คุรุจิต เสนอร่างกฎหมายป่าใหม่ ยันฟื้นฟูป่าต้องเป็นระบบ

กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศที่เคารพ กระผม คุรุจิต นาครทรรพ ก่อนอื่นก็ต้องขอบพระคุณคณะกรรมาธิการ ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม สปท. ที่เสนอรายงาน การจัดระเบียบการใช้ประโยชน์ที่ดินป่าไม้และการเพิ่มพื้นที่ป่าของประเทศ : มาตรการแก้ไข ปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ โดยเสนอเป็นร่างแก้ไข จริง ๆ เสนอกฎหมายใหม่ ๒ ฉบับ ที่ยกเลิกกฎหมายเดิม คือร่างพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. .... แล้วก็ร่างพระราชบัญญัติสงวน และคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. .... ท่านประธานครับ เรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่วิป (Whip) จึงบอกว่า ควรจะส่งให้สมาชิกได้ไปอ่านก่อนล่วงหน้าสัก ๗ วัน เพราะมีพระราชบัญญัติรวม ๆ แล้ว เกือบ ๒๐๐ มาตราอยู่ในนี้ แล้วก็ปัญหาป่าไม้ก็เป็นปัญหาที่เรื้อรังมานาน แล้วทุกคนก็ทราบ ทุกคนเห็นด้วยกับจุดมุ่งหมาย วัตถุประสงค์ของรายงานนี้คือเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ของชาติ ซึ่งจากรายงานของกรรมาธิการก็บอกว่าปัจจุบันจากการถูกบุกรุกต่าง ๆ พื้นที่ป่าที่ควรจะมี ๔๐ เปอร์เซ็นต์ ตอนนี้ก็เหลือสัก ๓๐ เปอร์เซ็นต์เท่านั้น ๑๐๒ ล้านไร่ แล้วก็มีการบุกรุก อย่างมาก โดยเฉพาะช่วงในปี ๒๕๑๙-๒๕๒๑ บุกรุกปีละ ๗,๐๐๐,๐๐๐ ไร่ จึงได้มีมติ คณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ กําหนดแนวทาง ๘ ประการที่จะแก้ไขปัญหา ผู้บุกรุก แล้วก็เอาคนออกจากป่า ซึ่งมันก็ดําเนินมาเราก็รู้สึกสถานการณ์มันก็ได้แต่ ทรงกับทรุด ไม่ได้เพิ่มพื้นที่ป่าเท่าที่ควร ประกอบกับในรายงานของกรรมาธิการ ก็ได้บอกด้วยว่า ป.ป.ช. และผู้ตรวจการแผ่นดินก็ได้มีความเห็นในเรื่องของการบุกรุกป่า ดังต่อไปนี้ คือให้ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ก่อนประกาศกฎหมายที่ดินได้มีสิทธิอยู่อาศัย แต่ถ้าเป็น การบุกรุกหลังมติ ครม. ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ ก็ให้ดําเนินการตามกฎหมาย ก็คือ ให้เอาออกไปนั่นแหละ ให้มีการตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิในการครอบครองให้แล้วเสร็จ ใน ๓ ปี ซึ่งก็เข้าใจว่าคงจะยังทําไม่เสร็จ ให้เยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ ถ้าย้ายเขาออกไปแล้ว ก็ให้สํานักงบประมาณจัดสรรงบประมาณสนับสนุน ซึ่งเป็นเรื่องที่พูดง่ายแต่ทํา ต้องยอมรับว่ายาก แล้วพื้นที่ป่าไม้ก็ลดลงทุกปี ๆ ปัจจุบันพื้นที่ที่เรียกว่าเป็นป่าอนุรักษ์ คือเขตอุทยาน หรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เหลือเพียง ๒๑ เปอร์เซ็นต์ หรือประมาณ ๖๕ ล้านไร่เท่านั้นเอง ซึ่งป่าอนุรักษ์เป้าหมายคือต้องทําให้ได้ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ แล้วที่เหลือจะเป็นป่าเศรษฐกิจอีกสัก ๕ เปอร์เซ็นต์ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ก็ว่ากันไป จากข้อมูลที่มี คนลงทะเบียนมาเป็นผู้บุกรุกครอบครองพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ๕.๙ ล้านไร่ มีคนมาขึ้นทะเบียนจริง ๆ ก็คือมาร่วมโครงการ ที่เหลือไม่ร่วม ๑๖๐,๐๐๐ ราย คิดเป็น ๑.๕ ล้านไร่ เพราะฉะนั้น ถึงเป็นปัญหาว่าป่าถูกบุกรุกทําลาย อีกเรื่องหนึ่งก็คือปัญหาไฟป่า ซึ่งคณะกรรมาธิการ ก็ได้ไอเด็นทิไฟ (Identify) ปัญหาว่า มันเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นเรื้อรัง ยิ่งคนอยู่ในป่า มันก็มีปัญหามาก ผมเองตอนรับราชการอยู่ก็ได้มีส่วนร่วมกับองค์กรของกระทรวงพลังงาน ๒ องค์กรที่ไปดําเนินการปลูกป่าอย่างจริงจังเป็นเวลากว่า ๒๐ ปีก็คือ ปตท. แล้วก็ กฟผ. การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ของ ปตท. เขาปลูกป่าทั่วประเทศ ทั้งป่าอนุรักษ์ ป่าสงวน ป่าชายเลน ต่าง ๆ รวมแล้วเกือบล้านไร่ ส่วน กฟผ. ๔๐๐,๐๐๐ กว่าไร่แล้ว โดยเฉพาะของ กฟผ. ผมไปที่จังหวัดน่านก็ได้ทราบว่าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ท่านเสด็จทุกปี ไปดูความคืบหน้าในการยืนหยัดรักษาป่า เพิ่มพื้นที่ป่า ผมเองก็เป็นเจ้าภาพ ปลูกป่าของ กฟผ. ด้วย จําได้ว่าเจ้าหน้าที่ไปชี้ ๒ แปลงว่าจะเอาของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชดี หรือของกรมป่าไม้ดี ไปดูของกรมป่าไม้ก็จําได้อันนี้ผมเคยมาปลูกแล้ว เจ้าหน้าที่บอกเคยมาปลูกแล้วเมื่อ ๕ ปีก่อน ตอนนี้ถูกเผาไปเรียบร้อยแล้ว ไปทําไร่ข้าวโพด

- ๔๑/๑   เพราะฉะนั้นการปลูกป่าก็ต้องเริ่มอย่างที่ในหลวงรัชกาลที่ ๙ บอกคือ ปลูกป่าในใจคนก่อน ทําให้เขารู้สึกว่าป่าไม้ต้องหวงแหน ต้องรักษา ไม่ใช่เห็นแก่ประโยชน์ปลูกข้าวโพดนิดเดียว ๓ เดือน ๔ เดือนได้ผลก็บุกรุกเข้าไป อันนี้ก็เป็นปัญหา ปัญหาอีกประการหนึ่งผมคิดว่า เป็นปัญหาเรื่องการบังคับใช้กฎหมายและมติต่าง ๆ การอ้างเจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอก็อ้างได้ ก็เพิ่ม แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่กล้าหรือไม่มีกลยุทธ์ในการที่จะย้ายคนออกจากป่า หาที่ทํากิน ชดเชยให้เขา เหล่านี้ก็เป็นปัญหาคาราคาซัง ทุกปีก็มีการบุกรุก ทุกปีก็มีการเกิดไฟป่าขึ้น ก็อยากจะให้กําลังใจ ทีนี้ผมก็สังเกตว่ากฎหมายที่ท่านเสนอมาก็เป็นกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์ เจตนาที่ดี เพิ่มเดฟินิชัน (Definition) เพิ่มอํานาจให้เจ้าหน้าที่ ซึ่งก็หมายความว่าเพิ่มดุลยพินิจ ให้เจ้าหน้าที่ด้วย แต่ถ้าให้คะแนนการใช้ดุลยพินิจและบังคับใช้กฎหมายที่ผ่านมาต้องถือว่า คะแนนยังไม่ดีเท่าไร เพราะว่าไม่สามารถย้ายคนออกจากป่า หรือทําให้หยุดยั้งการบุกรุกป่าได้ เพราะฉะนั้นการเพิ่มเจ้าหน้าที่ต้องมีตัวชี้วัดว่าเพิ่มแล้วมันจะหยุดยั้งได้ และจะมีกลยุทธ์ ในการย้ายคนออกจากป่าอย่างไร เจ้าหน้าที่ป่าไม้อย่างเดียวคงไม่พอ เจ้าหน้าบ้านเมือง ทั้งตํารวจ ผมก็จําได้ยังมีหน่วยที่เรียกว่าตํารวจป่าไม้อยู่ แล้วตอนนี้ คสช. เขาก็มีประกาศ ให้ทหารมาช่วย น่าจะเป็นยุคทองที่จะช่วยดึงผืนป่ากลับมา แล้วก็จัดระเบียบที่ดิน สําหรับผู้ยากไร้ ในที่นี้ท่านก็บอกว่าจะเยียวยาผู้ยากไร้ มันก็ต้องมีเดฟินิชัน (Definition) ของผู้ยากไร้ แล้วถ้าผู้ยากไร้นั้นได้ครอบครองพื้นที่ป่าให้สิทธิทํากิน ต่อมาเขาพ้นจาก ความยากไร้ พ้นจากขีดของความยากจนแล้วและจะอย่างไรต่อ ซึ่งอันนี้ผมเองก็เข้าใจ แล้วก็เห็นใจ แล้วก็อยากจะให้กําลังใจเจ้าหน้าที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เจ้าหน้าที่ป่าไม้ เจ้าหน้าที่อุทยานที่จะต้องต่อสู้ แต่ว่าท่านต้องมีกลยุทธ์ที่ดีก่อน กลยุทธ์ เพิ่มงบประมาณ กลยุทธ์เพิ่มคนมันเป็นกลยุทธ์ง่าย ๆ มันต้องมีกลยุทธ์ที่แยบยลว่าจะใช้ กลยุทธ์อย่างไร เอาตัวใหญ่ก่อน อย่างเอารีสอร์ต (Resort) ที่บุกรุกอยู่ ที่มีข่าวอยู่ ๒-๓ แห่ง ก็ถือว่าเป็นเรื่องที่ดี แต่ทําแล้วต้องมีฟอลโลว์อัป (Follow-up) ไม่ใช่พอเป็นข่าวแล้วกลับไปดู อีก ๖ เดือนให้หลัง อีก ๑ ปีให้หลัง กลับมาอีกแล้ว มันก็แสดงว่าเจ้าหน้าที่ไม่เข้มงวด อันนี้ผมก็อยากจะฝาก แล้วก็ต้องให้ประชาชนส่วนใหญ่โดยเฉพาะประชาชนที่อยู่กับป่า ยอมรับว่าผู้ที่เข้าไปบุกรุกหลังปี ๒๕๔๑ ไม่ควรจะเข้าไปอยู่ในที่ที่เขาอยู่ปัจจุบัน โดยเฉพาะที่ ที่เป็นป่าอนุรักษ์ กลยุทธ์นี้ต่างหากล่ะครับที่จะทําให้คนออกจากป่า ถ้าท่านทําให้สําเร็จ สักภาคละ ๑ แห่ง ก็จะเป็นโดมิโน (Domino) ให้ท่านทําสําเร็จต่อไปเรื่อย ๆ แต่ถ้าท่านทําไม่สําเร็จ ก็จะมีปัญหาว่ารีสอร์ต (Resort) เข้าไปบุกรุก ที่ไม่มีโฉนดก็ขายได้ บุกรุกกันต่อไป เพราะฉะนั้นกฎหมายที่ท่านเสนอมาผมก็คิดว่าท่านก็ร่างจากประสบการณ์ต่าง ๆ ดีแล้ว แต่ผมอยากให้มองว่าท่านก็เพิ่มขอบข่าย เพิ่มอํานาจ เพิ่มเจ้าหน้าที่ เพิ่มการใช้ดุลยพินิจ แต่ท่านไม่มีกลยุทธ์ ไม่มีผู้นําที่จะแสดงว่ากลยุทธ์นี้จะเวิร์ก (Work) อย่างไร ก็ยังเป็นปัญหา ที่แก้ต่อไปได้ไม่รู้จบ แต่ในภาพรวมผมก็ขอสนับสนุนรายงานนี้นะครับ แล้วก็อยากจะให้ ท่านเสนอเรื่องกลยุทธ์ที่จะทําให้ พ.ร.บ. นี้เห็นผลด้วย ขอบพระคุณครับ