เลิศรัตน์ รัตนวานิช หารือข้อเสนอการแบ่งเขตการใช้ประโยชน์และคุ้มครองพื้นที่ทางทะเล พร้อมเสนอเพิ่มเขตป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติจากธรรมชาติและกิจกรรมมนุษย์ เพื่อรองรับความเสี่ยงจากการพัฒนาในทะเลและภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้น
กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศที่เคารพ กระผม พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช สมาชิกสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศ ขอขอบคุณท่านประธานที่ให้โอกาสในการอภิปราย เรื่อง ข้อเสนอแนะ เชิงนโยบายเรื่องการแบ่งเขตการใช้ประโยชน์และกําหนดพื้นที่คุ้มครองทางทะเล ซึ่งคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เป็นผู้เสนอ ก็ต้องนับว่าเป็นเรื่องที่มีความสําคัญ เป็นความคิดริเริ่มที่ดี แล้วก็น่าจะเป็นประโยชน์ แก่ประเทศและแก่ประชาชนส่วนใหญ่ต่อไป ท่านประธานของผมคือท่านคุรุจิตท่านได้กรุณา พูดถึงเรื่องเกี่ยวกับปิโตรเลียมหรือพลังงานไปพอสมควร ซึ่งที่น่าสนใจอยู่นิดหนึ่งก็คือว่า ตัวอย่างที่ทางกรรมาธิการนํามาแสดง ในเรื่องเกี่ยวกับระบบการจําแนกเขตการใช้ประโยชน์ เชิงพื้นที่ทางทะเลของสาธารณรัฐประชาชนจีน เขาได้พูดถึงพื้นที่ใช้ประโยชน์ที่ผลิตพลังงาน จากทะเลไว้ได้อย่างครอบคลุมเพิ่มมากขึ้นกว่าเท่าที่เราได้เห็นมาว่า พลังงาน รวมทั้ง พลังงานทดแทนนั้นสามารถผลิตจากพื้นที่ในทะเลได้ในรูปแบบต่าง ๆ กัน ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ จะต้องเตรียมการไว้ด้วย เพราะปัจจุบันนี้ในหลาย ๆ ประเทศได้ใช้พื้นที่ทางทะเลในการผลิต พลังงานทดแทน ทั้งจากลม จากคลื่น จากอุณหภูมิของกระแสน้ํา จากการขึ้นการลงของน้ํา เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่น่าสนใจ เพราะเทคโนโลยีในอนาคตนั้นก็จะก้าวไปสู่การที่จะสามารถ ผลิตพลังงานทดแทนโดยใช้พื้นที่ทางทะเล ไม่ต้องมาหาซื้อพื้นที่ทางบกซึ่งค่อนข้างยาก มากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะฉะนั้นตรงนี้ก็จะต้องเป็นส่วนหนึ่งที่จะต้องพิจารณาในการแบ่งพื้นที่ ทางทะเล กรรมาธิการได้พูดถึงประโยชน์ที่ได้รับจากการวางแผนเชิงพื้นที่ทางทะเล เช่นประโยชน์ของการพัฒนาอย่างยั่งยืนในทางทะเล ประโยชน์จากการที่จะบูรณาการ ร่วมกันของหลาย ๆ หน่วยงาน การลดปัญหาความขัดแย้งระหว่างผู้ใช้ประโยชน์ หลาย ๆ ฝ่าย และที่สําคัญอีกประการหนึ่งคือการปกป้องและคุ้มครองความหลากหลาย ทางชีวภาพทางทะเล รวมทั้งการส่งเสริมพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจทางทะเลที่ยั่งยืน จากนั้น กรรมาธิการได้พูดถึงหลักเกณฑ์ในการจัดเก็บพื้นที่ทางยุทธศาสตร์ทางทะเล โดยคํานึงถึง วัตถุประสงค์การใช้ประโยชน์และการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ ซึ่งได้แบ่งเขตการใช้ประโยชน์ และพื้นที่คุ้มครองทางทะเลเป็น ๓ เขตพื้นที่ ๑. เขตความมั่นคงทางทหาร ๒. เขตการพัฒนา ๓. เขตการอนุรักษ์ คุ้มครองและการฟื้นฟู ผมอยากจะเสนอตรงนี้ให้มีเขตที่ ๔ คือ เขตการป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติจากธรรมชาติและจากภัยอื่น ๆ มีผู้อภิปรายบางท่านได้พูดถึง ประเด็นนี้บ้างแล้ว เขตพื้นที่ที่ผมได้กล่าวถึงนี่มีความสําคัญเพราะว่าภัยทางธรรมชาติ และภัยที่มนุษย์ก่อขึ้น ภัยที่มนุษย์ก่อขึ้นก็เช่น ภัยจากการที่เราไปเดินทางในทะเล ภัยจากการ ที่เราไปทํามาหากินในทะเล ไม่ว่าจะเป็นการประมง การขุดเจาะหาสินแร่ หรือการขุดเจาะ ปิโตรเลียมในทะเลที่ปัจจุบันมีร่วม ๕๐๐ แท่นเจาะ สิ่งเหล่านี้ก็เป็นภัยที่อาจจะเกิดขึ้นได้ อย่างร้ายแรง และรวมถึงภัยตามธรรมชาติ ภัยธรรมชาติไม่ว่าจะเป็นจากพายุ จากไต้ฝุ่น หรือว่าสึนามิ แผ่นดินไหวใต้ทะเล สิ่งเหล่านี้ก็นํามาสู่ความเสียหายต่อผู้ที่อยู่อาศัยในทะเล รวมถึงเรือล่มจากคลื่น คนถูกพัดพาไปติดเกาะต่าง ๆ ในภาวะที่อากาศแปรปรวน ทั้งหมดนี้ ปัจจุบันการช่วยเหลือเมื่อเกิดเหตุขึ้นของบ้านเรายังไม่เป็นระบบ ยังไม่ทันการณ์ แล้วก็ยังทํากัน อย่างตามมีตามเกิดแทบจะว่าได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งภัยที่เกิดขึ้นจากแท่นเจาะ ในโลกนี้ มีแท่นเจาะอยู่มากมาย ภัยพิบัติก็เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว ที่ร้ายแรงที่สุดก็เมื่อสักประมาณ ๑๐ ปีที่แล้วที่เกิดกับแท่นเจาะของบริษัทจากประเทศอังกฤษที่อ่าวเม็กซิโกใกล้กับพรมแดน ของสหรัฐอเมริกา เป็นภัยพิบัติครั้งยิ่งใหญ่ครั้งหนึ่งบนแท่นเจาะที่เกิดไฟลุกขึ้น จากนั้นเกิดการระเบิด คนหลายร้อยชีวิตที่อยู่บนแท่นเจาะนั้นได้รับการช่วยเหลือให้รอดตาย รอดชีวิตเกือบทั้งสิ้นนะครับ มีผู้เสียชีวิตประมาณสัก ๒๐-๓๐ คน ได้มาสร้างเป็นหนัง ซึ่งผมได้ไปชมเมื่อเดือนที่แล้ว เป็นภาพยนตร์ที่สร้างได้ดีมาก ได้เห็นถึงการเตรียมการในการ ช่วยเหลือ ได้เห็นถึงอุปกรณ์เครื่องไม้เครื่องมือ การทํางานอย่างจริงจังของเจ้าหน้าที่ หลายฝ่าย ทําให้สามารถส่งเรือมา ส่งยานทางอากาศมา ส่งเครื่องไม้เครื่องมือมา สามารถที่จะ โลเคต (Locate) จุดที่เกิดเหตุได้โดยใช้ระบบดาวเทียม แล้วก็มีการประสานงานติดต่อกัน หลายฝ่าย แต่ทั้งหมดที่ผมเรียนให้ทราบนี่มันต้องมีการเตรียมการ มันต้องมีการวางแผน มันต้องมีคนรับผิดชอบ อุปกรณ์เครื่องไม้เครื่องมือ กําลังคนที่จะสามารถเข้าไปทําหน้าที่ เหล่านั้นได้ต้องผ่านการฝึก เพราะฉะนั้นการที่เรามีความเคลื่อนไหวในทางทะเลเพิ่มมากขึ้น ในอ่าวไทยเราหรือในทางทะเลอันดามัน ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการขุดเจาะหาแร่ หาน้ํามัน การไปทํามาหากิน การท่องเที่ยว อุบัติเหตุอุบัติภัยก็เกิดขึ้นอยู่เป็นประจํา แต่ความ รับผิดชอบในการช่วยเหลือเราจะไปบอกว่ากองทัพเรือ เราจะไปบอกว่ากรมเจ้าท่า ก็คงไม่เพียงพอ เพราะฉะนั้นจึงควรจะมีกฎหมายที่ชัดเจนเช่นเดียวกับกฎหมายป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัยที่ใช้อยู่ในทางบกเป็นส่วนใหญ่ เพื่อที่หน่วยงานต่าง ๆ จะได้มีการ เตรียมการในการที่จะจัดซื้อจัดหาอุปกรณ์เครื่องมือที่จําเป็น ในการที่จะฝึกคนที่จะไปช่วย โดยการสมมุติสถานการณ์ต่าง ๆ เราเห็นการสมมุติสถานการณ์ในการช่วยเหลือผู้ประสบภัย ทางบก หรือไฟไหม้อาคารสูง ไฟไหม้คลังเก็บน้ํามัน เหล่านี้ได้มีการเตรียมการกันอย่าง ค่อนข้างดี แม้แต่การเกิดเหตุไฟไหม้บนบกที่ไหม้คลังน้ํามันของบริษัท ไทยออยล์ จํากัด (มหาชน) ที่ศรีราชาหรือแหลมฉบังเมื่อ ๑๕ ปีที่แล้วก็ขลุกขลักน่าดูกว่าจะสามารถดับเพลิง กู้ภัยได้ใช้เวลาหลายวันก็เพราะขาดการเตรียมการ ขาดการประสานงาน ขาดอุปกรณ์ จะไปดับเพลิงก็ไม่มีรถดับเพลิงที่ใช้สารเคมีเพียงพอ ดับไปดับมาโฟม (Foam) หมดประเทศ ต้องไปขนโฟม (Foam) มาจากประเทศสิงคโปร์จึงสามารถดับเพลิงไฟไหม้ที่บริษัท ไทยออยล์ จํากัด (มหาชน) ได้ นั่นเป็นตัวอย่างว่าเมื่อเกิดปัญหาที่ร้ายแรงประเทศไทย ก็มักจะขลุกขลัก มักจะแก้ปัญหาเฉพาะหน้า การเกิดสึนามิเมื่อ ๑๑ ปีที่แล้ว ก็เป็นตัวอย่างอีกตัวอย่างหนึ่ง กว่าจะมีโทรศัพท์ มีไฟอะไรต่าง ๆ ได้ก็หลายวัน เพราะฉะนั้น การเตรียมการในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยและบรรเทาสาธารณภัยทางทะเลจึงควรจะได้รับ ความสําคัญ ได้รับการแบ่งพื้นที่ความรับผิดชอบ มีกฎหมาย กฎระเบียบที่เกี่ยวข้องที่จะมา ดูแลรับผิดชอบเช่นเดียวกับปัญหาอื่น ๆ ในทะเลที่มีอยู่มากมาย ซับซ้อน แล้วก็เป็นการรักษา ผลประโยชน์ทางทะเลของเราด้วย ทุกวันนี้อย่างถ้าเราไปถามที่แท่นเจาะเขาก็จะบอกว่า ได้ตกลงกับทางกองทัพเรือ ถ้าเกิดเหตุกองทัพเรือก็จะส่งเรือมาช่วย ประมาณอย่างนี้ ทางกองทัพเรือเองผมไม่แน่ใจว่าได้มีการเตรียมการอย่างไรที่จะดูแลแท่นขุดเจาะน้ํามัน ตั้ง ๔๐๐ กว่าแห่ง ดูแลเกาะแก่งต่าง ๆ ที่มีผู้คนไปทํามาหากิน ไปอาศัยอยู่ เพราะฉะนั้น จึงอยากจะฝากประเด็นนี้ เพราะเท่าที่อ่านในรายงานนี้ไม่ค่อยได้พูดถึงมากนักเกี่ยวกับ การที่จะดูแลชีวิตและทรัพย์สินของผู้คนที่อยู่ในอ่าวไทยหรืออยู่ในทะเลได้เพียงพอ ก็ขอขอบพระคุณครับ แล้วก็ยินดีสนับสนุนให้ส่งรายงานนี้เพื่อไปดําเนินการต่อไปในขั้นของ กรรมาธิการร่วมครับ ขอบพระคุณครับ