อังคณา เสนอหลักการ Decaux เรียกร้องยกเลิกศาลทหารคดีทุจริต

รัฐสภา · ครั้งที่ ๖ · ๑๗ มีนาคม ๒๕๖๘

อังคณา นีละไพจิตร อภิปรายในฐานะกรรมาธิการเสียงข้างน้อย โดยเน้นย้ำความสำคัญของการปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับอนุสัญญาสหประชาชาติเกี่ยวกับการต่อต้านการทุจริต และเรียกร้องให้จัดตั้งศาลคดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบที่เป็นอิสระจากศาลทหาร เพื่อรักษาหลักนิติธรรม ความเสมอภาค และความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในการพิจารณา อังคณา นีละไพจิตร เสนอหลักการ Decaux และมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากลเพื่อเรียกร้องให้ยกเลิกอำนาจศาลทหารในการพิจารณาคดีทุจริต โดยชี้ให้เห็นความเหลื่อมล้ำและข้อขัดแย้งกับหลักนิติธรรม

นางอังคณา นีละไพจิตร กรรมาธิการ

ขอบพระคุณค่ะท่านประธาน นางอังคณา นีละไพจิตร และสมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ดิฉันขออภิปราย ในฐานะกรรมาธิการเสียงข้างน้อยที่สงวนความเห็น ท่านประธานเนื่องจากพระราชบัญญัติ ประกอบการรัฐธรรมนูญฉบับนี้เปึนการอนุวัตกฎหมายตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วย การต่อต้านการทุจริต ดังนั้นในการปรับปรุงร่างจึงมีความสอดคล้องกับอนุสัญญาสหประชาชาติ ซึ่งได้เน้นย้ำในเรื่องของความเปึนอิสระของศาลและอัยการ ทั้งนี้ความเปึนอิสระของตุลาการ เปึนสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งในการต่อต้านการทุจริต อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการทุจริตเน้นย้ำให้รัฐภาคีดำเนินมาตรการ ตามหลักการพื้นฐานของระบบกฎหมายและโดยไม่กระทบต่อความเปึนอิสระของฝ์ายตุลาการ ท่านประธานคะ การปรับปรุงพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญฉบับนี้ถือเปึนการอนุวัต กฎหมายให้มีความทันสมัย ก้าวหน้า ก้าวทันการเปลี่ยนแปลงและความซับซ้อนของการทุจริต และปัองกันการฟัองคดีเพื่อป่ดปากผู้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการทุจริต ในขณะที่พระราชบัญญัติ ธรรมนูญศาลทหาร พุทธศักราช ๒๔๙๘ เปึนกฎหมายที่ใช้บังคับมานานกว่า ๗๐ ป้ค่ะ โดยปราศจากการปรับปรุง จึงเปึนกฎหมายที่ล้าสมัยแล้วก้าวไม่ทันความซับซ้อนของคดีทุจริต อีกทั้งยังไม่สอดคล้องกับหลักสากล ท่านประธานคะ หัวใจหลักของการจัดตั้งศาลคดีอาญา คดีทุจริตและประพฤติมิชอบเพื่อปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบของเจ้าหน้าที่รัฐ มีหลักการสำคัญ ๓ ประการ ๑. คือการดำเนินคดีต้องรวดเร็ว ๒. การดำเนินคดีต้องเปึนธรรม และ ๓. การดำเนินคดีต้องมีความเสมอภาค ซึ่งทั้ง ๓ ประการเปึนหลักการที่ยังต้องคงไว้เสมอ ท่านประธานคะ ศาลคดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบถือเปึนศาลที่มีความชำนาญเฉพาะ ประกอบไปด้วยผู้พิพากษาและเจ้าหน้าที่ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มีความรู้ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในการปราบปราม หรือพิจารณาคดีต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง กับการทุจริตและประพฤติมิชอบ ซึ่งเปึนคดีที่มีความยุ่งยากซับซ้อนหรือมีเรื่องที่เกี่ยวกับผู้มี อิทธิพลเข้ามาเกี่ยวข้อง ในขณะที่ศาลทหารจะมีองค์คณะตุลาการที่เชี่ยวชาญกฎหมาย เพียงคนเดียวกับนายทหารอีก ๒ นายที่อาจไม่มีความเชี่ยวชาญทั้งหลักกฎหมาย ทั้งกฎหมาย ภายในประเทศและกฎหมายระหว่างประเทศ อำนาจของศาลทหารจึงควรจำกัดเฉพาะ เรื่องวินัยภายในกองกำลังทหารเท่านั้น เพราะการขยายเขตอำนาจหรือการคงอำนาจศาลทหาร ให้ครอบคลุมคดีทุจริตถือเปึนการละเมิดสิทธิในการที่ศาลเปึนอิสระและมีความเปึนกลาง ควรที่จะพิจารณา นอกจากนั้นตามคำแนะนำของโออีซีดีที่เกี่ยวข้องกับการต่อต้านการติดสินบน ที่ประกาศเมื่อป้ ๒๐๑๐ โออีซีดีเน้นย้ำว่าคดีทุจริตต้องได้รับการจัดการโดยหน่วยงานตุลาการ พลเรือนที่มีความเชี่ยวชาญด้านอาชญากรรมทางการเงิน ดังนั้นถ้าหากคดีทุจริตของทหาร อยู่ภายใต้อำนาจของศาลทหารอาจทำให้เกิดความไม่โปร่งใสไม่เปึนธรรมซึ่งจะทำให้การพิจารณา คดีทุจริต เปึน ๒ มาตรฐาน

ท่านประธานคะ ในเรื่องเกี่ยวกับศาลทหาร องค์การสหประชาชาติได้กำหนด หลักการในการกำกับดูแลการบริหารงานยุติธรรมผ่านศาลทหารหรือที่เรียกกันว่าหลักการ Decaux ซึ่งตุลาการศาลทหารไทยก็ได้ร่วมในการร่างด้วย แล้วประเทศไทยก็ได้ให้การรับรอง หลักการนี้ หลักการ Decaux ยืนยันหลักการพื้นฐานว่าระบบยุติธรรมของทหารควรเปึนส่วนหนึ่ง ของระบบยุติธรรมตามปกติและควรดำเนินการในลักษณะที่ประกันให้เกิดความสอดคล้อง อย่างเต็มที่กับหลักสิทธิมนุษยชนที่ได้รับความคุ้มครองในระดับสากล ซึ่งสาระสำคัญ ๒๐ ประการของหลักการ Decaux เช่นว่า ระบบศาลทหารต้องเคารพกฎเกณฑ์ของกฎหมาย ระหว่างประเทศ และมาตรฐานในการรักษาความลับทางทหารไม่อาจถูกนำมาใช้เพื่อยกเว้น การดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรมหรือเพื่อกระทบสิทธิมนุษยชนรวมถึงหน้าที่ในการ เชื่อฟังผู้บังคับบัญชาก็ไม่อาจยกเว้นความรับผิดชอบทางอาญาของทหารได้ และศาลทหาร จึงต้องมีความรู้ความสามารถเปึนกลาง เปึนอิสระ และมีการพิจารณาคดีอย่างเป่ดเผย ท่านประธานคะ ถ้าหากคดีทุจริตคอร์รัปชันถูกแยกเปึนการพิจารณาคดีในศาลพลเรือน คือศาลคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกับการพิจารณาในศาลทหารก็จะทำให้เกิดมาตรฐาน ในการพิจารณาคดีที่ต่างกัน เกิดความเหลื่อมล้ำซึ่งจะไม่เปึนธรรมต่อคดีอีกทั้งยังขัดต่อ หลักการพิจารณาคดีอย่างเปึนธรรมโดยศาลที่เปึนอิสระและโปร่งใส ท่านประธานคะ ตุลาการ ศาลทหารบางท่านอาจให้ความเห็นว่าเราไม่ควรกังวลในบทลงโทษของศาลทหารเพราะศาลทหาร มีบทลงโทษที่หนักกว่าศาลพลเรือน แต่ท่านประธานคะ หลักการพิจารณาคดีอย่างเปึนธรรม ยืนยันว่าจะต้องไม่มีใครถูกลงโทษเกินสัดส่วนของความผิดที่ได้กระทำและต้องไม่มีใคร ที่ทำผิดแล้วจะได้รับการยกเว้นโทษ ผู้กระทำผิดต้องได้รับโทษตามสัดส่วนของความผิด โดยเท่าเทียมกัน โดยตุลาการที่เปึนอิสระและด้วยมาตรฐานเดียวกัน ท่านประธานคะ ตามหลักการสันนิษฐาน ไว้ก่อนว่าบุคคลทุกคนคือผู้บริสุทธิ์จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษา ก็เริ่มต้นจากระบบยุติธรรม ที่ต้องมีมาตรฐานในการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาเท่าเทียมกัน เช่น เราจะเห็นว่าสิทธิของ ผู้ต้องขังในเรือนจำทหารแตกต่างจากเรือนจำพลเรือน รวมถึงการอนุญาตให้ญาติ ทนาย หรือผู้ที่ผู้ต้องหาไว้วางใจเข้าเยี่ยมได้ ทั้งนี้มาตรฐานเรือนจำก็ยังจำเปึนที่จะต้องเปึนไปตาม มาตรฐานขั้นต่ำของสหประชาชาติหรือที่เรียกว่าข้อกำหนด Mandela ท่านประธานคะ ดิฉัน ขอยกตัวอย่างคดีทุจริตที่พิจารณาในศาลสิทธิมนุษยชนของทวีปอเมริกาซึ่งเปึนที่ยอมรับทั่วโลก ศาลสิทธิมนุษยชนทวีปอเมริกาให้ความเห็นว่า ศาลทหารไม่ควรมีเขตอำนาจศาลเหนือความผิด ที่ไม่เกี่ยวกับทหาร และยืนยันว่าศาลทหารไม่ควรพิจารณาคดีเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนหรือ อาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับการทุจริต ในขณะที่คณะกรรมาธิการแอฟริกาว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และสิทธิของประชาชนกล่าวถึงหลักการและแนวปฏิบัติที่เกี่ยวกับสิทธิในการพิจารณาคดี อย่างเปึนธรรมและความช่วยเหลือทางกฎหมาย ซึ่งในป้ ๒๐๐๓ ระบุว่าศาลทหารไม่ควรมี เขตอำนาจศาลหรืออาชญากรรมที่กระทำโดยเจ้าหน้าที่ทหารต่อพลเรือน หรือความผิด เกี่ยวกับการทุจริต ท่านประธานคะ ดิฉันขอยกตัวอย่างคดีทุจริตที่พิจารณาในศาลทหารและ ศาลพลเรือนเมื่อเปรียบเทียบกันนะคะ ในคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ เช่นคดีการจัดซื้อ เครื่อง GT200 หรือที่ชาวบ้านเขาเรียกว่าไม้ล้างป์าช้า ที่นำมาใช้ในการควบคุมตัวประชาชน จำนวนมากในจังหวัดชายแดนภาคใต้และกลุ่มชายขอบ ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าเปึนเครื่องมือ ที่หลอกลวง อย่างไรก็ตามเราจะเห็นว่าการจัดซื้อเครื่องมือ GT200 ของหน่วยงานทหารและ พลเรือนไม่ได้เปึนไปตามมาตรฐานเดียวกันในการดำเนินคดี คดีที่อยู่ในศาลทหารมีความล่าช้า และผู้ที่ถูกดำเนินคดีมักเปึนเจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติการไม่ใช่ระดับผู้มีอำนาจตัดสินใจ เมื่อเทียบกับคดีเจ้าหน้าที่ฝ์ายพลเรือนที่พิจารณาในศาลพลเรือนคดีทุจริต ท่านประธานคะ บางท่านอาจบอกว่าการพิจารณาการบริหารงานของฝ์ายทหารเกี่ยวข้องกับความมั่นคงของชาติ แต่การทุจริตคอร์รัปชันเปึนเรื่องที่เกี่ยวพันโดยตรงกับประโยชน์สาธารณะ เพราะการทุจริต ถือเปึนการเซาะกร่อนบ่อนทำลายระบบคุณธรรม ความซื่อสัตย์ และหลักนิติธรรมซึ่งถือเปึน เสาหลักของสังคม แล้วอาจจะมากกว่าความมั่นคงที่ไม่ได้มีนิยามชัดเจน จากเหตุผลที่กล่าว มาทั้งหมดข้างต้นเพื่อให้การพิจารณาคดีทุจริตคอร์รัปชันเปึนไปอย่างเสมอภาค รวดเร็ว โปร่งใส เปึนธรรมตามเจตนารมณ์ของกฎหมายและอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้าน การทุจริต และสอดคล้องอย่างเต็มที่กับพระราชบัญญัติการทรมานอุ้มหาย รัฐสภาจึงต้อง ยืนยันหลักการให้คดีทุจริตคอร์รัปชันอยู่ในอำนาจการไต่สวนของศาลอาญาคดีทุจริตและ ประพฤติมิชอบ โดยให้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีผลทันทีในการปฏิบัติ ไม่ให้ใช้กฎหมายที่เราใช้กันมาเกือบ ๑๐๐ กว่าป้มีผลต่อกฎหมายอนุวัตใหม่ ทั้งนี้เพื่อคุ้มครอง ประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชนและที่เหนือกว่านั้นก็คือเพื่อประโยชน์ของความยุติธรรม ขอบพระคุณค่ะท่านประธาน