ธีระ ชี้ขัดแย้งผลประโยชน์ หนุนควบคุมแอลกอฮอล์ตามหลักสุขภาพ

ขออนุญาตกราบเรียนท่านประธาน สภาผู้แทนราษฎรที่เคารพครับ ผม ธีระ วัชรปราณี กรรมาธิการ เป็นตัวแทนสัดส่วนจาก ผู้เสนอร่างแก้ไขร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ๙๒,๙๗๘ รายชื่อครับท่านประธาน ผมขออนุญาตที่จะขอสงวนความคิดเห็นแล้วก็อยากจะ ให้ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้พิจารณาในมาตรา ๑๐ ซึ่งเมื่อสักครู่นี้ท่านกรรมาธิการ ท่าน สส. เท่าพิภพ ขออนุญาตเอ่ยนาม ได้พูดถึงในหลักการว่าทางผมขอสงวนมีลักษณะ ของการขัดกันแห่งองค์ประกอบของคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์นี้มีลักษณะ ขัดกันแห่งผลประโยชน์ เพราะว่ามีผู้แทนจากทางฝั่งผู้ประกอบการธุรกิจ ๒ ส่วน ก็คือ ส่วนที่เป็นองค์กรทางการค้า ได้แก่ สภาอุตสาหกรรม สภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว และสภาหอการค้า นอกจากนั้นแล้วก็ยังมีผู้แทนจากผู้ประกอบการ หรืออุตสาหกรรม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นตัวแทนอีก ๑ ท่าน ทั้งหมดนี้มีลักษณะที่ทางฝ่ายผมเห็นว่า เข้าข่ายที่จะขัดกันแห่งผลประโยชน์ ซึ่งผมอยากจะเรียนขออนุญาตท่านประธานที่จะใช้สไลด์ นำเสนอนะครับ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

ก่อนอื่นผมอยากจะชี้แจงให้เห็นว่า อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์นั้นมีมูลค่ามหาศาล ๕๐๐,๐๐๐ ล้านบาท ซึ่งมูลค่า ที่ใหญ่ขนาดนี้มีลักษณะผลประโยชน์ที่สูงนะครับ มีลักษณะผูกขาด ทำให้ธุรกิจหรือ อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์พยายามที่จะเข้ามามีส่วนในการกำหนดนโยบาย หรือกำหนดมาตรการในการควบคุม เพราะว่าเขาไม่ต้องการที่จะให้มีอุปสรรคทางการค้า ยกตัวอย่างในพระราชบัญญัติควบคุมแอลกอฮอล์ ปี ๒๕๕๑ ที่ประกาศใช้แล้ว มีการเสนอให้ ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นเรื่องการห้ามโฆษณา แล้วก็ประเด็นเรื่องห้ามขายออนไลน์ ทั้ง ๒ เรื่องนี้เป็นอุปสรรคต่อการทำธุรกิจ แต่ซึ่งทางศาลรัฐธรรมนูญเองก็ได้วินิจฉัยว่า มาตรการที่มีกรรมการควบคุมดำเนินการบังคับใช้ออกมานั้นไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญนะครับ เพราะว่าไม่ได้ห้ามโดยเด็ดขาด แล้วก็เป็นเหตุอันควรที่ต้องดำเนินการเพื่อปกป้องและ คุ้มครองเสรีภาพ คุ้มครองคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยของประชาชน ดังนั้นการที่รัฐ เข้าไปดำเนินการในการจำกัดสิทธิบางประการของเอกชนก็เป็นหลักการที่ พ.ร.บ. ควบคุม แอลกอฮอล์ ปี ๒๕๕๑ วางหลักการไว้แล้ว และนอกจากนั้นก็ยังมีกฎหมายฉบับอื่น เทียบเคียง เช่น พ.ร.บ. ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ๒๕๖๐ หรือ พ.ร.บ. วัตถุอันตราย ๒๕๖๒ ก็เป็นกฎหมายลักษณะเดียวกันที่ทางรัฐเองต้องเข้าไปแทรกแซงหรือเข้าไปดำเนินการ ให้การดำเนินการทางอุตสาหกรรมทางธุรกิจเรียกว่าอยู่ในการควบคุม เพราะเหตุอันตราย เหล่านั้น เราไปดูที่เนื้อหาครับท่านประธาน มาตรา ๕ คณะกรรมการนโยบายในกฎหมายนี้ ได้ปรับปรุงแก้ไข ในมาตรา ๕ ได้กำหนดไว้แล้วว่าเรามีกรรมการนโยบายขึ้นมาชุดหนึ่ง แล้วเรามีมาตรา ๖ คือที่ปรึกษาของคณะกรรมการนโยบายองค์ประกอบมาจาก ๓ ส่วนคือ สภาอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว แล้วก็สภาหอการค้า ซึ่งวางหลักการไว้แล้ว อันนี้ขออนุญาตกลับไปที่สไลด์หน้าเดิมนิดหนึ่งครับยังไม่ถึงหน้านี้ ผมอยากจะบอกว่าในเรื่อง การมีส่วนร่วมคณะกรรมการนโยบายมีผู้แทนทางการค้าทั้ง ๓ องค์กรเป็นกรรมการที่ปรึกษา อยู่แล้วครับ แต่ในมาตรา ๑๐ ที่มีการปรับปรุงแก้ไขใหม่ได้บัญญัติ (๓/๒) คือตัวแทน ทางการค้า ๓ องค์กร และ (๓/๓) ตัวแทนทางนิติบุคคลเข้ามาที่เป็นผู้ประกอบการผลิต นำเข้าและขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งกรรมการควบคุมแอลกอฮอล์จะทำหน้าที่ในการออกบทบัญญัติมาตรการต่าง ๆ ตั้งแต่ มาตรา ๒๖ ถึง มาตรา ๓๒ อันนี้ที่ทำให้เกิดผลประโยชน์ทับซ้อน ทำให้การปรับปรุงแก้ไข จะต้องมายกเว้นคุณสมบัติในมาตรา ๑๑ (๖) อีก อันนี้แสดงให้เห็นว่าหลักการที่วางไว้ ในปี ๒๕๕๑ กฎหมายเดิม คือไม่อยากจะให้มีองค์กรที่มีผลประโยชน์ทับซ้อนเข้ามา แต่พอมา ปรับปรุงแก้ไขก็เลยต้องมีการยกเว้นในมาตรา ๑๑ (๖) ว่าผู้แทนองค์กรนิติบุคคลที่ผลิตนำเข้า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ยกเว้นในคุณสมบัติที่มีผลประโยชน์ทับซ้อน นอกจากนั้นแล้วเลยต้อง มาปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมในมาตรา ๑๕/๑ อีก ที่ให้เมื่อมีการลงมติต่าง ๆ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ต้องออกจากห้องประชุม แต่ผมอยากจะเรียนท่านประธานว่าเนื่องจากกฎหมายนี้เป็น กฎหมายที่ใช้บังคับโดยทั่วไป ดังนั้นผู้ที่เข้ามาเขาจะบอกได้ว่าเขาเองไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย เพราะเนื่องจากกฎหมายนี้บังคับโดยทั่วไป ดังนั้นมาตรานี้ ๑๕/๑ ก็อาจจะไม่ได้ใช้ ดังนั้น ผมอยากจะชี้ให้เห็นว่าหลักการที่เราวางไว้ในปี ๒๕๕๑ วางไว้ดีแล้ว พอมาปรับปรุงรอบนี้ ครั้งนี้ทำให้เราเสียดุลและเสียหลักการไป ขออนุญาตสไลด์ถัดไปนะครับ ผมจะให้เหตุผล ว่าทำไมไม่ควรจะนำเอาผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้ามาอยู่ในกรรมการ คำแนะนำของ คณะกรรมการพัฒนากฎหมายบอกว่าการแต่งตั้งกรรมการในข้อที่ ๓ ต้องไม่แต่งตั้งบุคคล ที่มีลักษณะขัดกันแห่งผลประโยชน์ อันนี้ก็ระบุไว้ชัดเจน ในระดับนานาชาติ องค์การอนามัยโลก มียุทธศาสตร์โลกว่าด้วยการจัดการผลกระทบจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ครับท่านประธาน ในยุทธศาสตร์นี้ได้วางบทบาทการมีส่วนร่วมของภาคธุรกิจเอาไว้ว่าสามารถเข้ามาร่วมกัน ป้องกันและลดผลกระทบจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ อย่างเช่น เรื่องของการผลิตอย่างไร ให้มีคุณภาพ เรื่องของการควบคุมให้ขายตามกฎหมาย อย่างนี้เป็นต้น หรือการควบคุมกันเอง สไลด์ถัดไปเรื่องของอีกอันหนึ่งที่สำคัญ ในแผนยุทธศาสตร์ ยุทธศาสตร์นี้วางหลักการไว้ ตั้งแต่แผนปฏิบัติการ Global Alcohol Action Plan ได้วางหลักการไว้ว่า การที่รัฐและ สมาชิกขององค์การอนามัยโลกจะนำนโยบายหรือมาตรการในการควบคุมเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ที่มีประสิทธิภาพมาใช้ต้องมั่นใจว่าการพัฒนานโยบายนั้น การประเมินผล หรือการนำไปบังคับใช้จะต้องอยู่บนพื้นฐานของการสาธารณสุข หลักวิชาการ และได้รับ การปกป้องจากการแทรกแซงนโยบายทางการค้า ดังนั้นนี่คือหลักระดับนานาชาติที่วางไว้ ว่าจะทำอย่างไรให้กฎหมาย หรือว่าคณะกรรมการนี้จะไม่ได้ถูกการแทรกแซง ผมอยากจะไป อีกสักนิดหนึ่งก็คือเรื่องของโรคไม่ติดต่อครับ ในที่ประชุมพวกเราเรื่องโรคไม่ติดต่อเป็น โรคสำคัญทางสาธารณสุขของเรา ไม่ว่าจะเป็นหัวใจ หลอดเลือด เบาหวาน ก็มีการศึกษา แล้วพบว่า การบริโภคยาสูบ การดื่มแอลกอฮอล์มีปัจจัยมาจาก เรียกว่าปัจจัยทางการค้า ที่เกี่ยวข้องและนำไปสู่การเกิดโรค ขออนุญาตอีกนิดเดียวก็คือในหลักการทางการสาธารณสุข เขาบอกว่า โรคทางพฤติกรรมมันมาจากพฤติกรรมที่ถูกปัจจัยทางการค้าเข้าไปกำหนด คือไม่ใช่มนุษย์แต่ละคน ประชาชนนี้จะมีพฤติกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งตามเหตุปัจจัยแต่ว่า มาจากอิทธิพลทางการค้า ภาษาอังกฤษเขาเรียกว่า Commercial Determinants of NCDs ผมอยากจะชี้ให้เห็นสุดท้ายคือว่าดัชนีการแทรกแซงนโยบายจากอุตสาหกรรมที่มีผลกระทบ ต่อ NCDs ตอนนี้ในระดับโลกมีการกำหนดดัชนีการแทรกแซงนโยบายจากอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นยาสูบ อาหารหวาน เค็ม ตอนนี้เขากำลังจะทำเรื่องดัชนีการแทรกแซงนโยบาย จากอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผมว่าสิ่งที่พวกเรากำลังยกร่างปรับปรุงแก้ไขฉบับนี้อยู่ กรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จะถูกเข้ามาแทรกแซงโดยสิ่งที่พวกเรากำหนดไว้ อยากจะให้ข้อมูลเพื่อประกอบกับที่ประชุมแห่งนี้ได้พิจารณาว่าเราจะปกป้อง คุ้มครองนโยบาย ที่มีประสิทธิภาพของเราได้อย่างไร ขอบคุณครับท่านประธาน