กัณวีร์ ชี้ปัญหาโยกย้ายถิ่นฐานไม่ปกติ หวังนโยบายครอบคลุมและเป็นระบบ

ท่านประธานครับ จริง ๆ แล้ว ผมไม่จำเปึนต้องลุกขึ้นมาอภิปราย หรือชี้แจงรายงานอีกต่อไปนะครับ ความจริงวีดิทัศน์ ก็ได้ชี้แจงให้หมดเรียบร้อยแล้วว่า รายละเอียดของผลการศึกษาเราเปึนอย่างไร ในหนังสือ รายงานการศึกษาเพื่อพิจารณาศึกษาเล่มนี้ ชี้แจงให้กับท่านเพื่อนสมาชิกทุกท่านทราบดี อยู่แล้วว่าผลเปึนอย่างไร แต่ผมขอใช้เวลาสั้น ๆ ในการที่อาจจะอภิปราย ไม่ถึงอภิปรายครับ จะมารายงานให้ทราบถึงความหมายของคำว่า การโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ ลักษณะ องค์ประกอบของการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ สถานการณ์ ณ ปัจจุบันนี้มีอะไรบ้าง ความจำเปึนและปัญหาต่าง ๆ เปึนระยะเวลาสั้น ๆ แล้วเดี๋ยวผมจะมอบให้ทาง อนุกรรมาธิการ ท่านเลขานุการขึ้นมาชี้แจงเกี่ยวกับข้อสังเกต ความหมายครับ การโยกย้าย ถิ่นฐานแบบไม่ปกติ ทุกท่านคงทราบดีว่าจริง ๆ แล้วชื่อของมันก็คงจะแปลก ๆ ทุกท่าน คงไม่เข้าใจว่าทำไมมันโยกย้ายถิ่นฐานแล้วแถมไม่ปกติอีก การโยกย้ายถิ่นฐานจริง ๆ แล้วเปึนสิ่งที่อยู่กับเรามาช้านาน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แล้วจะอยู่ต่อไปกับเราในอนาคต เราไม่สามารถที่ยุติการโยกย้ายถิ่นฐานได้ การโยกย้ายถิ่นฐานจะมีด้วยกัน ๒ อย่าง คือแบบ ปกติและไม่ปกติ เราจะเน้นเรื่องไม่ปกติ การโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ ก็คือการอพยพ เคลื่อนย้าย ในลักษณะที่อยู่นอกเหนือกรอบกฎหมายของประเทศนั้น ๆ เราเห็นดีครับ ในประเทศไทย เราเห็นมีกลุ่มต่าง ๆ ที่เข้ามา ไม่ว่าจะเปึนแรงงานข้ามชาติ ไม่ว่าจะเปึนผู้ลี้ภัย และยังมีอยู่ในเรื่องเกี่ยวกับบุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติ และยังไม่มีเอกสารต่าง ๆ กลุ่มต่าง ๆ เหล่านี้ที่เราเรียกว่า การโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ ลักษณะองค์ประกอบที่สำคัญ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเป่ด Presentation)

ขอบคุณครับที่ขึ้นสไลด์ให้นะครับ เราจะเห็นชัดเจนครับ จะมีองค์ประกอบสำคัญด้วยกันทั้งหมด ๔ อย่าง อันแรกก็คือ การเดินทางเข้ามาแบบไม่ปกติ คือการเดินทางเข้ามาในประเทศที่ผิดกฎหมายแบบไม่ปกติ แต่เราใช้คำว่า แบบไม่ปกตินะครับ อันที่ ๒ การอยู่ในประเทศนี้แบบไม่ปกติ อันที่ ๓ ทำงานหรือได้รับการจ้างงานแบบไม่ปกติ เราเห็นครับ มีแรงงานข้ามชาติหลาย ๆ คนที่อยู่ ในประเทศไทย ที่ยังอยู่แบบไม่ปกติ หรือยังไม่ถูกต้องตามกฎหมาย และหลาย ๆ คนก็เปึน กรอบสุดท้ายที่เปึนองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องที่ไปอยู่ในกลุ่มเปราะบาง ที่ทำให้เขาเปึนเหยื่อ ของการค้ามนุษย์อย่างหลากหลายอยู่ในประเทศไทย

สไลด์ถัดไปครับ สถานการณ์ในปัจจุบันนี้ก็จะเปึนตัวเลขที่อยากจะนำเรียน ให้กับทางท่านประธาน ผ่านท่านประธานไปสู่เพื่อนสมาชิกและประชาชนที่ฟังอยู่ทางบ้านว่า ตอนนี้สถานการณ์การโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติของประเทศไทยเราอยู่มีอะไรบ้าง มีจำนวนเท่าไร กลุ่มคนต่าง ๆ ที่ผมได้นำเรียนไปในเบื้องต้นมีจำนวนเท่าไรบ้าง อันแรกครับ แรงงานข้ามชาติที่เราเห็นชัดเจน จากข้อมูลของกรมการจัดหางานเมื่อวันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๖๗ เรามีรวมกันทั้งสิ้น ๓,๔๑๕,๗๔๔ คน เยอะนะครับ นี่คือกลุ่มที่เราเรียกว่า แรงงาน ข้ามชาติ บุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติยังอยู่ในประเทศไทย ลองคิดดู ลองพิจารณาดูว่า ณ ปัจจุบันนี้ ป้ ๒๕๖๗ เรามีบุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติ ไร้เอกสารแสดงตน ๕๘๖,๕๔๘ คน หลาย ๆ คนอยู่ใน ประเทศไทยตั้งแต่เกิด หลาย ๆ คนบรรพบุรุษเขาอยู่ในประเทศไทย และจะตายอยู่ใน ประเทศไทย และลูกหลานเขาจะเกิดขึ้นมาก็ยังตายในประเทศไทย แต่เขายังเปึนคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ และไร้เอกสารแสดงตน กลุ่มสุดท้ายก็จะเปึนกลุ่มผู้ลี้ภัย ที่ ณ ปัจจุบันนี้ที่เราเห็น มีจำนวนประมาณ ๑๕๖,๐๐๐ คน กลุ่มผู้ลี้ภัยนี้เราเห็นครับ เราแบ่งออกมาเปึนกลุ่ม ๓ กลุ่ม

คนที่อยู่ในประเทศไทยมาประมาณมากกว่า ๔๐ ป้ ก็คือผู้หนีภัยการสู้รบ ที่มาจากประเทศเพื่อนบ้านของเรา อยู่ ๔๐ ป้แล้ว อยู่ในพื้นที่พักพิงผู้หนีภัยการสู้รบบริเวณ ชายแดนของเราทั้งหมด ๙ แห่ง มีจำนวนประมาณ ๘๕,๐๐๐ คน

กลุ่มที่ ๒ ก็เปึนผู้หนีภัยความไม่สงบจากประเทศเมียนมาที่เข้ามาในประเทศไทย หลังจากเกิดการปฏิวัติรัฐประหาร เมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๔ ที่เกิดขึ้นนะครับ อันนั้น ก็ทำให้เกิดผู้หนีภัยหลั่งไหลเข้ามาในประเทศไทย กลุ่มนี้ก็มีประมาณ จำนวน ๕๑,๐๐๐ กว่าคน และอยู่ในพื้นที่ที่มีการจัดสรรจำกัดในพื้นที่ที่รัฐบาลไทยหาที่อยู่ให้พวกเขา หลาย ๆ คน ได้เดินทางกลับไปแล้ว เดินทางกลับไปเอง เพราะว่าพื้นที่ในฝัืงเมียนมานั้นสงบจริงหรือไม่ อันนี้เปึนสิ่งที่ต้องพิจารณาให้ดี แล้วเรามองเห็นครับว่ายังมีผู้ที่รอการลี้ภัยเข้ามาในประเทศไทย อีกหลายแสนคนที่สามารถเข้ามาได้ ถ้าสถานการณ์ในประเทศเมียนมาของประเทศเพื่อนบ้าน ของเรายังไม่สงบสุข

กลุ่มสุดท้ายก็เปึนกลุ่มผู้ลี้ภัยที่อยู่นอกพื้นที่ที่จัดสรรโดยรัฐบาลไทย มีจำนวน ประมาณ ๒๐,๐๐๐ คน เพราะว่ากลุ่มนี้จะมีทั้งผู้ลี้ภัยในเมือง ที่ได้รับการลงทะเบียน เรียบร้อยจากสำนักงานสหประชาชาติที่อยู่ในประเทศไทย อยู่ในเมืองหลวงต่าง ๆ ทั้งกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลประมาณ ๕,๐๐๐ คน และอีก ๑๕,๐๐๐ กว่าคนที่ลี้ภัย เข้ามา แต่ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ที่จำกัดโดยรัฐบาลไทย

ขอสไลด์ถัดไปครับ ท่านประธานครับ เรื่องความจำเปึนครับที่เราจำเปึน ต้องมีการพิจารณาเรื่องเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหา เรื่องการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ มีด้วยกันครับ เหตุผลความจำเปึนมี ๓ อย่างด้วยกัน

อันแรกชัดเจนครับ เราขาดการจัดการระดับกรอบนโยบายอย่างเปึนระบบ และครอบคลุม ประเทศไทย เวลาเราพูดถึงการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติหรือที่ผิด กฎหมาย เราชอบใช้เลนส์ ใช้กรอบความมั่นคงมองในเรื่องเกี่ยวกับการโยกย้ายถิ่นฐาน การลี้ภัย การอพยพของคนที่ไม่มีสัญชาติไทยเข้ามาในประเทศไทยว่าเปึนสิ่งที่ผิด อันนี้แหละ เปึนสิ่งที่ทำให้เราตกหลุมพรางในเรื่องเกี่ยวกับการจัดทำนโยบายที่มอง แต่ว่าเราจะ ตอบสนองต่อสถานการณ์อย่างไร เราไม่สามารถที่จะคิดครอบคลุมที่เปึน Progressive หรือก้าวหน้าให้ได้ว่าเราจะแก้ไขปัญหา เราต้องมีนโยบายอะไรบ้างจึงทำให้เปึนความจำเปึน เร่งด่วนที่เราต้องแก้ไขปัญหาเรื่องการโยกย้ายถิ่นฐานไม่ปกติอย่างนี้โดยเร็ว

เหตุผลความจำเปึนที่ ๒ มิติทางด้านเศรษฐกิจ และแนวโน้มการลดลง ของประชากร เราใช้ความรู้ทางด้านประชากรศาสตร์มาจับว่าทำไมมันถึงจำเปึน อีก ๘๐ ป้ ข้างหน้าครับ ชัดเจนครับ เรามีการจัดทำทางด้านข้อพิจารณาทางวิชาการ เราเห็นครับ จาก ๖๖ ล้านคนในวันนี้ อีก ๘๐ ป้ข้างหน้าประชากรของประเทศไทยจะเหลือแค่ประมาณ ๓๕ ล้านคน ซึ่งน่าตกใจนะครับ สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ และเต็มรูปแบบจริง ๆ หายไปเกือบครึ่ง เราจะทำอย่างไรกับแรงงานที่ขาดหาย เราจะทำอย่างไรที่จะพยุงเศรษฐกิจของประเทศไทย เราจะทำอย่างไรกับการกระตุ้นเศรษฐกิจที่เปึนการกระตุ้นให้เปึนเศรษฐกิจระดับชาติ แล้วเราจะไปยืนในเวทีระหว่างประเทศ อันนี้เปึนเหตุผลความจำเปึนที่ ๒

เหตุผลความจำเปึนที่ ๓ มิติด้านความมั่นคงแห่งชาติและความมั่นคง ของมนุษย์ นโยบายความมั่นคงแห่งชาติ เราบอกชัดเจน ณ ปัจจุบันนี้นโยบายความมั่นคง แห่งชาติต้องเปลี่ยนแปลงไป เราต้องเปลี่ยนความคิดเรื่องความมั่นคงเปึนความมั่นคง ของมนุษย์ เราต้องมองมนุษย์ให้เปึนมนุษย์ เราต้องมองว่าเราจะทำอย่างไรที่จะตอบสนองต่อ ความต้องการของมนุษย์ในฐานะเพื่อนร่วมโลกของเรา เราไม่ได้บอกนะครับว่าเราจำเปึน ต้องช่วยเขาตลอดเวลา เพียงแต่ว่าเราจะเอาเขามาช่วยพัฒนาประเทศไทยเราได้อย่างไร เพราะฉะนั้นเลนส์การมองเรื่องการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ การอพยพของผู้คน จำเปึนต้องเปลี่ยนแปลงไป

ก็ขอสรุปนะครับ ปัญหาที่ผมจะนำเรียนว่า ทางคณะกรรมาธิการโดย คณะอนุกรรมาธิการของเรา ได้สรุปปัญหาด้านกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับ การโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติออกมาเปึน ๘ อย่างด้วยกัน

อันแรก การไม่มีแนวนโยบายที่ชัดเจนและสอดคล้องกับสถานการณ์ที่ผม นำเรียนไปเบื้องต้นว่า นโยบาย ณ ปัจจุบันนี้ ในการตอบสนองไม่ตอบโจทย์ กฎหมายที่มีอยู่ ณ ปัจจุบันนี้เรามองแค่การอพยพเข้ามาอย่างผิดกฎหมายนั้นเปึนผู้หลบหนีเข้าเมือง ผิดกฎหมายเท่านั้น เราไม่มองในมิติอื่น ๆ ไม่ว่าจะเปึนมิติเรื่องมนุษยธรรม มิติทางด้าน สิทธิมนุษยชน การเข้าถึงสวัสดิการต่าง ๆ

ปัญหาด้านที่ ๒ คือการรวมศูนย์อำนาจการตัดสินใจและการจัดการไว้ ที่หน่วยประจำส่วนกลางเท่านั้น การที่หน่วยงานส่วนกลางต้องเปึนคนตัดสินใจในเรื่อง สถานการณ์ชายแดน ลองคิดดูว่าแต่ละพื้นที่ในชายแดนของไทยส่วนกลางจะเข้าใจปัญหา ลึกซึ้งได้เท่ากับคนที่ปฏิบัติงานในพื้นที่หรือไม่ อันนี้เปึนปัญหาที่ ๒

ปัญหาข้อ ๓ คือการประสานงานระหว่างหน่วยงาน และความยุ่งยากซับซ้อน รวมทั้งการใช้ระยะเวลานานในการประสานงาน ทำให้หลายคนตกหล่ม ไม่สามารถที่จะยืน ด้วยขาตัวเองได้ ไม่สามารถที่จะยืนเหมือนเปึนมนุษย์คนหนึ่งในโลกนี้

ปัญหาข้อที่ ๔ ครับ การเข้าถึงสิทธิการบริการขั้นพื้นฐานด้านสุขภาพ ด้านการศึกษา และอีกหลาย ๆ ด้าน อันนี้ละครับเปึนปัญหาที่เราจำเปึนต้องมีการบริหาร จัดการในเรื่องเกี่ยวกับการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ

ปัญหาข้อที่ ๕ คือปัญหาการเข้าถึงเอกสารแสดงตน อันนี้ชัดเจนครับ ไม่ว่าจะเปึนบุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติ ไร้เอกสารต่าง ๆ เปึนคนที่ไม่สามารถเข้าได้ แม้กระทั่ง ผู้ลี้ภัยหลายคนที่ลี้ภัยเข้ามา หนีความตายเข้ามาจากประเทศต้นกำเนิด เขาไม่สามารถหรอกครับ ที่จะนำเอกสารแสดงตน ไม่ว่าจะเปึนบัตรประชาชนหรือทะเบียนบ้านมาด้วยขณะเขา หนีตายเข้ามา

ปัญหาข้อที่ ๖ ปัญหาด้านการเข้าถึงการมีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย เรื่องนี้ สำคัญครับ เพราะว่าการที่เขาต้องใช้ชีวิตอยู่ในที่ไหนก็ตามในโลกนี้ หากเขาไม่สามารถ มีถิ่นที่อยู่ได้ ไม่มีบ้านที่จะพักพิงได้ เขาจะอยู่อย่างไรในการใช้สิทธิขั้นพื้นฐานของการ เปึนมนุษย์ จะไม่สามารถใช้ชีวิตได้เลย เขาไม่ใช่มีชีวิตคนเดียวนะครับ หลาย ๆ คนมาจาก ครอบครัว หลาย ๆ คนมีลูกหลานมาเต็มที่

ปัญหาข้อที่ ๗ ปัญหาการเข้าถึงสัญชาติไทย ก็คือบุคคลไร้รัฐ ไร้สัญชาติ นั่นเอง ๕๐๐,๐๐๐ กว่าคนที่ยังรอคอยการได้รับสัญชาติต่าง ๆ ของพวกเขา

ปัญหาข้อสุดท้ายที่คณะกรรมาธิการของเราได้ศึกษาและพิจารณาเสนอเข้ามา ก็คือ ปัญหาการเข้าถึงการเยียวยา และกระบวนการยุติธรรมเมื่อถูกละเมิดสิทธิและเผชิญกับ ความรุนแรงต่าง ๆ คนเหล่านี้ที่เข้ามาอยู่ในกรอบการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ คือคนที่ ผิดกฎหมายอยู่ในประเทศไทย ไม่ว่าเขาจะโดนละเมิดอย่างไร สิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน ของเขาจะโดนละเมิดอย่างไร เขาจะไม่มีปากไม่มีเสียงที่บอกว่าเขาเปึนผู้ถูกละเมิด เขาจะเปึนผู้ถูกละเมิดแบบบริสุทธิ์ก็คือว่า ใคร ๆ ก็ตามสามารถละเมิดชีวิตของเขาได้ เพราะเขาเปึนคนเข้าเมืองผิดกฎหมาย

อันนี้เปึนปัญหาทั้งหมด ๘ ข้อ ที่ทางคณะกรรมาธิการผ่านทางอนุกรรมาธิการ ของเราได้ทำการศึกษาและเสนอเข้ามาในรายงานฉบับนี้ ผมก็อยากจะขอให้ทางท่าน เลขานุการของคณะอนุกรรมาธิการ ท่านรัฐวิศว์ช่วยเสนอในเรื่องเกี่ยวกับข้อสังเกตของ คณะกรรมาธิการครับ ขอบคุณครับท่านประธาน