สุรินทร์ จิรวิศิษฎ์ หารือการส่งเสริมและขยายโรงเรียนในเครือข่ายวิถีพุทธและศาสนาอื่น โดยยกตัวอย่างความสำเร็จจากโรงเรียนชุมชนโคกสารวิทยาที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนดีและเน้นคุณธรรม พร้อมเสนอให้เน้นเด็กเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ ร่วมกับความร่วมมือของครูบาอาจารย์ วัด และผู้ปกครอง เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาอย่างยั่งยืนภายใต้กรอบค่านิยมทางศาสนาและจริยธรรม
กราบเรียนท่านประธานสภาที่เคารพ เพื่อนสมาชิก ที่รักทุกท่าน กระผม นายสุรินทร์ จิรวิศิษฎ์ สปท. หมายเลข ๑๗๓ ผมได้อ่านรายงานของ ท่านกรรมาธิการ รวมทั้งสรุปรายงานเพาเวอร์พอยต์ (PowerPoint) แล้ว แล้วก็ฟัง จากท่านกรรมาธิการ ก่อนอื่นต้องขออนุญาตกราบนมัสการพระเดชพระคุณที่กรุณาเมตตา อธิบายจนเกิดความกระจ่าง แต่อย่างไรก็ตามผมเคยไปเยี่ยมโรงเรียนวิถีพุทธมาแล้ว โดยเฉพาะโรงเรียนทอสีก็ชื่นชม แต่โรงเรียนที่ผมจะนำเสนอนี้ผมไม่ได้ไป ผมไปทางอินเทอร์เน็ต (Internet) แต่หลังจากที่ผมอ่านก็ไปท่องอินเทอร์เน็ต (Internet) ผมก็ประทับใจโรงเรียน ที่จะนำเสนอท่าน ทุกประการที่ท่านเสนอมาไม่ว่าจะเป็นความเมตตาของท่านพุทธทาสก็ดี ก็ฟังอยู่เกือบทุกวัน เมื่อเช้ามืดก็ยังฟังอยู่ เมื่อตีสี่ วิทยุเอฟเอ็ม ๑๐๑ (FM 101) ท่านพุทธทาสเทศน์ แล้วก็เคยไปเยี่ยมโรงเรียนในเครือของศาสนาคริสต์มา ไม่ว่าจะโรงเรียนเซนต์คาเบรียล มหาวิทยาลัยพายัพ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ ทั้งมัธยม ประถม แล้วก็มหาวิทยาลัย รวมทั้งเมื่อผมเป็นอธิบดีกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน พระเดชพระคุณครับ ผมเคยไปเยี่ยม โรงเรียนแสงอรุณวิทยา เพราะมีเด็กจากที่นี่บางท่านก็ไปฝึกอาชีพที่ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงาน จังหวัดยะลา ไม่ว่าศาสนาไหนก็ดีทั้งนั้นถ้าอยู่ในกฎ กติกาของคำสอน ผมจะนำท่าน ไปภาคตะวันออกเฉียงเหนือนะครับ
(เจ้าหน้าที่ได้ดำเนินการเปิดพรีเซนเทชัน (Presentation))
ผมขออนุญาตดูเพาเวอร์พอยต์ (PowerPoint) นะครับ ภาพต่อไป โรงเรียนชุมชนโคกสารวิทยา เป็นโรงเรียนในโครงการโรงเรียนวิถีพุทธร่วมระหว่าง สำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐานกับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อยู่ที่ตำบลโคกสาร หลายท่านคงไม่เคยได้ยินชื่อนี้มาก่อนอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ อยู่เลยจังหวัดอุบลราชธานีไปหน่อย ภาพต่อไปครับ นี่คือรายชื่ออาจารย์หรือคุณครู สอนประถมศึกษา มัธยมศึกษา ผมนี่เป็นครูเก่า ผมพูดหลายครั้งแล้ว ผมเป็นนักเรียนทุน ครูประถมนะครับ แล้วก็มาอยู่ทบวงมหาวิทยาลัย ก็ได้มีโอกาสไปสอนมหาวิทยาลัย มีตารางเรียนและตารางสอนชัดเจนมากเลย ของโรงเรียนชุมชนโคกสารวิทยา ท่านตามต่อไปครับ ที่นี่มีนักเรียน ๖๗๗ คน มีนักเรียนอนุบาล ๑ อนุบาล ๒ รวม ๑๒๓ คน มีประถมศึกษาปีที่ ๑-๖ ๓๖๗ คน ที่นี่เป็นโรงเรียนประถมศึกษาขยายโอกาส ก็มีมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ปีที่ ๒ ปีที่ ๓ อีก ๑๘๗ คน รวม ๖๗๗ คน ถ้ามีโอกาสในวันข้างหน้าผมจะต้องไปเยี่ยมให้ได้ มีบุคลากร ทั้งหมด ๔๑ คน เป็นชาย ๑๘ คน เป็นหญิง ๒๓ คน ก็ละเอียดมากเลย ท่านกดเข้าไปดู เว็บไซต์ (Web site) ได้เลย พอบอกว่าชื่อโรงเรียนนี้ขึ้นท่านไปดูเลย ผมก็ประทับใจ ภาพต่อไปคือผลการเรียนของนักเรียนเป็นรายวิชา แต่ละคนบอกเลยได้คะแนนเท่าไร กิจกรรมเป็นอย่างไร ผมคิดว่าทันสมัยมาก แล้วเป็นต้นแบบที่ดี ไม่ใช่เฉพาะโรงเรียนของ วิถีพุทธ โรงเรียนอื่น ๆ ที่ไม่ใช่วิถีพุทธก็น่าจะนำไปเป็นตัวอย่างและไปปรับปรุงได้ ผมประทับใจมากเลยว่าวิชาภาษาไทย เกรด ๔ มีกี่คน ๓.๕ เท่าไร ศูนย์ ศูนย์ ศูนย์ สอบตก มีกี่คน มีชื่อ เขาไม่ต้องอาย สอบตกก็เรียนใหม่ได้ อันนี้ก็เป็นเรื่องที่ดีที่อยากจะนำเสนอ ท่านประธานผ่านไปยังกรรมาธิการและนมัสการพระเดชพระคุณที่อยู่บนบัลลังก์นะครับ อีกภาพหนึ่งผมอยากจะกราบเรียนให้ท่านไปดูแล้วผมก็เคยไปบ่อย นี่ครับเณร ตัวอย่าง กิจกรรมของโรงเรียนวิถีพุทธก็คือว่าต้องมีการเวียนเทียน ต้องมีการสวดมนต์ตอนเช้า ก่อนเรียน ก่อนเลิก แต่ผมกราบเรียนท่านประธานว่าผมอาจจะมองต่างมุมกับพระเดชพระคุณ ด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ตอนประถมผมเป็นนักเรียนโรงเรียนวัดโบสถ์ ตำบลเจ้าปลุก อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อผมเกิดใหม่ ๆ ต้องใช้คำว่าโคตรกันดารเลย ผมยืนยันได้ถ้าใครอยู่อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ก็จะรู้เลยว่ากันดารที่สุด ทุกอย่างต้องไปทางเรือป๊อก ๆ นั่ง ๖ ทุ่มไปถึงพระนครศรีอยุธยาสว่าง แล้วก็มีเที่ยวเดียว ปัจจุบันนี้สะดวก อยู่ถึงประถม จบประถมแล้วถึงไปเรียนที่ลพบุรี แล้วผมก็เป็นเด็กวัดกุฎีทอง ตำบลพิตเพียน ข้ามแม่น้ำไป อาจารย์ผมท่านเป็นพระ ท่านมรณภาพไปแล้ว อาจารย์สืบ สายสินานนท์ และเมื่อผมไปเรียนโรงเรียนมัธยม โรงเรียนพัฒนานิคม กราบเรียนท่านว่า ผมเป็นนักเรียนเลขประจำตัว ๑ ของโรงเรียน ท่านแรกของผมก็คือท่านอนันต์ อาจารย์อนันต์ ท่านเป็นครูใหญ่ ผมเป็นคนที่ ๒ ของโรงเรียน ผมกราบเรียนท่านที่พูดทั้งหมดผมไม่เห็นด้วย กับท่านพระเดชพระคุณว่าเมื่อก่อนนี้ ผมมองต่างมุมนะครับ ผมก็หยุดวันโกน วันพระ วันโกน ต้องสวดมนต์ สวดมนต์แล้วต้องทำความสะอาดศาลาวัดจึงจะกลับบ้านได้ ปัจจุบันไม่ได้แล้ว ถ้ากลับไปหยุดวันโกน วันพระจะยุ่งกันไปใหญ่ โลกมันเปลี่ยนหมุนไปเยอะ แต่ที่หมุน ไม่ไปไหนเลยก็คือว่าคงที่หรือต่ำลง ก็คือความดีมีคุณธรรมลดลง ความมีวินัยลดลง ผมอยากจะกราบเรียนว่าจะทำอย่างไรก็ตามโรงเรียนศาสนาพุทธ หรือวิถีพุทธเริ่มต้น อาจารย์ต้องมีจิตเมตตาเสียก่อน ถ้าอาจารย์ทุกคนมีศีล ๕ ประจำจิต มีเมตตา มีกรุณา มีมุทิตา มีอุเบกขา ไม่ใช่เด็กสอบไม่ผ่านก็ต้องให้ได้ เพราะมิฉะนั้นจะถูกตัดแต้มตัดอะไร ไม่วางอุเบกขา มีเมตตา มีมุทิตา ต้องมีอุเบกขา ก็ฝากพระเดชพระคุณกับกรรมาธิการไปด้วย ข้อเสนอผมครับ ต้องเน้นให้เด็กนักเรียนเป็นศูนย์กลางของการจัดการเรียนการสอน นอกจากที่ผมบอกไปแล้ว เมื่อสักครู่ว่าครูบาอาจารย์ที่นี่ บุคลากรที่นี่ต้องมีจิตเมตตา มีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา มีธรรมะในหัวใจสูง สอนให้เด็กมีความรู้คู่คุณธรรม
ข้อ ๒ อาจจะทำด้วยความลำบาก ผมเห็นด้วยที่จะมีโรงเรียนวิถีพุทธ แต่อยากเห็นการขยายตัวอย่างมีคุณภาพ ไม่ใช่จบจากวันนี้แล้วพอเสนอไปเปิดกันใหญ่ คุณภาพไม่ได้ ครูบาอาจารย์เพิ่งไปขายประกันมา ยังมีปัญหาอะไรอย่างนี้ แล้วก็บอกว่า โรงเรียนวิถีพุทธอยู่ไหนมันยุ่งนะครับ เพราะฉะนั้นการหล่อพระพุทธรูปที่สวย ท่านก็คง ทราบว่าจะต้องมีแบบพิมพ์ที่ดี ครูเป็นต้นแบบ ๒. สมควรที่จะขยายโรงเรียนวิถีพุทธไปให้ได้ อย่างน้อยอำเภอละ ๑ โรงเรียน อย่างน้อยนะครับ ถ้ามีมากกว่านี้ได้เป็นต้นแบบ แล้วอย่าไป บังคับโรงเรียนอื่น ๆ ว่าจะต้องนำแบบนี้ ๆ เพราะอะไร เพราะไม่ใช่เกิดปุ๊บแล้วติดปั๊บ พระเดชพระคุณก็คงจะทราบว่าพระดี ๆ มีเยอะ แต่พระไม่ดีมีไหมครับ ท่านตอบไปแล้วกัน เพราะฉะนั้นจะต้องได้พระหรือวัดดีประกอบกับโรงเรียนดีและผู้ปกครองดี ถ้าผู้ปกครองยังยากจนไม่มีจะกิน ลำบากที่จะวิถีอะไร หรือวิถีพุทธ ก็กราบเรียนท่านประธาน ผ่านไปยังกรรมาธิการ และขอนมัสการ อาจจะละลาบละล้วงอะไรเกินไปก็ขอเมตตาท่าน ได้ให้อภัยผม ถ้าท่านไม่ให้อภัยผม ผมออกจากนี้ไปอาจจะบาป นมัสการมาด้วยความเคารพครับ ขอบคุณครับ