เอกราช เสนอแก้ พ.ร.บ. ทุจริต โอนคดีทหารให้อัยการสูงสุด

รัฐสภา · ครั้งที่ ๑ · ๒๐ ธันวาคม ๒๕๖๗

เอกราช อุดมอำนวย เสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเกี่ยวกับการป้องกันและปราบปรามการทุจริต เพื่อโอนคดีทุจริตของบุคคลที่อยู่ในอำนาจศาลทหารให้อยู่ภายใต้การดูแลของอัยการสูงสุด โดยชี้แจงเหตุผลความจำเป็นในการถ่วงดุลอำนาจ เนื่องจากผู้เกี่ยวข้องอยู่ในสังกัดเดียวกันอาจนำไปสู่ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ และเสนอให้ใช้ระบบศาลยุติธรรมที่มีกลไกตรวจสอบที่ดีกว่าเพื่อสร้างความเชื่อมั่นของประชาชน นอกจากนี้ยังเสนอแก้ไข พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการทำให้บุคคลสูญหาย เพื่อให้อัยการสูงสุดเป็นอัยการทหารแทน และให้ศาลอาญาทุจริตพิจารณาแทนศาลทหาร โดยอ้างว่าคดีทุจริตต้องมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง ในขณะที่องค์ประกอบของคณะตุลาการศาลทหารซึ่งมีทั้งนายทหารสัญญาบัตรที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ทำให้ขาดความเป็นธรรม พร้อมชี้ปัญหาโครงสร้างศาลทหารขาดหน่วยงานกลางและบุคลากรเชี่ยวชาญด้านทุจริต เพื่อเรียกร้องให้แก้ไขกฎหมายโดยโอนอำนาจอัยการสูงสุดมาพิจารณาแทนอัยการทหาร

นายเอกราช อุดมอำนวย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

เรียนท่านประธานรัฐสภา ผม เอกราช อุดมอำนวย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชนในฐานะสมาชิกรัฐสภา ท่านประธานครับผมได้รับมอบหมายจากคุณวิโรจน์ ลักขณาอดิศรแล้วก็คณะที่เสนอ ร่างพระราชบัญญัตินะครับ ซึ่งก็มีหลักการและเหตุผลในการแก้ไขพระราชบัญญัติประกอบ รัฐธรรมนูญว่าด้วยการปัองกันและปราบปรามการทุจริต พุทธศักราช ๒๕๖๑ โดยหลักการเปึนการยกเลิกการดำเนินคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกับผู้กล่าวหาซึ่งเปึน บุคคลที่อยู่ในอำนาจของศาลทหาร โดยยกเลิกมาตรา ๙๖ และกำหนดให้บรรดาคดีทุจริต และประพฤติมิชอบที่อยู่ระหว่างการดำเนินคดีของอัยการก่อนวันที่จะตราพระราชบัญญัตินี้ ประกอบรัฐธรรมนูญบังคับใช้ให้โอนไปยังอัยการสูงสุดเปึนผู้ดำเนินการในคดีอาญาทุจริตและ ประพฤติมิชอบตามมาตรา ๔ ทั้ง ๒ มาตราที่ร่างขึ้น เปึน ๑ Jigsaw เล็ก ๆ ของการปฏิรูป ในกระบวนการยุติธรรมของศาลทหาร ท่านประธานครับในพระราชบัญญัติธรรมนูญ ศาลทหารนั้นเขียนเอาไว้ว่าบุคคลที่อยู่ในอำนาจของศาลทหารก็คือบรรดาทหาร กรณีที่ผ่านมา เวลามีการตรวจสอบคดีทุจริตประพฤติมิชอบ อย่างเช่น คดี GT200 คดี ALPHA 6 บุคคล ที่อยู่ในอำนาจของศาลทหารก็ต้องขึ้นตรงกับศาลทหาร ซึ่งประชาชนก็ตั้งข้อสงสัย ตั้งข้อสอบถาม ว่าเหตุใดจะมีการช่วยเหลือกันหรือไม่ ด้วยเหตุผลหลายประการซึ่งผมจะได้อธิบายเหตุผล และความจำเปึนให้ฟัง ดังนั้นนะครับท่านประธาน กรณีของการที่บุคคลที่อยู่ในศาลทหาร แล้วขึ้นศาลทหารก็มีปัจจัยที่จะต้องมาตรวจสอบถึงการถ่วงดุลอำนาจในการใช้อำนาจของศาล

ด้วยเหตุผลข้อที่ ๑ ท่านประธานครับในศาลทหารนั้นปกติใช้วิธีระบบ การกล่าวหา นั่นหมายความว่าโจทย์จะเปึนผู้ที่นำอัยการโจทย์ซึ่งเปึนทหารเช่นเดียวกัน อยู่ภายใต้สังกัดกรมกองเดียวกันคือตุลาการพระธรรมนูญนะครับ อัยการทหาร ทนายจำเลย อยู่ภายใต้สังกัดเจ้ากรมพระธรรมนูญซึ่งอยู่ภายใต้หน่วยงานของกระทรวงกลาโหม ดังนั้น เมื่อถึงเวลาที่จะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาแน่นอนจะต้องมีความสัมพันธ์กัน รู้จักกัน ซึ่งปกติในระบบของศาลยุติธรรมไม่เปึนแบบนั้น อัยการก็มีหน่วยงานขึ้นตรงแยกนะครับ ศาลยุติธรรมก็ขึ้นตรงแยกโดยตุลาการ มีการควบคุมกำกับโดยประธานศาลฎีกา ดังนั้นครับ ท่านประธานเมื่อคดีทุจริตซึ่งเปึนระบบกล่าวหา มีการรู้จักมีความสัมพันธ์กันก็เปึนข้อติฉินนินทา ในการทำงาน

ประเด็นที่ ๒ ครับท่านประธาน อย่างที่บอกไปพอเปึนระบบการกล่าวหาแล้ว แม้ว่าในพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาความอาญาทุจริตนี้จะบอกว่าให้กรมพระธรรมนูญไปออก ระเบียบที่เปึนเกี่ยวกับการไต่สวนได้นะครับ แต่ว่าด้วยความชำนาญการ ด้วยความเชี่ยวชาญ ปฏิเสธไม่ได้ครับว่าศาลอาญาทุจริตมีผู้พิพากษาหรือตุลาการที่ทำหน้าที่ในการเข้าใจระบบ ของการไต่สวนคดีนะครับ มีการเรียกพยานเอกสารเพิ่มเติม มีการซักถามพยานที่เปึน ผู้เชี่ยวชาญอาจจะเปึนนักบัญชี นักวิเคราะห์บัญชี ผู้ตรวจสอบบัญชีต่าง ๆ ได้เข้าใจหรือ การบันทึกถ้อยคำของกระบวนพิจารณาคดีสามารถที่จะเข้าใจเนื้อหาอรรถคดี ประเด็นแห่งคดี ได้เข้าใจละเอียดมากกว่า ดังนั้นเมื่อ ๒ ศาลพิจารณาคดีแตกต่างกันก็เกิดคำถามกับพี่น้อง ประชาชนครับ

ท่านประธานครับนอกจากนี้ถ้าจะสังเกตในพระราชบัญญัติปัองกันและ ปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหายหรือ พ.ร.บ. อุ้มหายที่เราเรียกกัน มีการร่างมาตรา ๓๔ ขึ้นมาครับ ซึ่งให้อำนาจศาลอาญาทุจริต มีอำนาจเหนือบุคคลที่อยู่ใน อำนาจของศาลทหารในการดำเนินคดี แปลง่าย ๆ บรรดาคดีที่กระทำผิดในพระราชบัญญัติ การปัองกันและปราบปรามการทรมานและการอุ้มหายนี้ พ.ร.บ. อุ้มหายนี้นะครับ ซึ่งเราจะ เจอบ่อย ๆ ที่จะถูกบังคับใช้ เช่น กรณีของการซ้อมทรมานในค่ายทหาร หรือการบังคับ นายทหาร พลทหารให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้หรือซ้อมทรมานเขาจนถึงแก่ชีวิตและความตาย แบบนี้ก็เข้าข่ายกระทำความผิดฐานประพฤติมิชอบ ซึ่งแน่นอนจะต้องไปขึ้นศาลอาญาทุจริต และประพฤติมิชอบ แต่ตอนนี้ยังไม่มีสักเคสเดียวที่มาถึงศาลอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบ เพราะสุดท้ายเมื่ออัยการไม่เข้าใจกระบวนการขั้นตอนก็จะส่งฟัองไปที่ศาลทหาร ดังนั้นครับ ท่านประธานเพื่อให้เกิดความเปึนธรรมสอดคล้องต้องกัน หนึ่งในการแก้พระราชบัญญัติ ประกอบรัฐธรรมนูญในการยกเลิก นี่คือการนับหนึ่งให้อัยการสูงสุดนี้เปึนอัยการทหารแทน ดำเนินกระบวนพิจารณา ให้ศาลอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบดำเนินคดีบุคคลใดก็ตามที่อยู่ใช้อำนาจรัฐในการทุจริต และประพฤติมิชอบ ไม่ใช่พอพลเรือนไปขึ้นศาลหนึ่ง พอเปึนทหารไปขึ้นอีกศาลหนึ่ง นี่ก็คือ ข้อครหาที่เกิดขึ้นในสังคม นอกจากนี้ครับท่านประธานก็คือกรณีเรื่องของการบังคับใช้ ร่างกฎหมายซึ่งในการเชี่ยวชาญของตุลาการที่จะพิจารณาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ บรรดาตุลาการก็จะมีการไปอบรมหรือว่าจะเปึนบุคคลที่เข้าใจในวิชาชีพเฉพาะทางนะครับ ก็จะสามารถดำเนินกระบวนพิจารณาได้เปึนขั้นเปึนตอน แต่ในขณะที่ตุลาการที่อยู่ในศาลทหาร จะประกอบด้วย ๓ ส่วน ๒ ส่วนหลัก ๆ ๑. ก็คือตุลาการที่เปึนนายทหารพระธรรมนูญ ซึ่งก็จะมีการจบเนติบัณฑิตนะครับ แต่ว่าอีก ๒ ท่านก็จะเปึนตุลาการที่มาจากนายทหาร สัญญาบัตรซึ่งก็จะเปึนเชี่ยวชาญเฉพาะวิชาการทางทหาร ดังนั้นครับท่านประธานเมื่อเห็น องค์ประกอบขององค์คณะในการพิจารณาคดีแล้วก็จะพบว่าถ้าไปอยู่ในศาลอาญาทุจริต ก็จะเปึนท่านผู้พิพากษาที่เข้าใจในคดีเชี่ยวชาญนั้นอย่างแท้จริง

ท่านประธานครับปัญหาเกี่ยวกับโครงสร้างของศาลทหารยังขาดหน่วยงานกลาง และเจ้าหน้าที่พนักงานคดีที่ดำเนินการเกี่ยวกับคดีทุจริตและประพฤติมิชอบโดยเฉพาะด้วย ท่านประธานครับเมื่อเปรียบเทียบศาลทหารชั้นต้นกับที่มีอำนาจในการพิจารณาคดีทุจริต และประพฤติมิชอบนะครับ ประกอบด้วยศาลทหารกรุงเทพฯ ก็มีเขตอำนาจไม่จำกัดพื้นที่ แล้วก็ศาลมณฑลทหารที่มีเขตอำนาจตามพระราชกฤษฎีกาที่กำหนดเขตอำนาจศาลทหารนะครับ ซึ่งหากผู้กระทำผิดในคดีประพฤติมิชอบก็ต้องขึ้นศาลทหารกรุงเทพฯ หรือว่าศาลมณฑล ทหารที่มีเขตอำนาจ ข้อแตกต่างที่กฎหมายมีข้อกำหนดในเรื่องของการวิธีพิจารณาความนี้ คือทหารจะมีรูปแบบลักษณะดำเนินการทั้งในระบบกล่าวหาอย่างที่ผมได้บอกไปนะครับ แต่ในขณะเดียวกันก็เกิดความลักลั่นของโครงสร้างเพราะว่าโครงสร้างของศาลทหารยังไม่มี แผนกที่จัดตั้งเกี่ยวกับการทำงานด้านการทุจริตและประพฤติมิชอบนะครับ ไม่มีอัตรา กำลังคนและภาระงานที่รับผิดชอบนะครับ เปึนเจ้าหน้าที่ฝ์ายทหารซึ่งรับผิดชอบรูปแบบของ คดีพิเศษแบบนี้นะครับ เพราะฉะนั้นลักษณะงานหน้าที่เฉพาะกับงานที่ทำอยู่ก็จะไม่เข้าใจ ไม่เชี่ยวชาญในคดีนั้น ๆ ท่านประธานครับนอกจากนี้ปัญหาการรับรู้หลักการของระบบไต่สวน ในกระบวนการยุติธรรมก็เปึนสิ่งสำคัญด้วยนะครับ ซึ่งผมก็อยากจะให้ทุกฝ์ายที่เกี่ยวข้อง ในการพิจารณาคดีมีความเชี่ยวชาญ แม้ว่าจะเปึนอัยการทหารหรืออัยการสูงสุดย่อมจะมี ประสบการณ์ที่แตกต่างกันในการทำคดี เพราะว่าอัยการสูงสุดก็เปึนผู้ที่จะต้องตรวจสอบ สำนวนนะครับ ก็จะมีมาตรฐานการทำงานเดียวกันกับพลเรือนแต่เมื่อส่งให้อัยการทหาร แน่นอนก็จะเกิดความเคลือบแคลงสงสัยนะครับไม่ใช่ว่าท่านเหล่านั้นไม่มีประสิทธิภาพ หรือไม่มีความสามารถนะครับ แต่เปึนเรื่องของความแตกต่างกันในลักษณะของการทำงาน ท่านประธานครับนอกจากนี้ปัญหาเชิงนโยบายต่อการดำเนินคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ในศาลทหารนี้นะครับจะเห็นว่าแนวทางการปฏิบัติตามพันธกิจที่มุ่งให้เกิดผลสัมฤทธิ์ เรียบร้อยแล้วประสิทธิภาพเปึนสากลนี้ ยังไม่มีความสมบูรณ์ในการอำนวยความยุติธรรม ผมยกตัวอย่างที่สำคัญเลยนะครับ อย่างเช่นกรณีที่คดี GT200 หรือคดี ALPHA 6 กรณี ถ้าหากว่าบุคคลที่ถูกดำเนินคดีในศาลทหารนั้นมียศ ชั้นยศที่สูงนะครับ จะทำให้ผู้พิพากษา ตุลาการที่ทำหน้าที่ในขณะนั้นจะต้องมีชั้นยศที่สูงกว่า ดังนั้นหากผู้ถูกดำเนินคดีเปึนยศนายพล ขึ้นไปจะเกิดช่องว่างทางกฎหมายอย่างหนึ่งครับ คือว่าในพระราชบัญญัติธรรมนูญศาลทหาร เขียนเอาไว้ว่ากรณีที่แบบนี้ให้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในการดึงบุคคลภายนอก ที่มียศสูงกว่าผู้ต้องหาหรือจำเลย ผู้ถูกร้องนี่นะครับเข้ามาเปึนองค์คณะได้ ท่านเห็นไหมว่านี่ จะไม่เกิดขึ้นในระบบศาลยุติธรรมแน่นอน ไม่มีว่าผู้พิพากษาท่านนี้อ่อนกว่าจำเลย ต้องเอา ผู้พิพากษาที่อายุสูงกว่าหรือมีชั้นยศมากกว่านะครับ เรื่องนี้จะไม่เกิดขึ้นในศาลยุติธรรม ท่านประธานครับดังนั้นการแก้ไขร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ก็จะเปึนหนึ่งใน Jigsaw สำคัญ ที่จะทำให้ศาลทหารมีประสิทธิภาพในการทำงานมากขึ้น คือพูดง่าย ๆ คดีที่ตนเองไม่ชำนาญ คดีที่ไม่มีความเชี่ยวชาญก็โอนไปให้ศาลอาญาทุจริตประพฤติมิชอบดำเนินการเสีย ซึ่งหนึ่ง ในขั้นตอนนั้นก็คือการให้อัยการสูงสุดเปึนผู้ทำหน้าที่ในการพิจารณาคดี ซึ่งเปึนเหตุผล และที่มาที่ทำให้ต้องมีการเสนอแก้ไขร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ขอบพระคุณท่านประธานครับ