ธานินทร์ ชูข้อเสนอปฏิรูปเศรษฐกิจท่องเที่ยว เสริมเอกชน-รัฐบาลดิจิทัล

เรียนท่านประธานที่เคารพ ผม ธานินทร์ ผะเอม ลำดับที่ ๗๔ ก่อนอื่นผมต้องขอชื่นชมกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจ ที่ทำเรื่องนี้ เปเปอร์ (Paper) อาจจะดูคอนไซส์ (Concise) แต่ก็ตรงจุดตรงประเด็นดี แล้วก็ คอนทริบิวชัน (Contribution) ของการท่องเที่ยวมันโตได้เร็ว แล้วก็มีส่วนสำคัญ ตอนนี้ ผมเข้าใจว่าน่าจะเป็นเสาหลักสำคัญ ตัวเลขที่สภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติแถลงเมื่อเช้านี้ ปี ๒๕๕๙ เราโต ๓.๒ เปอร์เซ็นต์ ในจำนวนนั้นเป็นคอนทริบิวชัน (Contribution) จากภาคท่องเที่ยว ๑๗.๗ เปอร์เซ็นต์ ซึ่งก็สูงขึ้นในแง่สัดส่วนต่อจีดีพี (GDP) สูงกว่าปี ๒๕๕๘ พอสมควร ตอนที่ ผมเข้ามาทำงานที่สภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เมื่อสัก ๒๐ กว่าปีก่อนนี้ การท่องเที่ยวอยู่แค่ ๔ เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี (GDP) ก็เล็กกว่าก่อสร้างด้วยซ้ำไป ตรงนี้ ผมเรียนนิดหนึ่งว่าถึงแม้จะเห็นว่าเป็นเรื่องที่ตรงจุดตรงประเด็น แต่ผมคิดว่ามันมีบางเรื่อง ที่ผมคิดว่าน่าจะช่วยทำให้เปเปอร์ (Paper) นี้ครอบคลุม แล้วก็เข้มแข็งขึ้น ผมจะขออนุญาต ๓ ประเด็นนะครับ

ประเด็นแรก เป็นเรื่องของบทบาทอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและสมาคมโรงแรม จะเห็นว่าในเปเปอร์ (Paper) ข้อเสนอการปฏิรูปซึ่งเป็นประเด็นขับเคลื่อนมันมีแต่บทบาท ของภาครัฐ

ประเด็นที่ ๒ เป็นเรื่องกระบวนการสร้างความรับรู้และกระบวนการ มีส่วนร่วม อันนี้ถ้าจะให้ขับเคลื่อนได้ต้องให้ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วม แต่ตรงนี้ เขาก็ต้องเข้าใจ แล้วก็รับทราบถึงกระบวนการที่เขาจะมีส่วนร่วมได้อย่างเหมาะสม

ประเด็นที่ ๓ เป็นเรื่องของโอเพน แอนด์ คอนเนกเตด กัฟเวิร์นเมนต์ (Open and Connected Government) เรื่องไอที (IT) ที่ท่านเสนอมาว่าจะช่วยกระชับเวลา แล้วก็ ลดต้นทุน เป็นเลสเปเปอร์ (Less Paper) เราก็เข้าใจว่ายังมี เปเปอร์เลส (Paperless) คงยัง ไปไม่ถึงดิจิทัล อีโคโนมี (Digital Economy) ของเรา ไทยแลนด์ ๔.๐ (Thailand 4.0) นี้ ก็ คงยังต้องใช้เวลา ถึงแม้ว่ารัฐจะมีความชัดเจน ส่งสัญญาณที่ชัดเจน แล้วก็ต้องมูฟ (Move) เป็นไมโคร (Micro)

ผมจะขออนุญาตเริ่มในประเด็นที่ ๑ ก่อน เรื่องบทบาทของภาคเอกชน โดยเฉพาะสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สมาคมโรงแรม ถ้าตัวเล่น เป็นคีย์เพลเยอร์ (Key Player) ตรงนี้ไม่ปรากฏที่ชัดเจน คำว่า ประชารัฐ ซึ่งที่เรารับทราบกัน มันก็จะมีแต่ภาคเอกชนกับรัฐที่ทำกันอยู่ บางทีมันยังลงไปไม่ถึงท้องถิ่นชุมชน และภาคเอกชน ที่อยู่ในพื้นที่ตรงนี้เราจะพบว่ามีบทบาทและความสำคัญมาก ถ้าเราจะให้ผู้ประกอบการ เข้มแข็ง เราก็ต้องให้แรงเขา สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ผมอ่านดูแล้ว ไม่ปรากฏเลย เปเปอร์ (Paper) นี้อาจจะลีน (Lean) แต่ตรงนี้ก็ควรจะต้องมีส่วนที่สำคัญ เพราะไม่อย่างนั้นแล้วเราเคลื่อนไม่ได้หรอกครับ เพราะคนทำมาหากินจะต้องเข้ามา และข้อสำคัญสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยก็คล้าย ๆ กับหอการค้า สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยซึ่งมีกฎหมายรับรองออกเป็นพระราชบัญญัติ ก็หมายถึงว่า รัฐให้การยอมรับว่า รัฐจะทำงานร่วมกับสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ดังเช่น ที่ทำกับสภาหอการค้า สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยเช่นเดียวกัน แต่ต้องยอมรับว่า สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยไม่ได้เข้มแข็งอย่างหอการค้าไทยของท่านกลินท์ หรือสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยมีการจัดตั้ง มีออกาไนเซชัน (Organization) ที่เข้มแข็ง คือเวลล์ออกาไนซ์ (Well Organized) หรือแม้แต่สมาคมโรงแรมที่เราได้ยิน แล้วมีการเรพรีเซนต์ (Represent) ที่ค่อนข้างจะเข้มแข็ง ผู้แทนประชาคมหรือผู้ประกอบการ ที่อยู่ในขอบข่ายได้อย่างชัดเจน อันนั้นก็จะทำให้ระบบความร่วมมือระหว่างรัฐกับเอกชน มีความชัดเจนขึ้น

ประการที่ ๒ ที่ผมจะพูดต่อเนื่องรวมไป ถ้าเราจะแข่งขันได้ก็คือคอมเพทิทิฟ (Competitive) และอินคลูซิฟ (Inclusive) ตรงนี้ท่านก็จะมีแผนการทำต่อ อันนี้ผมก็จะ ขอพูดต่อเนื่องไปเลยว่า ตรงนี้มันต้องลงไปถึงท้องถิ่น แล้วก็ชุมชนด้วย การสร้างกระบวนการ รับรู้และกระบวนการมีส่วนร่วมมันสำคัญกับเรื่องความยั่งยืน ที่เมื่อสักครู่นี้ท่านสมาชิก ผู้ทรงเกียรติ ท่านสุรินทร์ได้พูดไว้ มันไม่ใช่ประเด็นข้อกังวลเรื่องความมั่นคงอย่างเดียว ประเด็นเรื่องความยั่งยืน เพราะว่าคีย์เพลเยอร์ (Key Player) หรือคนที่อยู่ในพื้นที่ ไม่ได้ตระหนักว่าเขาก็เป็นเจ้าของ เป็นโอเนอร์ชิป (Ownership) และมีส่วนร่วมที่จะ คอนทริบิวต์ (Contribute) และขณะเดียวกันก็ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยว ทั้งรายได้ ทั้งเรื่องอื่น ๆ การนำวัฒนธรรม มาใช้ทำให้วัฒนธรรมไม่ตาย ซึ่งตรงนี้เรามีความหลากหลายทางด้านชีวภาพ และยังมีความหลากหลายทางด้านวัฒนธรรมในประเทศนี้ ตรงนี้ก็ต้องยอมรับว่า เราคงต้องเวิร์กเอาต์ (Workout) ในฐานะที่ สปท. ก็ทำเรื่องที่จะต้องปรับกระบวนการ บริหารราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค แล้วก็ส่วนท้องถิ่นตรงนี้ให้ชัดเจน เพราะว่า แอเรียเบส (Area based) ที่เราปรับอยู่นี้เราก็พบว่าได้มีการดำเนินการไปมากแล้ว

ในประการที่ ๓ ผมจะเรียนอย่างนี้ครับว่า คำว่า โอเพน แอนด์ คอนเนกเตด กัฟเวิร์นเมนต์ (Open and Connected Government) รัฐบาลได้ลงทุน โดยสำนักงานรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ลงทุนไปเยอะ แต่ที่กรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศด้านการบริหารราชการแผ่นดินตรวจสอบดู หน่วยราชการยังใช้น้อยมากนะครับ แบ็กโบน (Backbone) ใหญ่ของเรื่องอิเล็กทรอนิกส์ที่เราลงทุนไป หลายปีที่ผ่านมา เป็นเงินจำนวนมหาศาล แต่เราใช้ไม่เกิน ๒๐ เปอร์เซ็นต์แต่ละหน่วยนะครับ ๑๐-๒๐ เปอร์เซ็นต์ แล้วก็บางหน่วยหรือบางพื้นที่ที่ไปลงทุนไว้ในบางจังหวัดคงไม่ต้องเอ่ยนะครับ ไม่ได้ใช้ประโยชน์เลย คือต่างคนต่างอยู่ ตรงนี้ถ้ามาดูจะเห็นว่าในกรณีนี้มีทั้ง กระทรวงมหาดไทย มีทั้ง ตม. คือตำรวจ และกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา หลัก ๆ เราคงไม่ไปรอภาพแมโคร (Macro) ผมเรียนไว้แล้วว่าดิจิทัลอีโคโนมี (Digital Economy) มันก็เป็นเรื่องใหญ่ที่เราต้องทำ ไม่ทำเราตกรถแน่นอน แต่ตรงนี้เรามูฟ (Move) เป็นไมโคร (Micro) ได้ อย่างกรณีอิสชู (Issue) เรื่องนี้ เรื่องที่พัก เรื่องโรงแรม เราน่าที่จะคอนเนกต์ (Connect) ระหว่างหน่วยงานรัฐบาลกันก่อนนะครับ ก่อนที่จะไปคอนเนกต์ (Connect) กับผู้ประกอบการ ภาคเอกชน หรือว่าแม้แต่ท้องถิ่น หรือประชาชนโดยทั่วไปเพื่อให้ระบบ ของเราเป็นระบบที่โอเพน (Open) ตามคอนเซปต์ (Concept) ของโอเพน แอนด์ คอนเนกเตด กัฟเวิร์นเมนต์ (Open and Connected Government) ตรงนี้ที่ผมคิดว่า เวลาพูดถึงการมีส่วนร่วมแล้วปล่อยให้รัฐดำเนินการเรื่องลอว์เอนฟอร์ซเมนต์ (Law Enforcement) เรื่องของการติดตามความคืบหน้าเพื่อจะให้มีฟีดแบ็ก (Feedback) ไม่ได้จับผิดนะครับ ประเด็นนี้ที่บอกว่าติดตามหรือประเมินนี่ไม่ได้เป็นการจับผิด แต่เพื่อที่จะ ทำให้เกิดการปรับปรุง เพิ่มเติม ทำให้ดีขึ้นเรื่อย ๆ ก็คือมีคอนทินิวอัส อิมพรูฟเมนต์ (Continuous Improvement) อันนี้ระบบไอที (IT) หรือไอซีที (ICT) ที่เราลงทุนไปแล้วนี้ ถ้าเรามีแอปพลิเคชัน (Application) ที่เอามาใช้แล้วให้มันเชื่อมโยงกัน ลิงเกจ (Linkage) นี่ สำคัญมาก ผมขอให้กำลังใจกรรมาธิการ แล้วก็อยากให้ท่านพิจารณา นำประเด็นเหล่านี้ ไปพิจารณาดูว่า ควรจะนำไปประกอบในการที่จะทำให้รายงานของท่านมีความเข้มแข็ง มากยิ่งขึ้น ขอบพระคุณครับ