ธรรมศักดิ์ สนับสนุนขับเคลื่อนเศรษฐกิจชีวภาพ เหตุไทยมีทรัพยากรชีวภาพอุดมสมบูรณ์

สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๗ · ๓ เมษายน ๒๕๖๐

ธรรมศักดิ์ พงศ์พิชญามาตย์ สนับสนุนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชีวภาพและนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์ โดยเน้นความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพในฐานะฐานเศรษฐกิจของประเทศ และยกตัวอย่างพระวิสัยทัศน์ของพระมหากษัตริย์และพระราชกรณียกิจด้านการเกษตรและอนุรักษ์พันธุกรรมพืชที่สอดคล้องกับนโยบายการพัฒนาชาติ

ศาสตราจารย์ธรรมศักดิ์ พงศ์พิชญามาตย์

ขอขอบคุณท่านประธาน สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ กระผม ธรรมศักดิ์ พงศ์พิชญามาตย์ สมาชิกสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศ ลำดับที่ ๖๙ ก่อนอื่นต้องขอชื่นชมคณะกรรมาธิการชุดเศรษฐกิจ ที่ได้ศึกษาเรื่องนี้มาและรายงานไปครั้งหนึ่งแล้ว แต่วันนี้เป็นรายงานเพิ่มเติมในวาระ การขับเคลื่อนประจำปี ๒๕๖๐ ๒๗ วาระด้วยกัน กระผมในฐานะที่เป็นกรรมาธิการ การศึกษาแล้วก็วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แล้วก็เป็นประธานทางด้านวิทยาศาสตร์ด้วย อยากจะอภิปรายสนับสนุนการนำเสนอในวันนี้ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับงานที่ตนเอง รับผิดชอบอยู่ เพื่อให้การขับเคลื่อนตามข้อเสนอของท่านปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา ขออนุญาตเอ่ยนามท่าน ว่าที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจชีวภาพนี้เป็นสิ่งสำคัญอย่างไร ผมกราบเรียน ท่านประธานสภาและสมาชิกผู้ทรงเกียรติในที่ประชุมอย่างนี้นะครับว่า ในทางวิทยาศาสตร์ ทุกครั้งที่มีการสำรวจอวกาศกัน พบดวงดาวที่เป็นดาวเคราะห์ของดวงดาวต่าง ๆ ทั่วทั้งจักรวาล เป็นล้านดวง ณ ปัจจุบัน ทุกครั้งเขาจะไม่สนใจว่าดาวสีอะไร แต่เขาจะตรวจสอบว่า สิ่งมีชีวิตอยู่ตรงไหนบ้าง ล่าสุดสัก ๓ เดือนที่แล้วตามรายงานของไทมส์ (Times) เขาบอกว่า ดาวแทรปพิสต์ ๑ (TRAPPIST-1) ลำดับดาวเคราะห์ที่บีอาร์ซีดีอี (BRCDE) อยู่ในโซน (Zone) ที่น่าจะมีสิ่งมีชีวิต แต่นั่นเป็นสิ่งที่ไกลตัวมากเลยท่านครับ ผมอยากจะกลับมาตรงนี้ที่เป็น โลกเราปัจจุบัน สิ่งมีชีวิตทุกวันนี้ ประเทศที่อยู่ในเขตที่เราเห็นว่าเขาเจริญ ทางตะวันออกกลาง มีเศรษฐกิจรูปแบบต่าง ๆ มากมาย แต่สิ่งหนึ่งที่เขาขับเคลื่อนไม่ได้ก็คือว่าเขาผลักดัน การเกษตร ผลักดันไบโอไดเวอร์ซิตี (Biodiversity) ไม่ได้ ยกตัวอย่างประเทศอิหร่านอย่างนี้ ไม่มีครับ พยายามควานหาสารพัดอย่างในพื้นที่ที่เขามีอยู่ แต่เขามีน้ำมัน อิรัก คูเวต มีน้ำมัน ผลักดันการทำการเกษตรรูปแบบใหม่ในพื้นที่ทะเลทรายก็ไม่ประสบความสำเร็จ ลงทุนเท่าไรก็ไม่คุ้มครับ กลับมาที่ประเทศไทย หรือก่อนจะถึงไทยลองแวะที่อินเดียนิดหนึ่ง ๕,๐๐๐ ปีที่แล้วเรารู้จักรัฐพิหาร รัฐโอริสสา เป็นรัฐที่มีการปลูกข้าวเจริญรุ่งเรืองมาก กรีซโบราณยอมรับว่าประเทศตรงนี้เจริญรุ่งเรืองเพราะว่ามีข้าว ประเทศไทยเต็มไปด้วยทรัพยากรสิ่งมีชีวิตมากมายแล้วก็เป็นประโยชน์ในเชิงเศรษฐกิจ อย่างต่อเนื่อง ต้องไม่ปฏิเสธที่ผมอาจอภิปรายไปครั้งหนึ่งแล้วในหลายเรื่องว่าเศรษฐกิจ ของไทยซึ่งอยู่ในเส้นรุ้ง เส้นแวงตรงนี้ใกล้ศูนย์สูตร เราเป็นประเทศที่มี ๒ ฝั่งแปซิฟิก (Pacific) และอินเดียขนาบอยู่ เราได้ฝน ๒ ช่วง เรามีสิ่งมีชีวิตที่อยากจะกราบเรียนที่ประชุมว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เมื่อปี ๒๕๐๓-๒๕๐๔ ทรงเห็นความสำคัญของเรื่องนี้ เป็นพระวิสัยทัศน์ที่ก้าวไกล นำเอาสิ่งที่เป็นพืชพันธุ์แปลก ๆ หลากหลายของประเทศไทยมาปลูกอยู่ที่พระราชวังสวนจิตรลดา เห็นไหมครับ ที่ท่านปีติพงศ์ ขออนุญาตเอ่ยนามท่านอีกครั้งหนึ่ง เพราะว่าท่านต้องการให้รัฐบาลมีวิสัยทัศน์ที่จะนำเอา ความสำคัญของสิ่งเหล่านี้มาเป็นฐานทางเศรษฐกิจโดยการขับเคลื่อนให้เกิดคำสั่ง สำนักนายกรัฐมนตรีได้โดยให้ท่านเสนอไป ผมกราบเรียนที่ประชุมอย่างนี้ว่า เมื่อ ๖ ตุลาคม ที่ผ่านมาปีที่แล้วเราขับเคลื่อนระบบวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้เกิดสำนักงานใหม่ ซึ่งนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน คือสภานโยบายวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ ชื่อย่อ สวนช. และปีนี้ก็มีข่าวออกมาตามที่ท่านประธานได้ประกาศเมื่อคราวที่แล้วว่าเราสามารถทำให้เกิด งบประมาณการวิจัยเพิ่มขึ้นจาก ๐.๔ เปอร์เซ็นต์ เป็น ๐.๗ เปอร์เซ็นต์ เพราะฉะนั้นเงิน ที่ท่านปีติพงศ์ต้องการจะได้เพื่อมาขับเคลื่อนเรื่องนี้ก็คงอยู่ในกระบวนความคิดแบบนี้ ถ้ามีวิสัยทัศน์แบบนี้ประเทศไทยก็ต้องเจริญเติบโตไปได้ ไบโอไดเวอร์ซิตี (Biodiversity) เป็นส่วนงานที่ผมรับผิดชอบ ทำไมต้องมาทำเรื่องนี้ เพราะเรื่องนี้เป็นฐานเศรษฐกิจของ คณะกรรมาธิการชุดปัจจุบันที่เราทำอยู่ในสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ งานไบโอไดเวอร์ซิตี (Biodiversity) อยากจะรายงานว่าเราคงนำเข้ามาที่นี่เหมือนกัน แต่ ณ วันนี้อยากจะเรียน ให้ทราบว่างานของผู้นำประเทศ ของพระมหากษัตริย์ ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งพระองค์ท่านก็รับพระวิสัยทัศน์มาทำการขับเคลื่อนตั้งแต่ปี ๒๕๓๕ ทำให้เศรษฐกิจหลายรูปแบบที่มาจากสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในประเทศไทยตั้งแต่เหนือจรดใต้ ๒ ฟากมหาสมุทรในน้ำทะเลลึกถึงภูเขาสูง เราค้นพบสิ่งมีชีวิตมากมายไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่ มองเห็นหรือมองไม่เห็น สิ่งที่มองไม่เห็นก็คือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กพวกจุลินทรีย์บ้าง สิ่งมีชีวิต ที่อยู่ตามป่าเขา ตามอุทยานบ้าง มีมากมายผมจะไม่เอ่ยนาม เพราะข่าวในช่วงปีใหม่จะเห็นว่า มีการรายงานเรื่องการค้นพบพืชสมุนไพรบ้าง หรือสัตว์บ้าง หรือนกบ้าง ออกมาอยู่เรื่อย ๆ ในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อันนี้จะเห็นว่าการดำเนินการเหล่านี้เป็นการดำเนินการเพื่อการสร้าง วิสัยทัศน์ให้กับประเทศไทยเพื่อรองรับเศรษฐกิจที่มากมายเหลือเกิน เราจะเห็นว่าสิ่งที่เรา จะได้ในอนาคตตามความต้องการของคณะกรรมาธิการด้านเศรษฐกิจ ไบโอไดเวอร์ซิตี (Biodiversity) จะเป็นตัวเสริมฐานที่สำคัญ แต่ประเด็นปัญหาอยู่ตรงที่ว่าเราจะพบความจริง อย่างหนึ่งว่าคนที่อยู่ปลายน้ำจะเป็นคนที่ได้ประโยชน์สูงสุดคือธนาคาร กลุ่มพ่อค้าพาณิชย์ ต่าง ๆ ทั้งหลาย ซึ่งกระทรวงพาณิชย์กับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ไม่ได้ร่วมมือกันเท่าที่ควร ผมปลูกข้าวมา ๑๐๐ ไร่ประมาณ ๔-๕ ปี เป็นของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เราปลูกข้าว ออร์แกนิก (Organic) จะพบว่าไม่ยากเย็นอะไรเลยถ้าเรามีพร้อมทุกอย่าง แต่ชาวนาชาวไร่ ที่ปลูกให้ความสำคัญกับเขามากขึ้นได้ไหมครับ เพราะว่าข้าว ๑ เมล็ดเพาะลงไปงอกขึ้นมา สักพักมันจะแตกกอเป็นกี่เมล็ด กี่กอ เยอะแยะ หมายความว่าประมาณ ๑๐ กอด้วยกัน ๑๐ รวง ๒๐ รวง แต่คนที่ปลูกต้องเจรจากับเทวดา เจรจากับดินฟ้าอากาศตลอดเวลา แต่คนปลายทางสบายมากเลย อันนี้เศรษฐกิจที่ไม่ยุติธรรม ไบโอไดเวอร์ซิตี (Biodiversity) ผมอยากจะเรียนว่ามันเป็นวิทยาศาสตร์มาก ๆ เลย ยกตัวอย่างข้าวมีโครโมโซม ๑๒ ชุด ๑๒ คู่ ถ้าจับเรียงกันอย่างที่เมื่อสักครู่ท่านประธานปีติพงศ์ ก็พูดแล้วว่าดีเอ็นเอ (DNA) อะไรทั้งหลายรู้หมดแล้วประเทศไทยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จึงดำเนินการเรื่องนี้รองรับไว้ให้ ท่านทราบไหมว่าบันไดเกลียวที่เป็น ดีเอ็นเอ (DNA) ของข้าวเอามาเรียงกันวิ่งไปดวงจันทร์ได้ ๑ รอบ มันมากขนาดนั้น ดังนั้น ดิจิทัลที่ท่านทวีศักดิ์พูดอะไรทั้งหลายมันอยู่ในกระบวนการนี้ทั้งหมด นี่เป็นฐานข้อมูลนะครับ ทางคณะกรรมาธิการชุดผมนอกจากจะเสนอให้เกิด สวนช. แล้ว เรายังเสนอขั้นตอน ในการปฏิรูปประเทศ ๗ ขั้นตอนที่เกี่ยวกับด้านวิทยาศาสตร์และการวิจัย ดังนั้นคิดว่าเรื่องนี้ จะเป็นการสร้างความยั่งยืนให้กับเศรษฐกิจไทย ความมั่งคั่งอย่างมีรูปธรรมแล้วก็เป็นธรรม แล้วสำคัญที่สุดคือถ้าหากว่าเศรษฐกิจต้องอาศัยฐานนี้จริง ๆ ชุมชน ท้องถิ่น จังหวัด โดยเฉพาะ โรงเรียนซึ่งก็ได้ดำเนินการเรื่องนี้อยู่แล้ว ผมขอเวลาอีกนิดเดียวนะครับ อยากจะเรียนว่า เราดูแลพื้นที่ทุกแห่ง ทุกตำบล ให้ชุมชนนั้นเป็นเจ้าของสิ่งมีชีวิตทั้งหลายรวมทั้งภูมิปัญญาท้องถิ่น ดังนั้นโครงการ อพ.สธ. ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จึงเป็น โครงการหลักที่รองรับเรื่องนี้ทั้งหมด ขอบพระคุณท่านประธานอย่างสูงครับ