อดิศร เพียงเกษ หารือถึงการพัฒนาการปกครองท้องถิ่นและเสนอให้แก้ไขที่มาของกำนันผู้ใหญ่บ้านจากการเลือกตั้งโดยตรงแทนระบบอุปถัมภ์
ท่านประธานที่เคารพ กระผม นายอดิศร เพียงเกษ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย ภูมิลำเนา จังหวัดขอนแก่น กฎหมายลักษณะปกครองท้องที่มีในประเทศสยามและประเทศไทยมา ตั้งแต่ ๒๔๕๗ นั่นคือการปกครองแบบภูมิภาคเป็นมณฑล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นบุคลากร ที่มีความสำคัญในการดูแลไพร่ฟ้าไพร่แผ่นดินตั้งแต่ ๒๔๕๗ เป็นต้นมา ประเทศสยาม ประเทศไทย ก็พัฒนามาเรื่อย ๆ จนถึงปัจจุบัน ๒๕๖๘ การปกครองที่ผมกล่าวถึงลักษณะปกครอง ส่วนภูมิภาค กับส่วนกลาง กับส่วนท้องถิ่นมีการพัฒนาไปแตกต่างกัน พัฒนาไปในทางที่ดี อย่างเห็นได้ชัด การปกครองส่วนท้องถิ่นมีประโยชน์อย่างยิ่ง ประชาชนสามารถที่จะบริหาร ราชการแผ่นดินแทนข้าราชการส่วนภูมิภาคได้ กฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ท่านจะมี วาทกรรมจากกระทรวงมหาดไทย ขออนุญาตเอ่ยชื่อกระทรวง บอกว่าท่านดูแลท้องที่ ส่วนท้องถิ่นนั่นคือเรื่องเทศบาล เรื่อง อบต. แต่ท้องที่กับท้องถิ่นนั้นก็เป็นบุคลากรเดียวกัน ในหมู่บ้านดังกล่าว การแก้ไขคุณลักษณะวันนี้เป็นไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ที่เพื่อนสมาชิกได้อภิปรายไป ผมไม่ขัดข้องครับ เพราะว่าการจะหาคนที่มีคุณสมบัติ เพียบพร้อมที่สุดในสังคมเล็ก ๆ ในหมู่บ้านมันอาจจะหายาก เรื่องต่าง ๆ ที่ผ่านพ้นไป ๑๐ ปี เรื่องกำหนดกฎเกณฑ์ในการที่กำหนดไว้เป็นความผิด แต่ไม่ได้ระบุว่ากระทำอย่างไรเป็น ความผิด กฎหมายลักษณะนี้ก็แก้ไขไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ใหญ่บ้านก็คือ ผู้ช่วยของปลัดอำเภอ ผู้ใหญ่บ้านก็คือผู้ช่วยของนายอำเภอครับ ผมกล่าวอย่างนี้คงจะไม่ผิด ที่มาของผู้ใหญ่บ้านปัจจุบันนี้ สิ่งที่สภาผู้แทนราษฎรจะต้องแก้ไขมากกว่าคุณลักษณะ ที่เป็นไปตามศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามความเห็นของผม ก็คือการได้มาซึ่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สมควรจะให้อยู่ ๖๐ ปีแบบปัจจุบันหรือเปล่า เหมือนข้าราชการครูมีเกษียณอายุใช่ไหม ตอนแรกมาจากการเลือกตั้ง พอเป็นปั๊บเป็นข้าราชการ เป็นผู้ช่วยของปลัดอำเภอ เป็นของ นายอำเภอ หรือจะให้มีการเลือกตั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ๔ หรือ ๕ ปีต่อวาระหนึ่ง ยังเป็นที่ ถกเถียงกันอยู่ในพรรคผมก็มีความเห็นแตกต่างกัน ไม่อยากให้กระทบคนที่เป็นกำนัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่แล้ว ๖๐ ปีค่อยมาเลือกตั้งกันใหม่ก็เป็นลักษณะอย่างนั้น ที่มาของกำนัน สมัยก่อนควรจะแก้ไขให้ประชาชนเลือกตั้งโดยตรง ซึ่งมีสง่าราศี เดินไปไหนก็เป็นกำนันของ ตำบลนั้น ตำบลหนองตูม ตำบลศิลามาจากการเลือกตั้งของราษฎรตำบลศิลา นั่นคือเลือกตั้ง โดยตรง มิใช่เอาผู้ใหญ่บ้านมาเลือกผู้ใหญ่บ้าน แล้วเรียกตนเองว่าเป็นกำนัน ซึ่งไม่ใช่ตำแหน่ง ที่เหมาะสม น่าจะเป็นหัวหน้าผู้ใหญ่บ้านมากกว่า สิ่งเหล่านี้ผมอยากถามกระทรวงมหาดไทย อาศัยจังหวะนี้ละครับคิดกันบ้างไหม จะเปลี่ยนแปลงไปสู่การเลือกตั้งกันได้หรือเปล่า หรือจะ กระทบต่อคะแนนเสียง จะเอาหลักการประชาธิปไตยหรือจะเอาแขนขาของปลัดอำเภอ นายอำเภอคงไว้ แน่นอนครับ การเลือกตั้งอาจจะมีสิ่งบกพร่องมากมายมหาศาล อาจจะมีข้อ ขัดแย้งกันเกิดขึ้นอย่างมากมาย จนเฉลิมพล มาลาคำ แต่งเพลงกว่าจะได้เป็นนายกเหมือน เข็นครกขึ้นภูเขานะครับ ในหมู่บ้านขัดแย้งกัน พี่น้องเจ้า พี่น้องข่อย เถียงกันเบิดบ้าน นี่คือเฉลิมพล มาลาคำ พูดไว้อย่างนั้น ต้องเอาให้ชัดว่ากระทรวงมหาดไทยจะเกาะเอาไว้ว่าให้เป็นแขนขาของ กระทรวงมหาดไทย หรือจะปล่อยให้มีการเลือกตั้ง ๔ ปี ๕ ปี ส่วนตัวผมต้องพูดให้ที่ประชุม ได้ทราบว่าการเลือกตั้งเป็นสิ่งที่ตัดสินดีที่สุด ๔-๕ ปีพอแล้วครับ การจะเป็นกำนันนั้นมาจาก การเลือกตั้งจากชาวบ้านโดยตรงดีกว่าเลือกจากผู้ใหญ่บ้านอย่างแน่นอนครับ จึงขอโดยสาร ไปกับท่านรัฐมนตรี มท. ๒ ในฐานะที่เป็นเขยที่บึงกาฬจะให้อยู่อย่างนี้ตลอดไป ๖๐ ปี คน ๖๐ ปีเกษียณอายุแล้วก็มาลงเป็นผู้ใหญ่บ้าน เป็นกำนันได้ครับ ถ้ามีคุณงามความดีคุณก็ เป็นถึง ๙๒ ปี หรือ ๑๐๐ ปีก็ได้ถ้าคนต้องการ ไม่ใช่ว่าเกษียณอายุแบบข้าราชการครู ซึ่งท่าน ไม่ใช่เป็นข้าราชการ จึงอยากจะให้วันนี้มีความหมายต่อการปกครองส่วนท้องถิ่น ท้องที่ กับท้องถิ่น เทศบาลอยากมีผู้ใหญ่บ้านมันจริงไหม เมื่อท้องถิ่นเขาเจริญแล้วผู้ใหญ่บ้านจะต้อง คงมีเหมือนเดิมไหม ถ้าไม่มีแล้วข้าราชการส่วนภูมิภาค นายอำเภอไม่รู้จะไปทำงานที่ไหน ใช่ไหม เมื่อเทศบาลนครมีความเจริญรุ่งเรืองแล้วแขนนายอำเภอสั้นเข้า แขนผู้ว่าสั้นเข้า แขนของปลัดจังหวัดสั้นเข้า แขนประชาชนยาวขึ้น อย่างนี้กระทรวงมหาดไทยอึดอัดใช่ไหม ต้องพูดกันตรงไปตรงมา กระทรวงมหาดไทยปัจจุบันต้องมีความคิดที่มันหลากหลาย เป็นโลกาภิวัตน์ มิใช่จะเอาอ้อมกอดของการปกครองมาอยู่ในอ้อมกอดในการดูแลของท่าน ท่านรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง แต่ท่านไม่รู้เรื่องประชาธิปไตยเพราะประชาชนต้องการเลือกผู้ใหญ่บ้าน ต้องการเลือกกำนันโดยตรงมานานแล้ว จึงถือโอกาสนี้พูดจากับท่านทั้งหลายที่เป็น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หากมีจังหวะดี ๆ นะครับ ถ้าโอกาสเหมาะสมเมื่อไรก็คงจะได้ พูดจากันเรื่องที่มาของผู้ใหญ่บ้าน และที่มาของกำนันต่อไป พร้อมจะสนับสนุนคุณสมบัติ ที่ไม่ให้ขัดต่อคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในการเสนอกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ ในวันนี้ครับ ขอกราบขอบพระคุณครับ