อังคณา นีละไพจิตร หารือเรื่องปัญหาการบำบัดผู้เสพยาเสพติด โดยเน้นย้ำถึงความท้าทายในการแก้ไขปัญหานี้ และเรียกร้องให้รัฐบาลสร้างหลักประกันในการร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านในการปราบปรามยาเสพติด โดยไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชน นอกจากนี้ เธอยังหารือเรื่องการแก้ปัญหาด้วยการปราบปรามยาเสพติด และมีคำถามเกี่ยวกับการที่รัฐบาลบอกจะแก้ปัญหาอย่างเด็ดขาด แต่ไม่มีหลักประกันว่าจะไม่ซ้ำรอยนโยบายของรัฐบาลในช่วงสงครามยาเสพติดที่ผ่านมา นอกจากนี้ เธอยังหารือเรื่องการพลิกฟื้นความเชื่อมั่นของรัฐบาล โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของหลักนิติรัฐและนิติธรรม โดยกล่าวถึงปัญหาการลอยนวลพ้นผิดและความไม่เท่าเทียมกันในสังคม และเรียกร้องการรัฐบาลให้ดำเนินการยุติวัฒนธรรมการลอยนวลพ้นผิดในประเทศไทย
ขอบพระคุณค่ะท่านประธาน อังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ดิฉันขอชื่นชมรัฐบาลนะคะ ที่กำหนดนโยบายให้ผู้เสพยาเสพติดเป็นผู้ป่วย ทำให้ผู้เสพยาจะได้รับโอกาสในการดำเนินชีวิต และรับการบำบัดโดยสมัครใจแทนการลงโทษจำคุก ซึ่งกรณีนี้ก็จะทำให้จำนวนนักโทษลดลง อย่างมีนัยสำคัญ แต่แม้ผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจะลดลงนะคะ แต่คนเหล่านี้ไม่ได้ หายไปไหน แม้สมัครใจรับการรักษาแทนการจำคุก แต่เอาจริงก็ไม่ค่อยได้ไปบำบัดรักษา คน เหล่านี้ยังคงอยู่ในสังคม อยู่ในครอบครัว ดิฉันเห็นว่าเป็นความท้าทายอย่างมากเลยนะคะ เพราะว่าเรื่องของปัญหายาเสพติดที่เกิดขึ้นในชุมชนและเป็นภาระของชุมชนดิฉันคิดว่า เป็นการสร้างภาระต่อครอบครัวและชุมชนอย่างมาก ดิฉันคิดว่าทุกท่านทราบดีนะคะว่า ชุมชนเองก็ขาดศักยภาพในการที่จะบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด แม้แต่กรมคุมประพฤติเอง ดิฉันเห็นกรมคุมประพฤติเองก็มีข้อจำกัด ทั้งเรื่องของงบประมาณและบุคลากร ไม่ว่าจะเป็น การทำงานด้านการสืบเสาะ หรือติดตามการบำบัดรักษายาเสพติด ดิฉันจึงคิดว่าเรื่องนี้ เป็นเรื่องท้าทายอย่างมากของรัฐบาลในการที่จะแก้ปัญหาในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยา ท่านประธานคะ ตามที่รัฐบาลกล่าวว่า จะร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านในการปราบปราม ยาเสพติด ดิฉันมีความกังวลว่ารัฐบาลจะสร้างหลักประกันอย่างไรว่า ความร่วมมือดังกล่าว จะไม่เป็นการปราบปรามโดยเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนข้ามพรมแดน ซึ่งปรากฏ ในรายงานของสหประชาชาติว่า ประเทศในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงมีการละเมิดสิทธิมนุษยชน ข้ามพรมแดน ทั้งการฆ่าและการบังคับสูญหาย ซึ่งกระทำในนามของการปราบปรามยาเสพติด และการปราบปรามการก่อการร้าย
อีกประการที่ดิฉันมีความห่วงใยก็คือ การที่รัฐบาลบอกจะแก้ปัญหา ยาเสพติดอย่างเด็ดขาด ดิฉันมีคำถามคือรัฐบาลมีหลักประกันอย่างไรว่า การแก้ปัญหา ยาเสพติดจะไม่ซ้ำรอยนโยบายของรัฐบาลในช่วงสงครามยาเสพติดที่ผ่านมา ท่านประธาน คงจำได้นะคะว่า จากรายงานของคณะกรรมการอิสระตรวจสอบกรณีนโยบายสงคราม ยาเสพติด หรือ คตน. และรายงานของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ปรากฏ ข้อเท็จจริงว่า ภายหลังการดำเนินการตามนโยบายปราบปรามยาเสพติดสมัยรัฐบาล ก่อนหน้านี้ มีคดีฆาตกรรมที่เกิดขึ้นเป็นจำนวนถึง ๒,๖๐๔ คดี และผู้เสียชีวิตทั้งสิ้น ๒,๘๗๓ ราย ซึ่งในจำนวน ๒,๖๐๔ คดี เป็นคดีฆาตกรรมที่ผู้ตายมีพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับ ยาเสพติด ๑,๑๘๗ คดี และเป็นคดีฆาตกรรมที่ผู้ตายไม่มีพฤติการณ์เกี่ยวข้องกับยาเสพติด ๘๓๔ คดี รวมถึงมีคดีฆาตกรรมที่ไม่ทราบสาเหตุ ๕๓๘ คดี นอกจากนั้นยังมีคนที่ถูกบังคับ ให้สูญหายอีกจำนวนหนึ่ง ซึ่งปรากฏในรายงานของคณะทำงานสหประชาชาติด้านการบังคับ สูญหายโดยสมัครใจ ระบุว่าในช่วงสงครามยาเสพติดมีคนหายมากกว่า ๑๐ กรณี จากกรณี คนหายในประเทศไทยทั้งหมด ๗๗ กรณี โดยเหยื่อส่วนมากเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ทางเหนือ และภาคอีสาน ท่านประธานคะ วันนี้คดีการเสียชีวิตของคนนับพันคนที่ดิฉันพูดถึง หมดอายุความ หมดอายุความโดยไม่มีใครต้องรับผิดหรือรับโทษ จนชาวบ้านบอกว่า มีคนตาย มีคนหาย แต่ไม่มีคนผิด
ข้อกังวลประการสุดท้ายของดิฉันคือการที่รัฐบาลบอกว่าจะพลิกฟื้น ความเชื่อมั่น โดยจะยึดมั่นในหลักนิติธรรม คำถามดิฉันคือรัฐบาลจะสร้างหลักนิติรัฐ หรือนิติธรรม หรือความโปร่งใสได้อย่างไร ในเมื่อประเทศไทยยังมีวัฒนธรรมการลอยนวลพ้นผิด แล้วประชาชนไม่เคยเข้าถึงสิทธิที่จะทราบความจริงกรณีการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยรัฐ ท่านประธานคะ การลอยนวลพ้นผิดคือการใช้ความรุนแรงโดยรัฐต่อประชาชนโดยไม่มีผู้ใดผิด การลอยนวลพ้นผิดจึงเป็นการทำลายหลักนิติรัฐและนิติธรรมของประเทศ และเป็นการสร้าง ความเหลื่อมล้ำในสังคม เพราะหลักนิติรัฐคือการรับประกันว่าประชาชนทุกคนจะมี ความเท่าเทียมกันทางกฎหมาย รัฐจะปกป้องผู้ไร้อำนาจจากผู้มีอำนาจ แต่ถ้าความศักดิ์สิทธิ์ ของกฎหมายถูกทำลายลงรัฐจะสร้างความเท่าเทียมหรือพลิกฟื้นความเชื่อมั่นต่อประชาชน ได้อย่างไร ในเมื่อประชาชนทำผิดต้องถูกลงโทษ ขณะที่เจ้าหน้าที่รัฐกระทำผิดแทบไม่มีใคร ถูกลงโทษ ดิฉันจึงเห็นว่าการพลิกฟื้นความเชื่อมั่นที่สำคัญไม่ใช่แค่การพูด แต่คือการที่รัฐ ต้องทำให้ประชาชนเท่าเทียมกันตามกฎหมายอย่างแท้จริง รัฐต้องไม่ปกป้องคนผิด ไม่ปล่อยให้มีการฆ่านอกกระบวนการยุติธรรมและการอุ้มหาย และรัฐบาลต้องยุติวัฒนธรรม การลอยนวลพ้นผิดในประเทศไทย ดิฉันอยากได้ยินคำมั่นจากรัฐบาลในประเด็นนี้ ขอบพระคุณค่ะ