สมศักดิ์ เทพสุทิน หารือร่าง พ.ร.บ. อสม. เพื่อยกระดับบทบาท ความมั่นคง และสิทธิประโยชน์ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอย่างยั่งยืน ด้วยการเสนอโครงสร้างคณะกรรมการ บทบาทหน้าที่ที่ชัดเจน และการจัดตั้งกองทุนสนับสนุน ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากประชาชนกว่า 346,000 คน พร้อมความร่วมมือระหว่างกระทรวงที่เกี่ยวข้องเพื่อผลักดันให้กฎหมายมีผลใช้ได้ภายในปีงบประมาณ 2569
กราบเรียน ท่านประธานสภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ กระผม นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงสาธารณสุข ขออนุญาตท่านประธานได้ตอบกระทู้ถามสดด้วยวาจาของท่าน สส. ชนก จันทาทอง สส. จังหวัดหนองคาย ในประเด็นว่า พ.ร.บ. อสม. จะมีหรือไม่ เสร็จเมื่อไร และมีความสำคัญอย่างไร ต้องกราบเรียนท่านประธานว่า อสม. คือหัวใจสำคัญ ของสาธารณสุขมูลฐานของประเทศไทย มีบทบาทในการพัฒนาสุขภาพ คุณภาพชีวิต ของประชาชนในหมู่บ้าน เปึนผู้นำในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้กับพี่น้อง ประชาชน ปัจจุบันเรามี อสม. อยู่ ๑,๐๘๐,๐๐๐ คน ผมเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง สาธารณสุข ในวันที่ ๓ พฤษภาคม ตามที่ท่าน สส. ชนกได้กล่าวไปเมื่อสักครู่นี้ นับวันนั้น ถึงวันนี้ก็ประมาณ ๕ เดือน ผมได้ลงพื้นที่ในช่วงแรกเปึนงานแรกของผมเลยไปเป่ดพิธี ใช้กุฏินะครับ เปึนกุฏิชีวาภิบาล ที่จังหวัดสุโขทัย ที่วัดราษฎร์ศรัทธาราม ตำบลทับผึ้ง อำเภอ ศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย เปึนพื้นที่ที่น้ำท่วม และในขณะนี้ก็ยังท่วมขังอยู่ ผมได้มีโอกาส พบกับ สส. ในพื้นที่ ผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข และได้พูดคุยกับผู้คนที่เกี่ยวข้องกับ อสม. วันนั้นดูเหมือนจะมีประมาณ ๕๐๐ คน ได้พูดคุยรับทราบถึงปัญหาต่าง ๆ Pain Point ของ อสม. เพิ่มเติมจากที่รู้มาจากเดิมอย่างชัดเจน ได้แก่ ความยากลำบากในการทำงาน ความเหนื่อยล้าของ อสม. เพราะ อสม. ทุกคนทำงานหนักในการดูแลผู้คน อยากให้ทุกคน มีความสุข ให้พ้นจากความเจ็บป์วย ความมั่นคงในเรื่องค่าป์วยการ เพราะทุกป้ต้องขอ ซึ่งผ่านเปึนมติคณะรัฐมนตรีในการอนุมัติ ทำให้ อสม. อาจจะต้องมีความรู้สึกว่า ไม่มั่นคง และต้องลุ้นด้วยว่า ต่อไปเราจะได้ค่าป์วยการเดือนละ ๒,๐๐๐ บาทหรือไม่ การออกกฎหมาย ให้เปึน พ.ร.บ. สำหรับ อสม. จะช่วยบรรเทาความกังวล ทำให้ อสม. มีค่าตอบแทนที่ความยั่งยืน โดยไม่ต้องกังวลในอนาคตว่า สิ่งที่เขาควรจะได้เปึนอะไร อย่างไร ในสาระสำคัญของ พ.ร.บ. อสม.
๑. ร่าง พ.ร.บ. อสม. มีวัตถุประสงค์เพื่อบริหารกิจการ อสม. อย่างมีระบบ มีหลักเกณฑ์เปึนที่ยอมรับ อีกทั้งยังเพิ่มความชัดเจนในบทบาทหน้าที่ของ อสม. ในการ ปฏิบัติงานและสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ
๒. ร่าง พ.ร.บ. อสม. ประกอบด้วย ๔ หมวด และบทเฉพาะกาล โดยมีจำนวน ทั้งสิ้น ๕๖ มาตรา
๓. โดยมีสาระสำคัญดังนี้ ๑. กำหนดให้มีคณะกรรมการ ๓ ระดับ ระดับแรก คือระดับประเทศ ทำหน้าที่เสนอนโยบาย กำหนดหลักสูตร และแผนพัฒนา ระดับที่ ๒ คือ ระดับเขตคอยกำกับ ติดตาม ทำงานตามแผน และระดับจังหวัดเปึนผู้ดำเนินการตามแผน และตรวจสอบการทำงานของ อสม. อย่างใกล้ชิด ๒. กำหนดคุณสมบัติ ลักษณะต้องห้าม ของ อสม. เช่น ผ่านการฝ๊กอบรม และประเมินความรู้ ความสามารถ มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน อย่างน้อย ๖ เดือน ไม่มีข้อกำหนดในเรื่องของอายุเกษียณ คือหมายความว่า เปึนได้ตลอดชีวิต และที่สำคัญที่สุดต้องสมัครใจและเสียสละช่วยงานด้านสาธารณสุข ๓. กำหนดบทบาท หน้าที่และจริยธรรมของ อสม. โดยเฉพาะการส่งต่อความรู้สู่ประชาชน ให้บริการสาธารณสุข พื้นฐาน และเฝัาระวังปัญหาสาธารณสุขที่อาจจะเกิดขึ้น ยึดมั่นในคุณธรรมและจริยธรรม ในการทำงาน ขยัน ทำงานด้วยความเสียสละอดทน ๔. สิทธิประโยชน์ที่ อสม. จะได้รับ มีตั้งแต่การเข้าถึงการฝ๊กอบรม พัฒนาทักษะ สวัสดิการในการรักษาพยาบาล เงินค่าป์วยการ ที่มั่นคง การประกาศเกียรติคุณ ตลอดจนการเข้าถึงเปึนสมาชิกกองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์ หลังจากที่มีการร่างกฎหมายขึ้นมาเครดิตของ อสม. ก็ดีขึ้นทันทีเลยครับ ก็มีธนาคาร ให้ความสนใจที่จะปล่อยเงินกู้ให้ ซึ่งขณะนี้กองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์สำหรับ อสม. แต่ละท่าน เมื่อเสียชีวิตจะได้ ๕๐๐,๐๐๐ บาท และเมื่อไม่มีเกษียณเปึนได้ตลอดชีวิต ก็เปึนความมั่นคง ในส่วนที่ธนาคารยอมรับเหมือนเปึนหลักประกันตรงนั้นได้ และในขณะนี้ก็มีการต่อรองเรื่องราคาดอกเบี้ยนะครับ เครดิตที่ผมว่า อสม. มี หลังจาก พ.ร.บ. ขึ้นมา ธนาคารให้กู้ ๒๐,๐๐๐ บาท ไม่ต้องมีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ดอกเบี้ยร้อยละ ๘ ต่อป้ แต่เมื่อ พ.ร.บ. เสร็จและมีการร่างพระราชบัญญัติแล้ว และผ่านสภาผู้แทนราษฎร หรือผ่านเปึนกฎหมาย เครดิตจะสูงขึ้นเปึน ๑๐๐,๐๐๐ บาท ๒๐๐,๐๐๐ บาท หรือแล้วแต่ ขั้นตอนของการดำเนินการและดอกเบี้ย ผมได้ต่อรองให้เหลือร้อยละ ๖ ซึ่งในขณะนี้ ก็มีแนวโน้มที่เปึนไปได้ร้อยละ ๖ แต่อาจจะต้องรอความมั่นคง รอกฎหมาย ในส่วนต่าง ๆ เหล่านี้ผมเข้าใจว่า ท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกท่าน หรือแม้แต่ท่านวุฒิสมาชิก ก็ต้องช่วยกันให้กฎหมายฉบับนี้ออกให้เร็ว ๕. กฎหมายฉบับนี้จะต้องตั้งกองทุน จะมีการ ตั้งกองทุนเพื่อดึงเงินที่ อสม. ช่วยประหยัดได้จากการดูแลสุขภาพของประชาชน และลด ผู้คนที่เข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลนะครับ คือทำดีคนป์วยน้อยลง ก็จะมีเงินเหลือจากกองทุน หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เงินที่เหลือนั้นส่วนหนึ่งจะต้องมอบกลับไปให้ อสม. หรือโรงพยาบาลในเขตต่าง ๆ เหล่านั้น ในแต่ละป้ สปสช. จะใช้เงินงบประมาณ ประมาณ ๑.๕ แสนล้านบาท หรือ ๑๕๐,๐๐๐ ล้านบาทเศษ ซื้อยาจากต่างประเทศถึง ๗๐,๐๐๐ ล้านบาท โดยที่เหลือก็จะเปึนการดูแลโรคเบาหวาน ความดัน โรคที่ไม่ติดต่อร้ายแรง อย่างเช่น การฟอกไต ๑๕,๐๐๐ ล้านบาท และส่งเสริมสุขภาพตำบล ๒๕,๐๐๐ ล้านบาท เงินพวกนี้ ส่วนหนึ่งมันต้องพัฒนากลับไปเข้าสู่กองทุน อสม. ถ้าใช้กลไก อสม. ทำให้ผู้ป์วยลดลง เพราะคนป์วยโรคเหล่านี้จะเกิดพฤติกรรม จากพฤติกรรมการบริโภคที่ไม่เหมาะสม และไม่ออกกำลังกาย ดังนั้นถ้าหาก อสม. มีการส่งเสริมความรู้ให้คนป์วยลดลง งบประมาณ ที่ประหยัดก็เปึนดั่งที่ผมได้กราบเรียนไปแล้ว
๔. กล่าวได้ว่าการมี พ.ร.บ. นี้จะช่วยสร้างความก้าวหน้า มั่นคง ยั่งยืน ให้กับ อสม. กฎหมาย อสม. จะช่วยรับรองสถานะสิทธิประโยชน์ เช่น ค่าป์วยการ ๒,๐๐๐ บาท ที่ไม่ต้องรอ มติ ครม. เพราะทั้งสร้างความเชื่อมั่นว่า สิทธิประโยชน์อื่น ๆ ที่เคยได้ก็คงจะต้องได้ตามเดิม ความมั่นคงนี้ก็จะยิ่งทำให้ อสม. ได้ประโยชน์มากขึ้น โดยเฉพาะสถาบันการเงินที่พร้อมจะยื่นมือ เข้ามาช่วยเหลือ เช่น เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำดั่งที่ผมได้กราบเรียนไปแล้ว ความคืบหน้าของร่าง พ.ร.บ. ฉบับดังกล่าวนี้ ๑. พ.ร.บ. ฉบับนี้ได้รับความสนใจจากประชาชนและพี่น้อง อสม. เปึนจำนวนมาก ถ้าหากว่าท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้กลับเข้าพื้นที่ลองสอบถามดูก็ได้ ๒. การรับฟังความคิดเห็นในระหว่างวันที่ ๒๗ มิถุนายน ถึง ๑๑ กรกฎาคมที่ผ่านมา มีผู้คนแสดงความคิดเห็นมากถึง ๓๔๖,๘๓๔ คน เห็นด้วย ๘๘.๕๕ เปอร์เซ็นต์ ขณะนี้กฎหมาย ฉบับนี้อยู่ในขั้นตอนพิจารณาของคณะกรรมการบริหารกองทุนหมุนเวียน ซึ่งมีท่าน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปึนประธาน เนื่องจากมีข้อสำคัญในการจัดตั้งกองทุน อสม. จึงต้องให้คณะกรรมการเสนอความเห็นประกอบก่อนเข้าคณะรัฐมนตรี ซึ่งกระทรวงการคลังรับทราบแล้ว ผู้ที่เกี่ยวข้องกระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงการคลัง กำลังพูดคุยกันในรายละเอียด ซึ่งคิดว่าจะจบลงในเร็ววันนี้ ในขณะเดียวกันกระทรวง สาธารณสุข กำลังเร่งจัดทำร่างกฎหมายรอง ซึ่งจะมี ๑๒ ฉบับโดยประมาณนะครับ แล้วก็ เปึนการปรับปรุงระเบียบฉบับเดิม ๖ ฉบับ และเปึนฉบับใหม่ เนื้อหาใหม่อีก ๖ ฉบับ คาดว่า กฎหมายฉบับนี้จะเปึนของขวัญให้พี่น้อง อสม. นับจากวันนี้ไปอีกประมาณ ๑ ป้ ก็น่าจะแล้วเสร็จ น่าจะได้ใช้ในป้งบประมาณ ๒๕๖๙ อย่างไรก็ตามถ้ากฎหมายฉบับนี้ มาถึงสภา ก็ขอความกรุณาท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ช่วยกันใช้เวลาโดยประหยัด กับกฎหมายฉบับดังกล่าว ขอบคุณครับ