ธวัชชัย สมุทรสาคร หารือแนวทางปฏิรูปรถไฟไทยโดยเสนอให้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานรางคู่ ใช้พื้นที่แนวรั้วเดิมให้เกิดประโยชน์ สนับสนุนให้เอกชนเข้ามาดำเนินการเดินรถและทำธุรกิจริมทาง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและรายได้ แทนการผูกขาดของภาครัฐที่ขาดทุนและไม่ยั่งยืน
กราบเรียนท่านประธานและเพื่อนสมาชิก สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศทุกท่านนะครับ ก่อนอื่นผมต้องขอขอบคุณคณะกรรมาธิการ ด้านเศรษฐกิจที่นำเรื่องนี้มาอภิปรายในวันนี้ เพราะว่าอันนี้เป็นสิ่งสำคัญของการทำให้ ประเทศเราเจริญและปัจจุบันโลกมันกว้างไกลครับ เพราะฉะนั้นภาพรวมตามที่หลายคนได้ ชี้แจงไปแล้ว คือผมก็เห็นว่าภาพรวมจริง ๆ เรามีความพร้อมทุกอย่าง แต่ว่าคนของราชการ ไม่มีความพร้อม คือคิดแต่ในกรอบของตัวเอง ไม่เชื่อมโยงซึ่งกันและกันไม่ว่าจะเป็นทางรถยนต์ รถไฟ เรือหรือ ทางอากาศก็ตามมันต้องคิดร่วมกันมันถึงจะต่อเนื่อง เพราะฉะนั้นเรื่องเรือดีที่สุด ทางน้ำ ดีที่สุดถูกที่สุด แต่ว่าไปได้ไม่กี่เส้นทางที่สามารถดำเนินการได้นะครับ เพราะฉะนั้นมันต้อง มาเชื่อมด้วยรถไฟถือว่าถูกรองลงมา เชื่อมด้วยถนนก็จะเข้าถึงที่หมายต่าง ๆ ที่จะรับส่งสินค้า หรือกระจายสินค้าก็แล้วแต่ครับ พอดีผมอยากเรียนเสนอวิธีการที่ง่ายครับคือถ้าเรื่องรถไฟแล้ว พอดีผมเคยมีประสบการณ์เรื่องไปอยู่รถไฟแล้วก็ได้ศึกษาว่ารถไฟ รัชกาลที่ ๕ ท่านคิดมา ๑๐๐ กว่าปีนะครับปัจจุบันถ้าท่านกลับมาได้เห็น ท่านคงจำได้อยู่เรื่องเดียวคือรถไฟที่ท่าน ได้สร้างไว้คือไม่ได้เปลี่ยนแปลงอะไร ๑๐๐ กว่าปี ถ้าสมัยก่อนประเทศญี่ปุ่นเขามาดูงานเรา ที่ดูประวัติศาสตร์ ส่วนผมไปศึกษาที่รถไฟและเดี๋ยวนี้เขาไปถึงไหนก็ไม่รู้ในส่วนนี้ เพราะฉะนั้น ผมอยากเรียนเสนอตรง ๆ ง่าย ๆ ที่เคยประสบมาทางรัฐต้องสร้างรางให้เยอะที่สุด และควรจะ เป็นรางคู่ และปัจจุบันรถไฟไทย คือทั้งโลกความกว้างราง ๑.๔๓๕ เมตร ของเรายัง ๑ เมตรอยู่ ผมเคยเสนอว่าจริง ๆ แล้วเราควรจะสร้างทั้ง ๒ อย่างนะครับ ทั้ง ๒ อย่างคือ ๓ ราง โดยไม่ต้องใช้พื้นที่เพิ่ม พื้นที่เพิ่มอีกนิดเดียวแต่ว่าเป็นทางคู่ทั่วประเทศและทุกจุดที่ไป คืออันนี้ไม่ใช่ว่าประเทศเวียดนามเขาก็เป็น ๑ เมตรเหมือนเรา ปัจจุบันนี้เขาเปลี่ยนเป็น ๓ รางคือวิ่งได้ทั้ง ๑ เมตรและ ๑.๔๓๕ เมตร แต่ประเทศเราปัจจุบันเห็นได้ทราบข่าวว่า เราจะสร้างรางคู่ทั้ง ๑ เมตรและ ๑.๔๓๕ เมตรมันก็สิ้นเปลืองพื้นที่ที่จะทำให้มีผลกำไร ในด้านเศรษฐกิจเกี่ยวกับรถไฟ เพราะว่าการทำรถไฟถ้าวิ่งอย่างเดียวและค่าโดยสาร ให้ประชาชนใช้ได้ไม่สามารถจะคืนทุนได้เป็น ๑๐๐ ปีนะครับเพราะว่าลงทุนสูงมาก แต่คนที่ เขาอยู่ได้เพราะเขาใช้ ๒ ข้างทางรถไฟทำธุรกิจอย่างอื่นเพื่อจะมาส่งเสริมในเรื่องรถไฟ รัชกาลที่ ๕ ท่านได้ทำไว้ทั้งหมดคือ ๘๐ เมตรความกว้างตลอดแนวเวนคืนที่ดินเราไม่ต้องไป ทำอะไรเพิ่มเติมเลยนะครับ แต่ว่าเราไปทำให้มันเสียพื้นที่ไปทั้งหมดแล้วจะสร้างธุรกิจอย่างอื่น ในเรื่องเป็นการบริการและให้เป็นรายได้เสริมเข้ามาไม่เหมาะไม่เพียงพอครับ เหลือพื้นที่ ไม่เพียงพอในการทำอย่างอื่น และผมอยากจะเรียนเสนอผมเคยเสนอรถไฟไปว่าจริง ๆ แล้ว สหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจรถไฟแห่งประเทศไทยเรามีศักยภาพเยอะมาก คนที่จะไปบริหาร จัดการก็อยู่ในการควบคุมไม่กล้าจะดำเนินการอะไรต่าง ๆ เพราะเสียผลประโยชน์ไม่ว่าจะเป็น พื้นที่ต่าง ๆ ที่มีการเช่าตามเส้นทางต่าง ๆ เพราะว่าจริง ๆ แล้วรถไฟเป็นพื้นที่ที่ผ่าน จุดสังคมเมืองที่เจริญทั้งหมด แต่ว่ามันไม่ได้เข้าหลวงไปเข้ากลุ่มใครกลุ่มมันในส่วนนี้ จริง ๆ แล้วเราควรจะแบ่งเป็น ๔ ภาค เหนือ ใต้ ตะวันออก ตะวันตก เหมือนญี่ปุ่น เขาแบ่งเป็นสี ๆ เป็นไม่รู้กี่ ๕๐ สีแต่ว่าทั้งหมดนี่ก็เราสร้างรางอย่างเดียวให้ครอบคลุม ทั้งประเทศ และให้เอกชนมาวิ่งเราไม่ต้องไปทำ ไม่ต้องไปซื้อขบวนรถไฟเอง ให้เอกชน เขาไปดำเนินการ ใครวิ่งผ่านรางเรา เราเก็บเงินอย่างเดียว เหมือนการท่าอากาศยานที่เรา สร้างสนามบิน ใครลงมาเราเก็บเงินก็เห็นมีโบนัสกันแต่ก่อน ๑๒ เดือน รถไฟเกิดมายังไม่เคย ได้โบนัสเลยในส่วนนี้ เพราะว่ามันมีปัญหาเรื่องการดำเนินการสลับซับซ้อนมากนะครับ ผมเคยไปอยู่ถึงต้องลาออกเพราะว่ากลัวติดคุกโดยเปล่าประโยชน์ในส่วนนี้ เพราะฉะนั้น เรื่องนี้ให้รถไฟเดินเพราะว่าถ้าจริง ๆ แล้วถ้าผมจำไม่ผิดตอนผมทำงานเด็ก ๆ ตอนเป็นพันตรี จะมีรถไฟที่เอกชนเขาดำเนินการจากสุรินทร์มากรุงเทพฯ ของเจ๊เกียว ของโคราช วิ่งมาเขากำไรดีเขาวิ่งอยู่ ๒ ขบวน มีอยู่ ๓ ตู้ เขายังกำไรเลยผมไม่ทราบว่ารถไฟเราทำเอง ไม่ได้กำไร ปัจจุบันผมก็ยังสงสัยว่าทำไมถึงไปซื้อขบวนรถมาใหม่เลยวิ่งโดยสารกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ กรุงเทพฯ-หนองคาย กรุงเทพฯ-หาดใหญ่ ผมว่าคิดเป็นหรือเปล่าไม่ทราบในส่วนนี้ เพราะว่า ค่ารถเที่ยวหนึ่ง ๑,๗๐๐ บาท ไปกลับ ๓,๔๐๐ บาท เครื่องบินเขาไปกลับ ๒,๐๐๐ บาท และบินชั่วโมงเดียวอันนี้นั่งกัน ๖-๗ ชั่วโมง คือในอนาคตผมว่าก็คงจะขาดทุนแล้วก็ขาดทุน เข้ารัฐอยู่เหมือนเดิม จริง ๆ อันนี้คิดไม่ได้ครับ รถไฟปัจจุบันคิดได้คือใช้ในการขนส่งสินค้าเท่านั้น เพราะมันถูกกว่ารถยนต์ประมาณเกือบ ๒ เท่าในส่วนนี้แล้วก็ปลอดภัย แต่ว่าขบวนรถ ขอให้เป็นเอกชนดำเนินการทั้งสิ้นรับรองคนทุกคนจะใช้รถยนต์ขนทั้งสิ้น จะไม่มีรถบรรทุก สิบล้อวิ่งระหว่างจังหวัดแน่นอน เพราะว่าถูกกว่าแล้วก็ขนส่งง่าย ถึงตรงเวลาในส่วนนี้ เพราะฉะนั้นอันนี้ที่ผมพูดทุกประเทศเขาก็ทำไม่ใช่ว่าผมจะคิดใหม่อะไรทั้งสิ้น ถ้าส่วนราชการ มันติดต่อยาก กว่าจะขึ้นได้ ๒ วัน ๓ วันถึงที่หมายแล้วไม่ตรงเวลา ของเขาเสียบ้าง อะไรบ้าง ก็ใช้รถยนต์ขนถึงแม้จะยอมแพงทำให้สินค้ามาถึงเรา ผู้บริโภคก็แพงไปด้วยในส่วนนี้ อันนี้ ก็จะเป็นส่วนหนึ่งแบ่งให้เป็น ๓ สหภาพไปแข่งขันกันเอง พอสิ้นปีทางภาคเหนือได้ ๔ เดือน ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ ๒ เดือนเดี๋ยวก็ทะเลาะกันเอง ต้องแบ่งแยกและปกครอง ในส่วนนี้ เพราะฉะนั้นผมยืนยันว่าถ้าทำจริง ๆ ทำได้ แต่คนทำต้องมีความซื่อสัตย์ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ จึงสามารถจะอยู่สหภาพและคุมสหภาพได้ แต่ผมมีประสบการณ์ในเรื่องนี้ ส่วนหนึ่ง สำหรับเรื่องถนนประเทศเราถนนดีมาก ๔ เลนอย่างน้อยเกือบทุกจังหวัดในส่วนนี้ จริง ๆ แล้วมากกว่าเพื่อนบ้านหรือมากกว่ายุโรปเยอะแยะ ที่อื่นเขาก็ ๒ เลน ๓ เลน แค่นั้นเอง แต่ว่าเขามีระบบขนส่งทางรางมาเสริมก็ไม่ต้องไปใช้รถ แล้วก็ถ้ารางรายได้ดี รถยนต์ก็จะได้ใช้น้อย คือถนนที่มันต้องพังไปเพราะว่าส่วนใหญ่รถบรรทุกต้องบรรทุกเกิน เพราะถ้าบรรทุกน้อยมันก็ขาดทุน น้ำมันแพงบ้าง ค่าขนส่งเรื่องเบี้ยบ้ายรายทาง เจ้าหน้าที่ ที่เก็บส่วยบ้าง อะไรบ้าง มันเป็นปัญหาหมด ผมเคยเสนอว่าถ้าทำระบบรางดีทั้งคนโดยสาร ทั้งบรรทุก รถบรรทุกแทบจะไม่มีวิ่ง จะวิ่งกระจายสินค้าระหว่างจังหวัดเข้าสู่ในตัวเมือง เท่านั้นเอง ระหว่างจังหวัดก็จะได้ไม่ต้องวิ่ง เพราะฉะนั้นจะลดอุบัติเหตุใหญ่ ๆ ก็จะน้อยลง เพราะว่าไม่มีรถใหญ่ที่จะวิ่ง ลดการซ่อมถนน เพราะการซ่อมถนนผมประชุมแม่น้ำ ๓ สาย เพิ่งรู้ว่าปีหนึ่งเราใช้ซ่อมถนนปีละประมาณ ๕๐,๐๐๐ กว่าล้านบาท ผมก็งงว่า ๕๐,๐๐๐ กว่า ล้านบาท เราทำไปได้หลาย ๑๐๐ กิโลเมตรเลย นี่ต้องมาซ่อมของเก่า เพราะฉะนั้น การแก้ปัญหาเรื่องนี้คือจริง ๆ แล้วมีถนนแล้ว รัฐบาลสร้างถนนให้เอกชนมาตั้งด่านเก็บสตางค์ ๑๐๐ กิโลเมตร ตั้งด่านทีจะ ๕ บาท ๑๐ บาท หรืออะไรก็คิดกันไปเองแล้วกัน มันจะแก้ปัญหา เรื่องรถบรรทุกน้ำหนักเกินได้ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ เพราะไม่มีเอกชนบริษัทไหนที่ไปประมูล ในการตั้งด่านเก็บเงินแล้วยอมให้รถบรรทุกหนักวิ่งแล้วเขาต้องใช้เงินที่เขาเก็บค่าด่าน ไปซ่อมถนนในส่วนนี้ มันจะแก้ปัญหาเรื่องสติ๊กเกอร์ (Sticker) ได้หมดเลยในส่วนนี้ เพราะฉะนั้นผมเห็นว่าเราทำโครงสร้างพื้นฐานให้เขาแต่เรื่องระบบคนที่วิ่งบนโครงสร้าง พื้นฐานที่เราทำ ไม่ว่าถนน รางหรือท่าเรืออะไรก็แล้วแต่รัฐบาลก็ทำท่าให้ แต่การบริหารจัดการ ทั้งเรือ ทั้งอะไรให้เอกชน ผมก็คิดว่ารัฐบาลนี้ส่วนหนึ่งที่มียุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี เพราะถ้าจีน เขามียุทธศาสตร์ ๓๐ ปีที่เขาจะเจริญมาเดี๋ยวนี้ ถ้าเราย้อนไปทีหลัง ถ้าเราเคยไปเด็ก ๆ ไม่มีอะไรเลยครับแต่งชุดขาวดำ เขาสร้างรถไฟเป็นหลักผมถามเขานี่เป็นหลัก เพราะว่าชุมชนหนึ่ง แต่ก่อนเขามีคนเยอะจริงแต่ว่าไม่สามารถจะขนวัสดุสินค้าออกมาได้ ชุมชนหนึ่งมี ๑๐,๐๐๐ คน ก็ทำมาหากินในแค่ ๑๐,๐๐๐ คน ก็จบ แต่พอรถไฟผ่านชุมชน ๑๐,๐๐๐ คน เขาสามารถ ทำมาหากินได้เป็น ๑,๐๐๐,๐๐๐ คน ส่งมารวดเร็วทันใจอะไรต่าง ๆ เขาทำต่อเนื่องทุกรัฐบาล ทุกรัฐบาลต้องทำตามนั้นนะครับ เพราะฉะนั้นเรื่องโลจิสติกส์ผมก็อาจจะย้อนมานิดหนึ่งที่ติดปัญหาที่ผมเคยเสนอเข้าวิสามัญ เรื่องคลองไทยครับ คืออันนี้ถ้าเราไม่คิดแต่เดี๋ยวนี้เราจะล้าหลังไปและคนอื่นเขาทำก่อน ภูมิศาสตร์เราอยู่ในเป็นจุดศูนย์กลางที่ดีที่สุดของโลกในส่วนนี้ แต่เรามัวแต่คิดแล้วผมก็ไม่นึกว่า ในส่วนที่คัดค้านอยู่ในสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปของเราเองบางท่าน ท่านเป็นคนคิดเรื่องนี้มา แต่พอผมเสนอเพื่อจะให้รัฐบาลได้ศึกษาว่าดีหรือไม่ดีไม่ใช่ขุดหรือไม่ขุดนะครับผมไม่ได้มี ผลประโยชน์ แต่ผมเห็นว่ารุ่นเราควรจะทำอะไรให้เป็นประโยชน์ต่อลูกหลานในอนาคตว่า รุ่นเรานั่ง ๆ อยู่ในห้องนี้กว่าจะได้ประโยชน์กลับคืนมาสงสัยไม่ได้อยู่สักคนหนึ่งครับ แต่ว่า เราให้ลูกหลานเขานึกถึงปู่ย่าตายายได้คิดยุทธศาสตร์ให้เขามีรายได้ทุกวัน ถ้าขุดแล้วเราจะมี เงินมหาศาลความมั่นคง มีเงินและความมั่นคงเกิดขึ้นแน่นอน มันมองไม่เห็นอะไรครับ และคนในพื้นที่ที่ผมไปสัมผัสมาเขาแทบจะไม่มีใครค้านเลยในส่วนนี้ เราได้ทำความเข้าใจ และได้ไปพูดถึงข้อเท็จจริงในส่วนนี้ อันนี้ผมยกตัวอย่างถ้าย้อนไปดู ๑๐๐ กว่าปีที่แล้ว ฝรั่งเศสมันอาจจะมีคนอยู่ ๒ กลุ่มคิดเอาเหล็กมาไม่รู้กี่หมื่นตันมาสร้างหอไอเฟลคงจะทะเลาะกัน เหมือนปัจจุบันเราแต่ปรากฏว่าเขาตกลงใจสร้างถูกปัจจุบันมาเป็นร้อยปีประชาชนเขามี ๖๐ ล้านคน นักท่องเที่ยวปีละ ๘๐ ล้านคนเขาขอบคุณบรรพบุรุษเขาตลอด แต่พวกเราไม่คิดกันว่า คิดอะไรที่แล้วแต่ที่ไม่ได้ผลประโยชน์ในสมัยตัวเองหรือตัวเองไม่คิดประเทศไทยเป็นอย่างนั้น มันถึงจะถอยหลังย้อนหลังไปเรื่อย ๆ ในส่วนนี้ผมก็เลยอยากจะเรียนเสนอว่าการดำเนินการ แก้ปัญหาทุกอย่างทางรัฐบาลอะไรที่เอกชนเขาทำได้เราอย่าไปทำ เราทำให้เขาง่ายในเรื่องระเบียบ วิธีการอะไรต่าง ๆ ไม่ต้องไปลงมือทำเอง ลงมือทำเองทั้งหมดขาดทุน ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ทั้งสิ้น ในส่วนนี้ และผู้บริหารในส่วนนี้ต้องมีความซื่อตรง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ โดยเฉพาะหลัก ๆ เพราะว่ารัฐบาลควรจะทำในสิ่งที่ใหญ่ ๆ ที่รัฐบาลจากการเลือกตั้งทำไม่ได้ในส่วนนี้ผมก็เคย เสนอหลายครั้งไม่ว่าจะเป็นเรื่องใหญ่ ๆ เรื่องรถไฟเรื่องอะไรต่าง ๆ ต้องรีบทำ แต่ปัจจุบัน ก็เข้าใจผมอาจจะเกิดโคราชก็เข้าใจว่ามีทั้งมอเตอร์เวย์ (Motorway) มีรางคู่ มีรถไฟความเร็วสูง แต่ว่าความเร็วสูงถ้าวิ่งแค่กรุงเทพฯ โคราชอีก ๑๐๐ ปีก็ไม่ได้เงินคืน มันต้องทำให้ถึง หนองคายถ้าทำนะครับ ไหน ๆ จะเจ๊งแล้วเจ๊งให้ยาว แต่ว่ามันจะคืนทุนกลับมาได้เร็ว ถ้าทำ โคราชไม่ทันเพราะว่าถ้ามี ๓ อย่างแบบนี้ขาดทุนทั้งหมดทั้ง ๓ ระบบ เพราะว่ามันซับซ้อนกัน เยอะเพราะว่าโคราชปัจจุบันทางที่ไม่ต้องเสียเงินก็ ๘ เลน ๑๐ เลนแล้วในส่วนนี้ ถ้าทางด่วนอีก ผมก็ไม่รู้ว่าเขาจะได้เงินคืนเท่าไร มอเตอร์เวย์ (Motorway) ถ้ามีความเร็วสูงด้วยจะมีคนขึ้น หรือเปล่าไม่แน่ใจแต่ว่าต้องทำให้ยาวเพราะว่าเรารับส่งอย่างอื่นด้วย เอาคนต่างประเทศด้วย อย่าไปคิดแต่คนไทยอย่างเดียว ก็เรียนเสนอแนะในส่วนของเรื่องโลจิสติกส์แค่นี้ครับ ขอบคุณครับ