เฉลิมชัย ชี้คดีสิ่งแวดล้อมซับซ้อน หลังตึกสูงกระทบชุมชน

สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๓๐ · ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๖๐

เฉลิมชัย เครืองาม หารือความจำเป็นในการจัดตั้งศาลสิ่งแวดล้อมเพื่อพิจารณาคดีที่มีความซับซ้อนและละเอียดอ่อน โดยสนับสนุนร่างกฎหมายที่ส่งเสริมการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม พร้อมเน้นย้ำความสมดุลระหว่างการพัฒนาประเทศกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และเรียกร้องให้มีการพิจารณาอย่างรอบคอบถึงผลกระทบของกฎหมาย โดยเฉพาะในประเด็นการฟ้องแทนของชุมชนและองค์กรเอกชน

พลอากาศตรี เฉลิมชัย เครืองาม

ขอบคุณท่านประธานครับ ตั้งแต่ ผมอภิปรายมาผมไม่เคยเยิ่นเย้อ ผมเข้าเนื้อหาตลอด ผมทุบแรงด้วย เพราะฉะนั้น ท่านช่วยกรุณาพิจารณาด้วย ท่านประธานครับ วันนี้เรากําลังพิจารณาในเรื่องที่มีความสําคัญ เป็นอย่างยิ่ง เรื่องสิ่งแวดล้อมไม่ต้องบอกว่ามันมีปัญหามากมายแค่ไหน เพราะฉะนั้น ศาลสิ่งแวดล้อม ตอนนี้กรรมาธิการได้ฟันธงมาแล้วว่าจะเป็นคําตอบของการแก้ปัญหา ส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาเรื่องของสิ่งแวดล้อม จริง ๆ เรามีเรื่องของศาลที่ทําหน้าที่เกี่ยวกับ สิ่งแวดล้อมมาระยะเวลานานพอสมควรแล้ว ปี ๒๕๔๗ ปี ๒๕๔๘ อะไรประมาณนั้น ศาลฎีกาเริ่มมีแผนกคดีสิ่งแวดล้อม พอมาปี ๒๕๕๔ ศาลชั้นต้นก็มีแผนกคดีสิ่งแวดล้อม แต่เชื่อว่าทุกคนตระหนักดีว่าคดีสิ่งแวดล้อมนั้นเป็นเรื่องที่มีความสําคัญและเป็นเรื่อง ที่มีความละเอียดสลับซับซ้อนมาก การพัฒนาประเทศที่ผ่านมา ความสลับซับซ้อนมากขึ้น เรื่อย ๆ จนกระทั่งคดีสิ่งแวดล้อม ต้องบอกเลยว่าเป็นสิ่งที่เข้าใจยาก ผมยกตัวอย่าง ผมถาม คําถามกับนิติศาสตร์บัณฑิต จบเนติบัณฑิต ๔ – ๕ ท่าน ผมยกตัวอย่าง ๓ – ๔ ประเด็น ให้ท่าน ตอบว่านี่คือคดีสิ่งแวดล้อมหรือไม่ หนึ่งในนั้นเป็นอัยการ ท่านตอบไม่ตรงกันเลยครับ ผมยกตัวอย่าง บ้านผมใกล้ ๆ กัน ติดกัน สร้างคอนโดมิเนียม (Condominium) ๔๐ ชั้น ตึกสูง ๔๐ ชั้น ระหว่างสร้าง อิฐ หิน ดิน ทรายหล่นใส่บ้านผมและบ้านเพื่อนบ้าน ชุมชน มากมาย ถามว่าเป็นคดีสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ในทํานองเดียวกัน ตึกเดียวกันนี่ครับ สร้างเสร็จ แล้วด้านหนึ่งติดกระจกกันความร้อน แต่สะท้อนแสงแดดเข้าบ้านผมและบ้านอื่น ๆ อีกมากมาย เป็นคดีสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ตึกเดียวกันครับ สร้างเสร็จแล้วบังแดด บังลม ไม่สามารถพัดลมผ่านบ้านผมได้ บ้านผมร้อน ผมต้องติดเครื่องปรับอากาศ เสียค่าน้ํา ค่าไฟ เพิ่มขึ้นอีกมากมาย ตากผ้าก็ไม่แห้ง ต้องใช้เครื่องอบผ้า ถามว่านี่คือคดีสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ตึกเดียวกันครับ สร้างเสร็จแล้วระบบระบายน้ําไม่ดี น้ําเสียผ่านคูคลองแล้วทําให้เกิดน้ําเน่าเสีย เป็นคดีสิ่งแวดล้อมหรือไม่ ตึกเดียวกันนี่ครับ ถามนิติศาสตร์บัณฑิตจบเนติบัณฑิต หนึ่งในนั้น เป็นอัยการ ตอบไม่ตรงกันครับ บางคนบอกว่าเป็นคดีละเมิด เป็นคดีแพ่งธรรมดา แต่มี คําตอบมา มีคําพิพากษาศาลฎีกาที่ว่าบังแดด บังลม ทําให้บ้านผมร้อน บ้านร้อนต้องติด เครื่องปรับอากาศนั้นเป็นคดีละเมิด แต่เรื่องน้ําเสีย เรื่องแสงแดดส่องสะท้อนกระจก ความร้อนแล้วผ่านเข้ามาบ้านผม แล้วทําให้บ้านผมร้อน ตอบไม่ตรงกัน เพราะฉะนั้นจะเห็นว่า ความละเอียดหรือความสลับซับซ้อนเรื่องของสิ่งแวดล้อมมีมาก ผมจึงเห็นด้วยกับกรรมาธิการ ที่จะต้องมีศาลสิ่งแวดล้อม เพื่อเป็นการพัฒนาประสิทธิภาพของการพิจารณาคดีเกี่ยวกับ สิ่งแวดล้อม ดังนั้นจึงเป็นที่มาของร่างกฎหมายที่ท่านได้รับต่อมาจาก สปช. แต่คําถามก็คือว่า สิ่งใดก็แล้วแต่ถ้ามีการตึงเกินไปต้องบอกว่าไปได้ยาก สิ่งใดถ้าเกิดหย่อนเกินไปมันก็ไม่มี ประสิทธิภาพ เท่าที่ผมอ่านดูกฎหมายฉบับนี้เห็นด้วยกับท่านคํานูณ แต่ของผมประมาณ ๘๐ เปอร์เซ็นต์ที่ผมเห็นด้วย และเป็นนวัตกรรม เป็นอินโนเวชัน (Innovation) ที่มีประโยชน์ อย่างยิ่งในการดําเนินการเกี่ยวกับเรื่องของสิ่งแวดล้อม หลายอย่างที่ท่านใส่เอาไว้ในกฎหมาย ฉบับนี้ เคยผ่านตา เคยผ่านหูผมมาเมื่อครั้งที่ผมเป็น ส.ว. ได้มีโอกาสในการเป็นกรรมาธิการ พิจารณาร่างพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีคุ้มครองผู้บริโภค ต้องบอกว่าหลายอย่าง ไม่ถึงขนาดลอกมาครับ แต่ว่าเป็นนวัตกรรมที่มีการต่อเติม มีการต่อยอด ซึ่งผมเห็นด้วย หลายอย่างมีประสิทธิภาพ แต่บางอย่างอาจจะสร้างปัญหา เมื่อครั้งเป็นกรรมาธิการร่าง พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีคุ้มครองผู้บริโภค ประเด็นที่มีการถกเถียงกันมากที่สุดใช้เวลา เกือบ ๒ ชั่วโมง ในการผ่านประเด็นสําคัญประเด็นหนึ่งซึ่งท่านได้ใส่ไว้ในกฎหมายฉบับนี้ คือประเด็นของการฟ้องแทน การฟ้องแทนในกฎหมายที่ท่านใส่ไว้ ที่ท่านเขียนเอาไว้ มีตั้งแต่ การที่ชุมชนหลายคนรวมกลุ่มกันเรียกว่า ฟ้องกลุ่ม สามารถฟ้องได้ ประเด็นถัดมาคือองค์กร พัฒนาเอกชน พูดง่าย ๆ ก็คือเอ็นจีโอ (NGOs) นั่นนะครับ ประเด็นนี้คือประเด็นที่ทําให้เกิด การถกเถียงกันมากที่สุดของกรรมาธิการที่พิจารณากฎหมายฉบับนั้น แล้วท่านก็ได้ ใส่ไว้ในกฎหมายฉบับนี้ เรื่องนี้ต้องมองให้เป็นเหรียญ ๒ ด้าน ต้องมองให้เป็นดาบ ๒ คม ส่วนตัวของผมถ้าผมมองในมุมมองของผมเป็นภาคเอกชน ขออภัยถ้าผมเป็นประชาชน ผมต้องบอกว่าผมเห็นด้วย แต่ในขณะเดียวกันประเทศที่มีการพัฒนาอย่างประเทศไทยนั้นเรายังไม่ได้พัฒนาแล้วเรายัง ต้องพึ่งพานวัตกรรม พึ่งพาการก่อสร้าง และพึ่งพาอีกหลายอย่าง มองให้เป็นเหรียญ ๒ ด้าน การสร้างการก่อสร้างไม่ว่าจะสร้างรถไฟความเร็วสูง สร้างทางด่วน สร้างอุโมงค์ใต้ดิน หรืออะไรก็แล้วแต่ผลกระทบมีแน่นอน แต่การที่เราจะพยายามรักษาสมดุลของการพัฒนา กับการคุ้มครองเรื่องของสิ่งแวดล้อม เรื่องของสิทธิมนุษยชนและต่าง ๆ นั้นต้องให้เกิดสมดุล กันไป เพราะฉะนั้นกฎหมายฉบับนี้ถ้าผมจะขอความกรุณา จริง ๆ ผมมีประเด็นที่จะพูดเยอะ มากมายเลยครับ เหลือ ๕ นาที ผมฝากท่านกรรมาธิการไว้อย่างนี้ได้ไหมครับว่าในประเด็น ของการฟ้องแทนโดยองค์กรภาคเอกชนหรือเอ็นจีโอ (NGOs) นั้น ถ้าท่านกรุณารับไป พิจารณาใส่ไว้ในบทเฉพาะกาลได้หรือไม่ นี่คือทางสายกลางที่จะทําให้กฎหมายฉบับนี้ผ่านไปได้ ต้องขออนุญาตเรียนด้วยความเข้าใจของผม อาจจะเป็นความเห็นส่วนตัวนะครับว่ากฎหมาย ฉบับนี้ถ้าผ่านไปอย่างนี้ทั้งดุ้นถึงแม้ว่าศาลท่านจะเห็นด้วย ถามว่าตอนนี้กฎหมายที่ไปอยู่ที่ ศาล ขออภัย ไปอยู่ที่กระทรวงยุติธรรมเขาไปเก็บไว้ในลิ้นชักอย่างเดียวหรือเปล่า ไปแช่ไว้ อย่างนั้นโดยไม่มีการพิจารณาหยิบขึ้นมาดูหรือเปล่า ผมเชื่อว่ามีการพิจารณาแล้วก็ขอ ความเห็น อาจจะเป็นทางการหรือไม่ทางการก็แล้วแต่ แต่หนึ่งในประเด็นที่มีการสอบถาม และถามไถ่กันให้เป็นทางการ อาจจะถามไปที่กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงคมนาคม หรือกระทรวงอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ผมว่าประเด็นเรื่องของการฟ้องแทนนี่เป็นประเด็นหนึ่ง ที่มีความสําคัญที่หากไม่มีการแก้ไขจะทําให้กฎหมายฉบับนี้ไม่ผ่าน ไม่ผ่านคือไม่ผ่านทั้งฉบับ ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าเสียดายเป็นอย่างยิ่ง เพราะนี่คือความก้าวหน้า ความล้ําหน้าของการออก กฎหมายที่จะเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติและต่อประชาชนเป็นอย่างมาก ถ้าจะมีการใส่ไว้ ในบทเฉพาะกาลให้องค์กรภาคเอกชนนั้นได้มีการสร้างตนเอง เรียนรู้ ประชาชนก็มีการพัฒนา ความรู้ความเข้าใจเรื่องของกฎหมายฉบับนี้แล้ว อย่าเพิ่งใช้สิทธิให้เขาฟ้องแทน เพราะว่า กฎหมายฉบับนี้ใช้ระบบไต่สวน กฎหมายฉบับนี้บอกแล้วว่าเร่งรัดให้มีการพิจารณาคดี โดยรวดเร็วศาลจะเลื่อนนัดได้ แต่เลื่อนได้ไม่เกิน ๗ วัน ผมเห็นด้วยแล้วก็เป็นสิ่งที่เป็น ความก้าวหน้าของกฎหมายเป็นอย่างยิ่ง แต่อะไรก็แล้วแต่ถ้าตึงเกินไป แข็งเกินไปและสร้าง ความวิตกกังวลต่อภาคส่วนต่าง ๆ แล้วกฎหมายทั้งฉบับก็อาจจะตกไปได้ ก็คงจะอภิปราย เพียงเท่านี้ขอบคุณครับ