นางสาวแอนศิริ วลัยกนก กรุงเทพมหานคร

เรียนประธานสภาที่เคารพ ดิฉัน นางสาวแอนศิริ วลัยกนก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร เขตทุ่งครุ เขตราษฎร์บูรณะ แขวงราษฎร์บูรณะ พรรคประชาชน ดิฉันขอร่วมอภิปรายในประเด็นที่ สำคัญเกี่ยวกับบทบาทและภารกิจของรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยหรือ รฟม. ซึ่งการร่าง พ.ร.บ. รฟม. ที่ดิฉันมองเห็นว่าจะแก้กฎหมายทั้งทีแต่กลับไปไม่สุด หรือเรียกว่า การแต่งตัวระบบเดิมแต่ให้ดูดีขึ้น ไม่เปลี่ยนหัวใจของมันเลยนะคะ เพราะอะไร เพราะดิฉัน เห็นว่ารถไฟฟ้ากลายเป็นสิทธิของประชาชนทุกคนอย่างแท้จริง แต่ยังไม่มีมาตราไหน พูดถึงการกระจายผลประโยชน์ ยังไม่มีมาตราพูดถึงความคุ้มครองของผู้มีรายได้น้อยหรือ กลุ่มเปราะบาง ในความเห็นของดิฉันการร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ไม่มีหลักประกันว่าใครจะเข้าถึงได้ ซึ่งต่างจากกฎหมายทางด้านขนส่งของหลาย ๆ ประเทศ เช่น Berlin Mobility Act ซึ่งเขา ก็เขียนไปเลยในมาตรา ๑ เกี่ยวกับนิยามบทบาทหน้าที่ของการจัดการ ซึ่งหลายถ้อยคำ ที่น่าสนใจอย่างการกำหนดว่าต้องสอดคล้องกับพัฒนาเมือง เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เป็นธรรมต่อสังคม สอดคล้องกับเป้าหมายทางด้านสภาพภูมิอากาศ มีความปลอดภัยและ สามารถเข้าถึงโดยปราศจากอุปสรรค ซึ่งพอมาอ่านในพระราชบัญญัติ รฟม. เรากลับไม่เห็น คำว่ายุติธรรมและเป็นธรรมให้กับร่างกฎหมายนี้เลย อีก ๑ ข้อ การร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ไม่มี ภารกิจทางด้าน TOD หรือ Transit Oriented Development ทั้งที่ TOD คือหัวใจของ ระบบขนส่งสาธารณะในศตวรรษที่ ๒๑ ประเทศที่พัฒนาแล้วหลายแห่งได้บรรจุเรื่อง TOD ไว้ในกฎหมายในระดับชาติด้านขนส่งมวลชนของหลายประเทศ เราต้องเข้าใจว่าระบบขนส่ง ไม่ใช่เพียงแค่โครงสร้างพื้นฐานทางด้านวิศวกรรม แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการวางผังเมือง อย่างเป็นธรรม เป็นไปได้ไหมที่ รฟม. จะมีการระบุชัด ๆ ไปเลยว่าโครงการ TOD นี้ ทุกเส้น จะต้องมีพื้นที่บางส่วนเป็นพื้นที่สาธารณะ และเพื่อภารกิจในการลดภารกิจของค่าครองชีพ จริง ๆ หาก รฟม. ไม่ได้รับมอบหมายจากภารกิจทางด้าน TOD โดยชัดเจนในการแก้ กฎหมาย ย่อมทำให้บทบาทขององค์กรจำกัดอยู่เพียงการดำเนินกิจการระบบรางโดยไม่ สามารถเชื่อมโยงกับภารกิจการพัฒนาเมืองที่ยึดโยงกับชีวิตของประชาชน ในสถานการณ์ เช่นนั้นเราจะมีระบบรถไฟฟ้าแต่ปราศจากทางเท้าที่ปลอดภัย ไม่มีที่อยู่อาศัยราคาย่อมเยา ใกล้กับสถานี ไม่มีการวางแผนพื้นที่สาธารณะให้รองรับผู้มีรายได้น้อยและท้ายที่สุดระบบนี้ จะรองรับเฉพาะผู้มีความสามารถในการจ่ายได้เท่านั้น พื้นที่รอบสถานีจัดการไม่ดี ที่ดินซึ่งขึ้น มูลค่าจากภาษีของประชาชนอาจจะกลับกลายเป็นพื้นที่เชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ของทุนรายใหญ่ เพียงไม่กี่กลุ่ม เรื่องสุดท้ายที่ดิฉันจะพูดถึงประเด็นที่สำคัญอีกข้อหนึ่งก็คือกลไกการบริหาร จัดการ ยังขาดการมีส่วนร่วมและความโปร่งใสจากประชาชน ดิฉันตั้งข้อคำถามถึงโครงสร้าง ของการบริหารของ รฟม. ที่ยังคงเป็นระบบรวมศูนย์อยู่ที่ส่วนงานราชการส่วนกลาง คณะกรรมการที่กำหนดตั้งขึ้นในร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ล้วนประกอบไปด้วยข้าราชการระดับสูง และผู้ทรงคุณวุฒิที่แต่งตั้งจากฝ่ายรัฐ แต่ไม่มีการแต่งตั้งตำแหน่งเดียวที่เป็นตัวแทนของ ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ไม่มีตัวแทนแรงงานในระบบขนส่ง ไม่มีตัวแทนผู้โดยสารที่ใช้รถไฟฟ้าทุกวัน เรากำลังจะ ออกแบบรถไฟฟ้าที่ใช้กันทั้งประเทศ โดยไม่มีเสียงของคนที่ต้องพึ่งพาระบบนี้ที่เคยใช้อยู่ ทุกวันเลย ในเมื่อประชาชนเป็นคนเสียภาษี เมื่อรถไฟฟ้าใช้ทุนรัฐสร้าง ใช้ที่ดินของรัฐ ใช้ทรัพยากรส่วนร่วมทำกระบวนการตัดสินใจ ถึงไม่มีพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนด อนาคตของระบบนี้เลยแม้แต่น้อย ดิฉันเห็นว่าเราต้องการให้รถไฟฟ้านี้เป็นของประชาชนจริง ๆ เราต้องกล้าที่จะกระจายอำนาจให้การบริหารพื้นที่ให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมอย่างเป็น รูปธรรมไม่ใช่แค่การใช้บริการ แต่ต้องมีสิทธิเสนอ มีสิทธิตรวจสอบ และมีสิทธิร่วมตัดสินใจ ในภาพรวม ดิฉันเห็นว่าการร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้แม้จะมีความพยายามปรับปรุง แต่ยัง ไม่ตอบโจทย์ในเชิงโครงสร้างสังคม ยังไม่แสดงเจตนารมณ์ของรัฐในการยกระดับระบบ ขนส่งมวลชน เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน การร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้คือการปรับปรุง เปลือกของระบบรถไฟฟ้า แต่ยังไม่แตะแก่นของปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึง ดิฉันไม่ปฏิเสธว่าการพัฒนาระบบรางให้ทันสมัย แต่ถ้าจะพัฒนาโดยที่ไม่กล้าตอบคำถามว่า ใครใช้ ใครได้ประโยชน์ และใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ดิฉันเกรงว่ากำลังจะสร้างระบบรถไฟฟ้า ที่วิ่งเร็ว แต่ทิ้งประชาชนไว้ไกลกว่าเดิม ข้อเสนอของดิฉันคือเราต้องกล้าบัญญัติไว้ในระบบ รถไฟฟ้าให้เป็นบริการสาธารณะขั้นพื้นฐาน ให้ รฟม. มีภารกิจด้าน TOD Transit Oriented Development โดยตรง ปฏิรูปโครงสร้างคณะกรรมการ รฟม. ต้องมีข้อกำหนดการสร้าง กลไกประเมินผลทางด้านสังคม สิ่งแวดล้อม ก่อนการสร้างโครงการนี้ ขอบคุณค่ะ