ถวิลวดี บุรีกุล หารือเรื่องกำนัน ผู้ใหญ่บ้านที่มีความสำคัญในพื้นที่ห่างไกลและขนาดเล็ก และเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาการเลือกกำนัน ผู้ใหญ่บ้านที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ดิฉัน ถวิลวดี บุรีกุล สมาชิกหมายเลข ๖๑ มีประเด็นเล็กน้อยนะคะ คงจะใช้เวลาไม่นาน ก่อนอื่นก็ต้อง ขอขอบคุณท่านกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง สภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศ ที่ให้ความสำคัญกับเรื่องของการปกครองท้องที่ เรื่องนี้เป็นเรื่องที่มี การพูดกันมานานแล้วนะคะ รวมทั้งเป็นประเด็นที่ประชาชนให้ความสำคัญมากตอนที่ดิฉัน เคยไปรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องของการทำรัฐธรรมนูญ เป็นเรื่องที่ประชาชนอยากจะ ให้มีการเปลี่ยนแปลง สิ่งที่อยากจะให้มีการเปลี่ยนแปลงนั้นก็มีหลายเรื่อง ดิฉันเข้าใจ กรรมาธิการว่าในยุคนี้เป็นยุคของการปฏิรูปก็อยากจะให้มีการปฏิรูป แต่ประเด็นที่สำคัญก็คือ เราต้องยอมรับว่าการปกครองท้องที่ยังมีความสำคัญควบคู่ไปกับการปกครองส่วนท้องถิ่น ในหลายพื้นที่ที่มีความพร้อม เรายกระดับขึ้นเป็นเทศบาลนครหรือแม้กระทั่งเทศบาลเมือง ในรูปแบบของการปกครองท้องที่ก็ค่อย ๆ หายไป แต่ว่ายังมีความจำเป็นอยู่ในหลายพื้นที่ ที่เป็นพื้นที่ห่างไกลและพื้นที่ขนาดเล็ก แม้กระทั่งถิ่นที่ดิฉันอยู่สังกัด อบต. ก็ยังมีกำนัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่นะคะ และดิฉันทราบว่ากำนัน ผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้ที่มีความสำคัญมากโดยเฉพาะ ในเรื่องของความมั่นคง ในเรื่องของการดูแลพื้นที่ ขณะที่ผู้ปกครองส่วนท้องถิ่นอาจจะทำงาน ได้ไม่ถึงเพราะว่าอาจจะไม่รู้จักกับชุมชนได้ดีพอ ในการทำงานด้านความมั่นคงเราคงจะ ปฏิเสธไม่ได้ว่ากำนัน ผู้ใหญ่บ้านเป็นบุคคลที่สำคัญที่จะดูแลตรงนี้ได้เป็นอย่างดี แล้วก็ใกล้ชิด กับประชาชนทุกคนในพื้นที่นั้น ๆ นะคะ ทีนี้ประเด็นก็คือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน มีความสำคัญ แต่จะทำอย่างไรในเรื่องของกระบวนการได้มา เราไม่อยากเอาไปผูกติดกับเรื่องของการเมือง กลัวว่าจะไปเป็นเครือข่ายของนักการเมืองหรือจะเป็นหัวคะแนน ซึ่งอันนี้ก็ต้องยอมรับนะคะ ดิฉันคิดว่าจะทำอย่างไร ถ้าจะไม่ให้ไปเกี่ยวข้องกับการเมืองก็ต้องมาดูรูปแบบการได้มา ในเมื่อรูปแบบการได้มามาจากการหย่อนบัตร แล้วก็เลือก แล้วก็ได้ แต่ว่าอยู่ไปนานนี่นะคะ จะทำอย่างไรที่จะป้องกันคนที่เข้าไปแล้วก็ใช้อำนาจไปเป็นสิบ ๆ ปีเพียงแค่ผ่านการประเมิน เพื่อให้เอาออกได้หรือเอาออกไม่ได้เท่านั้น เพราะฉะนั้นจะต้องมีกลไก ดิฉันฟังแล้วก็งงมาก ว่าตกลงเราจะเอาอย่างไรกันดี อ้ายนั่นก็ไม่อยากได้ อ้ายนี่ก็ไม่อยากได้ กลัวโน่น กลัวนี่ และสุดท้ายอะไรคือซีนาริโอ (Scenario) หรือทางออกของเรา อะไรคือภาพที่เราอยากจะเห็น เมื่อเป็นเช่นนี้ก็ต้องมาดูคุณสมบัติ คุณสมบัติของผู้ที่จะเข้ามาสู่ตำแหน่งนี้ทำไมท่าน ไม่ไปพิจารณาปรับคุณสมบัติด้วย ในเรื่องของความสัมพันธ์กับนักการเมือง หรือแม้กระทั่ง รูปแบบในเรื่องของการแสดงทรัพย์สิน หนี้สิน สุดท้ายอาจจะไม่มีใครอยากเป็นบ้างก็ได้ นี่ก็เป็นอีกประเด็นหนึ่งนะคะ แล้วนอกจากนี้กระบวนการได้มาเราอาจจะต้องคิดนอกกรอบ แทนที่จะเอากำนันไปให้ประชาชนเลือก เราให้ผู้ใหญ่บ้านแต่ละท่าน ไหน ๆ ที่ผ่านมา ผู้ใหญ่บ้านมาเลือกกำนัน สมมุติว่ามีผู้ใหญ่บ้าน ๕ คน ซื้อ ๓ คนก็ได้แล้ว ไม่เอาได้ไหม สลับกันเป็นคนละปีจะได้ไหม ท่านลองไปคิดดู สุดท้ายมันก็อาจจะแก้ปัญหาอะไรได้หลายอย่าง ลองทำซีนาริโอ (Scenario) ที่ดิฉันเสนอบ้างก็ได้ และนอกจากนี้จำเป็นไหมแค่อายุ ๖๐ ปี แล้วจบ ดิฉันคิดว่าคนอายุ ๖๑ ปี ๖๒ ปี ถึง ๖๕ ปีก็ยังมีไฟแล้วก็มีความสามารถอยู่ เราอาจจะต้องกลับมาคิดกันใหม่ก็ได้ หลายเรื่องที่ผ่านไปแล้วก็ลองเอากลับมาคิดกันใหม่ได้ ถ้าจะไม่ให้ไปเกี่ยวข้องกับการเมือง ไม่ให้รูปแบบการได้มาเป็นแบบการเมือง ไม่อยากจะให้ ได้มาแบบประชาชนเลือกกลับไปอย่างนั้น สุดท้ายก็ไปเป็นฐานการเมืองอีกอยู่ดีเพราะว่า ทำอย่างไรเขาถึงจะได้เป็นกำนัน ก็ต้องเข้าสู่การเมืองนะคะ นอกจากนี้ดิฉันยังมองเรื่องของ การประเมิน ทีนี้ถ้าไปดำรงตำแหน่งแล้วท่านพูดถึงเรื่องว่าประชาชนประเมินแล้วเอาออกได้ มีประชาสังคมเข้ามาประเมิน แต่ที่ผ่านมาดิฉันไม่เคยเห็นผลการประเมินเปิดเผยสู่ประชาชนเลย ในพื้นที่ของดิฉันเองก็ไม่รู้ว่าใครเป็นคนประเมินและผลออกมาเป็นอย่างไร เราไม่เคยรู้เลยนะคะ เราน่าจะมีการเปิดเผยข้อมูลตรงนี้ ไหน ๆ ก็จะเป็นโอเพนกัฟเวิร์นเมนต์ (Open Government) ลองทำเรื่องนี้แล้วจะมีประชาชนคนไหนกล้าไปประเมินผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ที่เป็นมาเฟีย (Mafia) ในพื้นที่ของตัวเพราะเขาก็กลัวกันทั้งนั้น ดิฉันจะต้องมีมาตรการอะไร มีภาคส่วนไหน ที่จะเข้าประเมินแล้วก็ปกป้องคนประเมินได้บ้าง แล้วผลการประเมินนี้เปิดเผยสู่สาธารณชน ได้บ้าง ซึ่งตรงนี้ดิฉันอยากจะเสนอให้ท่านกรรมาธิการลองไปพิจารณาเพิ่มเติมเผื่อว่า จะเป็นประโยชน์ในอนาคตก็ได้นะคะ ก็มีประเด็นไม่มากเพียงเท่านี้แต่ก็อาจจะทำให้ท่าน กังวลใจ รบกวนท่านบ้างเล็กน้อยในการที่จะไปลองพิจารณาทบทวนแล้วปรับแก้รายงาน ของท่านบ้างก็ได้นะคะ ขอบพระคุณค่ะ