วรวิทย์ ศรีอนันต์รักษา หารือปัญหาความอ่อนแอของสถานีเอ็นบีทีจากข้อจำกัดด้านงบประมาณและการแทรกแซงของรัฐบาล พร้อมเสนอแนวทางการจัดสรรงบประมาณและการกำหนดบทบาทที่ชัดเจนระหว่างสื่อของรัฐกับสื่อมวลชน เพื่อเสริมสร้างอิสระ ประสิทธิภาพในการสื่อสาร และการผลิตรายการคุณภาพเพื่อส่งเสริมจิตสำนึกประชาชนและปฏิรูปสื่อสาธารณะ
ขอบคุณครับท่านประธาน เรียนท่านสมาชิก ผม วรวิทย์ ศรีอนันต์รักษา เป็นสื่อมวลชน แล้วก็เมื่อ ๒ – ๓ ปีก่อนผมได้รับการแต่งตั้งเป็น คณะกรรมการพัฒนาสถานีวิทยุโทรทัศน์กระจายเสียงแห่งประเทศไทย เอ็นบีที (NBT) นี่ครับ โดยท่านปนัดดา ดิศกุล ท่านรัฐมนตรีได้ตั้งบอร์ด (Board) ตอนนั้น ผมก็ไปช่วยเขา และ จนกระทั่งตอนนี้ปรับมา ท่าน พลโท สรรเสริญ แก้วกําเนิด มารักษาการอธิบดี ก็มีการปรับ มาตลอด ทีนี้ตอนที่ผมเข้าไปช่วยพัฒนาเขา แล้วทุกวันนี้ผมก็ยังทํางานให้เขาอยู่นะครับ แม้ว่าจะอยู่เดลินิวส์ แต่ว่าตรงนี้มันเป็นประโยชน์กับส่วนรวม ผมก็ไปช่วยนะครับ ก็ได้ทํา รายการรายการหนึ่ง ขณะที่ไปทําก็เห็นปัญหาหลายอย่างของเอ็นบีที (NBT) ที่เอ็นบีที (NBT) เป็นสถานีที่ดีอันหนึ่ง ข้าราชการในนั้นหลายคนเป็นคนดี ผมยืนยัน มีฝีมือด้วย เพียงแต่ว่าเรา ไปสร้างเงื่อนไขให้เขาทํางานไม่ได้ เรานี่ไม่ใช่หมายถึงปัจจุบัน เป็นมาตั้งนานแล้ว และผมก็ดีใจ ที่คณะกรรมาธิการชุดนี้คิดจะช่วยเขา ช่วยเขาไม่พอ จะช่วยบ้านเมืองด้วย ทําไมผมถึงพูดเช่นนั้น อย่างนี้ครับ เราตั้งสภามาเพื่อจะปฏิรูปประเทศ ๒ สภาแล้ว สภานี้เป็นสภาขับเคลื่อนการปฏิรูป ไม่ใช่พูดเองทําเอง คิดเองทําเอง ไม่ใช่ สิ่งที่เราทําคือเราคิด เสนอ ค้นคว้า หาทาง สิ่งสําคัญ อีกอันหนึ่งก็คือต้องสื่อสาร บอกกับประชาชนเขาว่าทิศทางของประเทศจะไปอย่างไร ไดเรกชัน (Direction) ของเราคืออะไร แต่ที่ผ่านมาก็คือต่างคนต่างทํา ประชาชนก็งง เราทําอะไรที่ซ้ํา ๆ เสียหลายอย่างเพราะว่าเราไม่ได้สื่อสารกัน ทีนี้ประเด็นหนึ่งที่ผมคิดว่ายังสับสนกันอยู่ ผมเป็น นักวิชาชีพและเป็นนักวิชาการ หนังสือก็เคยสอน ตําราก็เคยเขียน ผมคิดว่า สทท. หรือเอ็นบีที (NBT) เราจะแยกเขาเป็นสื่อของรัฐ หรือเป็นสื่อมวลชน และต้องกําหนดภารกิจ กําหนด รูปแบบเขาให้ชัดก่อนนะครับ ถ้าเขาเป็นสื่อมวลชนต้องเป็นแบบผมครับ นั่นคือไม่มีนาย มีประชาชนเป็นนาย มีผู้อ่าน ผู้ชมเป็นนาย แต่ถ้าเกิดบอกเป็นสื่อของรัฐ รัฐต้องเป็นนาย รัฐที่ว่าไม่ใช่รัฐบาลนะครับ รัฐก็คือรัฐ ใครจะมาเป็นรัฐบาลก็แล้วแต่ รัฐก็คือรัฐ ทีนี้ส่วนใหญ่ ที่ผ่านมาจะเข้าใจผิดก็คือพอเห็นว่าเอ็นบีที (NBT) เป็นสื่อของรัฐ คนเป็นรัฐบาลก็คิดว่าตัวเองเป็นเจ้าของ แล้วก็ทําตัวเป็นมือปลาหมึกเข้าไปล้วงครับ ล้วงตั้งแต่เวลาทํามาหากิน วิ่งเต้นเส้นสายสารพัด ทําให้องค์กรเขาอ่อนแอ ก็เห็นอยู่ ผมก็สงสารเขานะครับ เห็นเขาในฐานะที่เป็นเพื่อนสื่อเหมือนกัน แม้ว่าผมจะเป็นสื่อมวลชน และเขาเป็นสื่อของรัฐเราเข้าใจกันได้ ทีนี้ผมก็ถามว่าแล้วเราจะแก้อย่างไร ที่จริงเอ็นบีที (NBT) ก็พูดกันหลายรูปแบบนะครับ ตั้งแต่รัฐบาลชุดอดีตเลยว่าจะเป็นองค์การมหาชนบ้าง จะทําโน่นทํานี่บ้าง พูดเสร็จแล้วไม่ได้ทําครับ เพราะว่าไม่มีรัฐบาลชุดไหนหรอกครับ ที่จะปล่อยให้เอ็นบีที (NBT) หลุดจากมือไป เพราะมันเหลืออันเดียวแล้ว ท่านทราบไหมครับ ว่าเอ็นบีที (NBT) ที่ดูแล้ว ดูเหมือนเขาทํางานแล้วก็ไม่ได้เข้าท่าเข้าตาของพวกเรา ที่เรา ก็บอกว่า ทําไปว่าเขาเป็นหอยม่วงบ้าง อะไรบ้าง หรือสมัยก่อน กร๊วกครับ กลมกร๊วก เป็นถึง ขนาดนั้น ไปว่าเขา ผมก็ไปเห็นอันหนึ่งนะครับว่าจุดอ่อนของเขาที่เขามีก็คือเรื่องความเป็น รัฐบาลที่ไปครอบงํา จะทําอย่างไรให้เขามีความอิสระมากขึ้น แต่ว่าคงไม่หลุดไปจากรัฐหรอก อันนี้ที่ท่านจะว่าองค์กรอะไรก็แล้วแต่ผมไม่มีความรู้ตรงนั้น แต่ว่าอันหนึ่งที่ผมมองเห็น ก็คือว่าเอ็นบีที (NBT) ได้รับงบประมาณน้อยมาก ๒๔๐ ล้านบาทต่อปี แล้ว ๒๔๐ ล้านบาทนี้ ไม่ใช่รัฐบาลให้นะ เขาหาเองนะครับ จากการขายเวลาอะไรสารพัดกว่าจะได้มา ขณะที่ทีวีอื่น ที่เป็นสาธารณะเหมือนกัน สาธารณะ ๒,๐๐๐ – ๓,๐๐๐ ล้านบาท แล้วเป็นสาธารณะไม่จริงครับ ถ้าสาธารณะจริงต้องเหมือนส้วมครับ ประทานโทษ ห้องสุขา เสียสตางค์ ๕ บาทแล้วเข้าไปได้ ใครก็เข้าได้ หน้าไม่เหมือนพรรคพวกก็เข้าได้ แต่หลายที่บางแห่งเข้าไม่ได้ และใช้เงินเยอะด้วย ทีนี้การแก้ปัญหา ถ้าไม่มีเงินเข้ามา โพรดักชัน (Production) แย่ โพรดักชัน (Production) แย่คนไม่ดู คนไม่ดูไม่สื่อสาร เอ็นบีที (NBT) มีหน้าที่สื่อสารระหว่างรัฐกับประชาชน ไม่ใช่ สื่อสารรัฐบาลกับประชาชนครับ รัฐกับประชาชน อะไรที่เป็นนโยบายที่รัฐบาลแถลงต่อสภา อันนั้นเป็นเรื่องของรัฐ แต่ถ้าเกิดเอาลูกเอาเมียรัฐมนตรีมาทํา อันนี้ไม่ใช่รัฐแล้ว เป็นเรื่องของ รัฐบาล เป็นเรื่องของรัฐมนตรีที่คุณพยายามใช้เส้นสายเข้ามา แต่ถ้าเกิดกําหนดให้ชัดว่า ถ้าเกิดคุณเป็นหน่วยงานของรัฐและทําตามนโยบายรัฐให้เขาทําไป มีเสรีภาพตรงนี้เต็มที่ อันนี้คือวิธีการที่จะกําหนดก่อน แม้คุณจะเป็นหน่วยงานอะไรก็แล้วก็แต่เป็นอย่างนี้
ประเด็นที่ ๒ การใส่เงินไปครับ รายการ ๆ หนึ่งค่าโพรดักชัน (Production) ตั้งแต่ ๕๐,๐๐๐ บาท ๑๐๐,๐๐๐ บาท ๒๐๐,๐๐๐ บาท ถึง ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาทต่อชั่วโมง มีหลายราคา ถ้าจะเอาแบบดาก ๆ ภาษาทีวีสื่อเขาเรียกว่า ดาก ๆ ๒๐,๐๐๐ – ๓๐,๐๐๐ บาท แล้วก็ทอล์ก (Talk) ๒ คน หันไปหันมา ดูแค่ ๕ นาทีงง เพราะมันหันไปหันมาอยู่แค่นั้น แต่ถ้าเกิดจะมีภาพทําในสถานที่จริง งบประมาณก็จะไปถึงแสน ออกกองทีหนึ่ง แต่ที่ไม่ให้ เงินเขาจะบอกให้เขาดีไม่ได้ ผมก็มองนะครับว่าถ้าเกิดเอ็นบีที (NBT) ทําละครเรื่องรักชาติ สร้างปทัสถานใหม่ สร้างระบบคิดให้คนไทยใหม่ แทนที่จะเป็นน้ําเน่า ตบตีแย่งสามี แย่งภรรยากัน วนอยู่แค่นั้น ละครไทยมี ๓ ฉาก ฉากหนึ่งห้องนอน ฉากหนึ่งห้องกินข้าว อีกฉากหนึ่งอยู่ในรถ อะไรกัน ประเทศไทยไม่มีคนทํางานเลย ถ้าเกิดเอ็นบีที (NBT) เขามีเงิน นะครับ เขาอาจจะทําละครรักชาติ คนทํามาหากิน ขยันขันแข็ง ต่อสู้ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต แล้วประสบความสําเร็จ อาจจะมีอิจฉาตาร้อน มีอะไรบ้าง ดรามา (Drama) บ้าง ทําได้ครับ แต่ท้ายสุดจบแล้ว คนทําดีได้ดี ทําชั่วได้ชั่ว อย่างนี้ก็สื่อสารได้ การปฏิรูปประเทศที่สําคัญคือ การลิเทอเรซี (Literacy) การให้ความรู้กับประชาชน ให้ความรู้ไม่ใช่อ่าน ก. ไก่ ข. ไข่ แต่ให้ ความรู้เรื่องการเมือง เรื่องประเทศชาติ สร้างศิลปวัฒนธรรม ปลูกสํานึก อบรมไม่พอต้องบ่ม นิสัย บ่มให้คนไทยเป็นคนต่อสู้ คนทํางาน คนขยัน สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องที่เอ็นบีที (NBT) ไม่ทํา ทั้งสิ้นครับ แต่เขาไม่มีเงิน เขาไม่มีเงินครับ ล่าสุดเมื่อสัปดาห์ก่อนนี้ทาง พลโท สรรเสริญ แก้วกําเนิด ก็ได้คุย คือ ครม. ก็คุยให้หน่วยงาน งบประมาณประชาสัมพันธ์ที่ผมดูผ่าน ๆ นะครับ ของหน่วยงานรัฐที่เป็นงบประชาสัมพันธ์ แท้ ๆ โดยไม่ต้องผ่านโครงการปีหนึ่ง ๗,๐๐๐ ล้านบาท ทําไมครับ เอามาสัก ๑๐ เปอร์เซ็นต์ สิครับ ๗๐๐ ล้านบาท หน่วยงานราชการนี้คุณจะประชาสัมพันธ์อะไรก็แล้วแต่ ไปจ้างเอกชน อะไรก็แล้วแต่ แต่ถ้ามาผ่านเอ็นบีที (NBT) นี้ขอ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ มาเผยแพร่ทางนี้เสีย ก็จะทําให้เอ็นบีที (NBT) มีเงินมาพอจะอยู่ได้ พอจะทํารายการดี ๆ แล้วสื่อสาร ดีกว่า เผาเวลาทิ้งไปวัน ๆ สิ่งเหล่านี้ผมว่าทําเป็นเรื่องของการปฏิรูป แล้วทําได้เลย แล้วเขาก็ทําแล้ว เมื่อสัปดาห์ที่แล้วเซ็นเอ็มโอยู (MOU) กับหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อจะเอางบนี้มาช่วยเขาแล้ว แล้วก็ไม่ใช่จะจบแค่รัฐบาลนี้ ผมอยากให้กรรมาธิการเขียนฝังเข้าไปเลยครับ ว่างบของรัฐ ประชาสัมพันธ์ภาครัฐ ก็หน่วยงานของรัฐมีทําไมคุณไม่อุดหนุนกันเอง คุณไปอะไร หรือแม้กระทั่ง กสทช. มีเงินเหลือแบ่งมาก็ได้นะครับ ทางเอ็นบีที (NBT) เขาไม่เกี่ยง แล้วก็ จะทํารายการดี ๆ ถ้าได้เงินแล้วรายการไม่ดีตําหนิเขาเลยครับ แล้วมาบอกผมด้วย ผมจะช่วย ตําหนิเขา ขอบพระคุณครับ