ชูชัย สนับสนุนปฏิรูปการท่องเที่ยวเป็นยุทธศาสตร์ชาติ เน้นยั่งยืน-กระจายรายได้

กราบเรียนท่านประธานและท่านกรรมาธิการ เพื่อนสมาชิกที่เคารพครับ คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจ เสนอเรื่องใดก็ตาม ผมก็รู้สึกมีอคติในลักษณะที่เป็นฉันทาคติที่ชื่นชมเสมอว่าที่เสนอแต่ละเรื่อง ก็ล้วนมีประโยชน์และเห็นภาพการปฏิรูปไปในอนาคตเบื้องหน้า ข้อเสนอนี้เป็นข้อเสนอ ที่เป็นการตอบคำถามเชิงปฏิรูปด้วย ที่ผมได้เคยตั้งคำถามว่าเราสนับสนุนการท่องเที่ยว มันต้องมีคำถามว่ารายได้ที่เกิดจากการท่องเที่ยวและอื่น ๆ ไหลลงไปสู่ฐานล่างของประเทศ เป็นสัดส่วนเท่าไร ท่านผู้นำเสนอ ท่านประธานรวมทั้งท่านกลินท์ซึ่งมีความรู้ในเรื่อง การท่องเที่ยวเป็นอย่างดีก็ได้พยายามชี้ในประเด็นเหล่านี้ ท่านประธานครับ ผมไม่สามารถ ที่จะเสนอเพิ่มเติมในเรื่องของรายละเอียดการบริหารจัดการ แต่ว่าอยากเสนอในภาพใหญ่ ให้เห็นว่าเรื่องที่นำเสนอนั้นสำคัญมาก ที่ท่าน สปท. กษิดิ์เดชธนทัตบอกว่าเป็นวาระแห่งชาติ ผมอยากจะบอกว่าเรื่องนี้เป็นทั้งวิสัยทัศน์และเป็นทั้งยุทธศาสตร์ชาติ ถ้าพูดตรงนี้ถ้าเรานึกถึง ประเทศภูฏาน นึกถึงประเทศสวิตเซอร์แลนด์ หรือนึกถึงบางมลรัฐ เช่น รัฐแมสซาชูเซตส์ ในสหรัฐอเมริกา เราจะเห็นภาพเลยว่าเขามีภาพที่ชัดเจนอย่างไร ผมได้เคยอภิปรายใน สภาแห่งนี้ว่า ๒๐ ปีข้างหน้าประเทศเราควรจะเป็นแผ่นดินที่เจรจาสันติภาพโลก ความข้อนี้ ผมไม่ได้พูดเองนะครับ คนที่เราเคารพสูงสุดของประเทศเคยชี้ประเด็นนี้ไว้และเป็นที่ประชุม นานาชาติ อันนี้เป็นประสบการณ์ตรง เวลาเราไปต่างประเทศอะไรต่าง ๆ การประชุม ครั้งต่อไปจะที่ไหนมักจะชี้มาที่เมืองไทย ทุกคนอยากมาเที่ยวเมืองไทย เพราะฉะนั้น อยากให้ภาพนี้ปรากฏชัดยิ่งขึ้น

ประการที่ ๒ เป็นภาพของแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผมถือว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องวิสัยทัศน์ เป็นข้อเสนอที่สำคัญที่ท่านเสนอเป็นชุด ๓ เรื่อง เรื่องปฏิรูปโครงสร้างองค์กร เรื่องปฏิรูประบบที่พัก ข้อมูลคนเข้าเมืองต่าง ๆ และรวมทั้ง ประเด็นการมีส่วนร่วม ผมว่าเรื่องนี้เรื่องใหญ่มาก เป็นเรื่องของการกำหนดวิสัยทัศน์ และการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศไปสู่ทิศทางนั้น

ประการที่ ๓ เราอยากจะเห็นภาพเรื่องเป็นแหล่งผลิตอาหารสุขภาพ แหล่งผลิตอาหารที่ปลอดสารพิษ แหล่งสมุนไพรโลก นวดแผนไทยและอื่น ๆ รวมทั้ง ทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพ เรากล้าที่จะกำหนดวิสัยทัศน์เช่นนี้ด้วยเหตุที่ว่า เรามีทุนทางสังคม ทุนทางวัฒนธรรมสูงมาก แล้วข้อเสนอของกรรมาธิการชุดนี้เป็นข้อเสนอ ให้มีการพัฒนาหรือการปฏิรูปจากจุดแข็งของเรา จุดแข็งของเราก็คือพัฒนาหรือปฏิรูป บนฐานวัฒนธรรม วัฒนธรรมในที่นี้คือวิถีชีวิตของผู้คนกลุ่มหนึ่งในสิ่งแวดล้อมหนึ่ง ในระยะเวลาหนึ่ง ก็กลายมาเป็นวัฒนธรรม วัฒนธรรมเป็นหัวใจสำคัญที่สุด ฉะนั้นข้อเสนอนี้ เป็นข้อเสนอต่อยอดจากวัฒนธรรมที่มีอยู่ เพราะฉะนั้นจะเป็นข้อเสนอเป็นทิศทางที่จะมี ความยั่งยืน ผมจะขออภิปรายสนับสนุนอย่างน้อย ๓ ประเด็นด้วยกัน ส่วนเรื่องข้อเสนอ ในเรื่องเชิงจัดการเรื่องต่าง ๆ คงเสนอได้เป็นเฉพาะเรื่องหลักการเท่านั้น

ประเด็นแรก ที่ผมอยากจะเสนอก็คือว่าเรามีที่ตั้งที่ดีที่สุดในโลก ศาสตราจารย์อเนก เหล่าธรรมทัศน์ ท่าน สปท. เพิ่มพงษ์ ก็พูดถึงนะครับ ท่านได้เคยชี้ บางประเด็น เรามีจังหวัดที่ติดชายแดนจากฝั่งทะเล ๒๓ จังหวัด นั่นก็หมายความว่า ๓-๔ จังหวัด มี ๑ จังหวัดติดชายทะเล การติดชายทะเลมีความหมายอย่างยิ่ง ระบบนิเวศจากขุนเขา ที่ราบ ป่าไม้ ชายทะเล ชายฝั่ง แล้วก็ทะเล อันนี้ระบบนิเวศ เชื่อมต่อกันสะท้อนให้เห็นความอุดมสมบูรณ์ของประเทศ เรามี ๓๓ จังหวัดติดชายแดน กับเพื่อนบ้าน นั่นก็หมายความว่า ๒ จังหวัดหรือ ๓ จังหวัด มี ๑ จังหวัดติดชายแดน กับประเทศเพื่อนบ้าน สะท้อนให้เห็นว่าความหลากหลายทางวัฒนธรรม ซึ่งการท่องเที่ยว แนวใหม่เป็นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและเชิงวัฒนธรรม นอกจากเพื่อนบ้านจะหลั่งไหลมาแล้ว เรายังเป็นศูนย์กลางในการที่จะเชื่อมโยงกับเพื่อนบ้านที่เราชอบพูดกันเรื่องคอนเนกทิวิตี (Connectivity) ในโลกสมัยใหม่ เพราะฉะนั้นภาพของเราเป็นภาพที่อยู่ศูนย์กลางของอาเซียน (ASEAN) ของซีแอลเอ็มวี (CLMV) ภาพของเราเป็นภาพที่อยู่จุดเชื่อมระหว่างอารยธรรม ที่เก่าแก่ที่สุดของโลกคืออินเดียและจีน และเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คืออินเดียและจีน เป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลกอันดับ ๑ อันดับ ๒ และเป็น ประเทศที่ทะยานเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลกทั้งจีนและอินเดียต่อไปในอนาคต ภูมิประเทศที่ตั้งอย่างนี้หาได้ยาก

ประเด็นที่ ๒ เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ผมเชื่อว่าน้อยประเทศ ที่มีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศดีเท่ากับประเทศเรา ในช่วง ๒๐๐ กว่าปีที่ผ่านมาในยุคไล่ล่า อาณานิคมของฝรั่งเราก็รอดพ้นมาได้ด้วยทักษะพิเศษและความสามารถอันสูงยิ่งของ ชนชั้นนำ และในช่วง ๗๐ ปีรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ท่านได้สร้าง ความสัมพันธ์อันดีและยกระดับประเทศที่ค่อนข้างล้าหลังที่ไม่มีคนรู้จักกลายเป็นประเทศ ที่มายืนแถวหน้าของโลกและมีความสัมพันธ์อันดีกับมหาอำนาจทุกมหาอำนาจ ไม่ว่า สหรัฐอเมริกา จีน รัสเซีย อังกฤษ หรือยุโรป ญี่ปุ่น เราเชื่อมความสัมพันธ์ได้หมด อันนี้ ผมคิดว่าเป็นจุดแข็งที่สำคัญอย่างยิ่ง ที่ผมจำเป็นต้องขยายตรงนี้ก็เพราะว่าที่ท่านเสนอมา ท่านเสนออย่างถ่อมตนเกินไป ผมคิดว่างานของท่านเป็นงานระดับวิสัยทัศน์ งานระดับ ยุทธศาสตร์ชาติที่จะต้องร่วมกันผลักดันไป แล้วก็เป็นความสำคัญอันดับแรก ๆ ที่ประเทศ จะอยู่รอดได้

ประเด็นที่ ๓ เรื่องเศรษฐกิจ ท่านก็ได้พูดประเด็นนี้ไว้บ้าง แต่ตัวเลขเศรษฐกิจ ของนักเศรษฐศาสตร์บางกลุ่มบอกว่ารายได้จากการท่องเที่ยวไม่ใช่ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี (GDP) หรอกครับ มันจะทะยานเข้าไปสู่ ๒๐ เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี (GDP) แล้วคาดการณ์ว่า ในอนาคตข้างหน้าจะเป็น ๓๐ เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี (GDP) ถ้าเป็น ๓๐ เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี (GDP) แล้วก็เท่ากับอุตสาหกรรม แล้วเรื่องอะไรที่เราจะไม่เน้นในจุดแข็งที่มีอยู่ แล้วเราจะอยู่ อย่างมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืนด้วย ประเด็นนี้ผมคิดว่าเป็นประเด็นที่มีความห่วงใยกันมาก เรื่องรายได้ ตรงนี้เราเป็นรายได้ที่ทั้งระดับมหภาคและไปถึงชุมชนท้องถิ่น ซึ่งเดี๋ยวผมจะพูด ประเด็นนั้นต่อไปถ้ามีเวลา รู้สึกเวลาจะเหลือน้อยเต็มทน อย่างไรก็ตามผมอยากจะเรียนว่า โดยสรุปเป็นข้อเสนอที่ต่อยอดจากฐานวัฒนธรรม เป็นวิสัยทัศน์ เป็นแผนพัฒนา เป็นแผนยุทธศาสตร์ชาติ สำหรับข้อเสนอที่มีลงรายละเอียดบ้างผมก็อยากจะเสนอว่า ภาครัฐซึ่งเมื่อวานนี้ท่าน สปท. นิกร จำนง พูดถึงนักอนาคตศาสตร์ อัลวิน ทอฟฟ์เลอร์ ที่พูดถึงมิติความเร็วภาครัฐมีมิติความเร็วที่ช้าเมื่อเทียบกับภาคธุรกิจ ภาคธุรกิจที่มาทำเรื่องนี้ ผมคิดว่าจะมีประโยชน์กับประเทศชาติและชุมชนอย่างยิ่ง เพราะทักษะการบริหารจัดการ หรือบุคคลที่มีความสามารถที่สุดนั้นอยู่ในภาคนี้ เพราะฉะนั้นสิ่งที่ภาครัฐจะต้องทำก็คือ การปรับแก้กฎหมายซึ่งมิติความเร็วช้ามาก รวมทั้งการให้เครื่องมือ รวมทั้งมาตรการ ที่อำนวยความสะดวกที่จะเร่ง รวมทั้งขจัดอุปสรรคทั้งหลายทั้งปวงให้ธุรกิจเขาทำงานได้ เต็มศักยภาพและได้ถ่ายทอดทักษะการบริหารจัดการไปสู่ชุมชนท้องถิ่นในฐานล่าง เช่นเดียวกับข้อเสนอที่ให้ธนาคารออมสิน ธนาคาร ธ.ก.ส. ไปพัฒนาทักษะการจัดการให้กับ สถาบันการเงินฐานล่างที่กรรมาธิการชุดนี้เสนอ ผมคิดว่าต้องมุ่งเป้าไปตรงนั้น ส่วนเรื่องของ ภาคธุรกิจผมคิดว่าถ้าภาครัฐเปิดโอกาสอำนวยความสะดวกเขาจะไปของเขาเอง เพราะว่า ทักษะความสามารถมีสูงอยู่แล้ว ในส่วนของภาคชุมชน ประเด็นที่ท่าน สปท. ธานินทร์ ผะเอม ได้ชี้ก็คือความเป็นเจ้าของ หัวใจอยู่ตรงนั้นนะครับ เวลาเราไปเที่ยวต่างประเทศ ไม่ว่าประเทศต่าง ๆ ก็ดี ท้องถิ่นเขาจะเป็นคนบริหารจัดการ เขาจะเป็นเจ้าของ เขาจะปกป้อง ดูแลฐานทรัพยากรของเขาเอง ประเด็นที่เกิดเหตุการณ์ที่พูดกันเรื่อยที่อัมพวาในเอกสารนี้ ก็ระบุ กรณีหิ่งห้อยกับต้นลำพู เมื่อชุมชนไม่ได้เป็นเจ้าของ สิ่งที่เกิดขึ้นคือต้นลำพูก็ถูกโค่น เพราะไปรบกวนธรรมชาติสิ่งแวดล้อมอะไรต่าง ๆ ของเขา แล้วเขาไม่ได้มีส่วนร่วมในการที่ จะดูแล เพื่อนที่อัมพวาบอกว่าร้านค้าทั้งหมดในนั้นมาจากกรุงเทพฯ ทั้งนั้น อันนี้เป็นปัญหา เป็นบทเรียนที่ผมคิดว่าเราสามารถศึกษาองค์ความรู้จากทั่วโลก รวมทั้งองค์ความรู้ ในประเทศด้วย ประเด็นที่รัฐจะต้องสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นที่มีการท่องเที่ยวโดดเด่น เป็นเรื่อง ๆ ต้องเชื่อมโยงให้เขาได้ถ่ายทอด แลกเปลี่ยน เรียนรู้ประสบการณ์ความรู้ และดูงานซึ่งกันและกัน รวมทั้งการเร่งรัดพัฒนาระบบไวไฟ (WiFi) ตรงนี้จะทำให้มิติ ความเร็วของชุมชนฐานล่างในเรื่องการท่องเที่ยวเชื่อมกับภาคธุรกิจ มีมิติความเร็วที่เร็วขึ้น และสามารถรองรับตอบสนองกับนักท่องเที่ยวทั่วโลกที่อยากจะมาเที่ยวประเทศไทย ทุกประเทศที่ผมได้เอ่ย ไม่ว่าประเทศจีน หรือแม้กระทั่งประเทศต่าง ๆ รวมทั้งประเทศ ที่จะมีการสำรวจคือมุสลิมตะวันออกกลาง ปรากฏว่าประเทศทั่วโลกที่เขาอยากมาที่สุด คือประเทศไทย นี่คือจุดแข็งที่สุดของเรา ถ้าเราสามารถนำข้อเสนอที่คณะกรรมาธิการ ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจทั้ง ๓ เรื่อง รวมทั้งอาจจะเพิ่มเติมมากกว่านี้ มีการปฏิรูประบบอย่างรวดเร็ว ผมคิดว่าประเทศเราจะมีอนาคตอย่างยั่งยืน ขอบพระคุณครับ