ทศพร ชี้ทุจริตหนีภาษีทางเอกสารเท็จ หนุนเปิดทรัพย์สิน-คุมบริษัทนอกอาณาเขต

สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๔๘ · ๑๙ กันยายน ๒๕๕๙

ทศพร รัตนมาศทิพย์ ชี้ปัญหาการทุจริตและหนีภาษีผ่านการจัดทำเอกสารเท็จและการใช้บริษัทนอกอาณาเขต เสนอให้ปรับปรุงระบบการเปิดเผยทรัพย์สินของ ป.ป.ช. สรรพากร และ ปปง. เพื่อเพิ่มความโปร่งใส ควบคุมการไหลออกของเงินทุจริต และเรียกร้องให้ขยายบทบาทผู้สังเกตการณ์อิสระในโครงการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐเพื่อส่งเสริมความรับผิดชอบและประสิทธิภาพ โดยสนับสนุนให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในการต่อต้านการทุจริตผ่านกลไกต่าง ๆ เช่น การเป็นแนวร่วมในการประมูลโครงการรัฐ

นายทศพร รัตนมาศทิพย์ ผู้ชี้แจงในนามคณะกรรมาธิการ

กราบเรียน ท่านประธานที่เคารพ ผ่านไปยังท่านสมาชิก สปท. ผู้ทรงเกียรติทุกท่านครับ ก่อนอื่นต้อง ขอกราบขอบพระคุณทุกท่านที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ ในเรื่องของการปฏิรูปมาตรการ เสริมสร้างระบบการบริหารงานที่มีบรรษัทภิบาลในภาคเอกชนนะครับ ตามที่ท่านประธาน ได้กรุณาขอข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับองค์กรความซื่อสัตย์ในการทำธุรกรรมทาง การเงินนานาชาติ หรือที่เรียกว่า โกลบอล ไฟแนนเชียล อินทิกริตี (Global Financial Integrity) ที่ผมนำมาเรียนสมาชิกทุกท่านนะครับ จะขอเรียนว่าโกลบอล ไฟแนนเชียล อินทิกริตี (Global Financial Integrity) เป็นองค์กรอิสระที่ไม่หวังประโยชน์ทางด้าน ผลกำไร เป็นเอ็นจีโอ (NGO) เป็นองค์กรที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อ ๑๐ ปีที่แล้ว ในการที่จะติดตามเงิน ทุจริตที่มีการเคลื่อนย้ายจากประเทศหนึ่งไปประเทศหนึ่ง จากผลการศึกษาวิจัย โดยผู้เชี่ยวชาญทางด้านเศรษฐศาสตร์ นักกฎหมายและผู้ที่เกี่ยวข้องได้มีการอ้างอิง ทั้งจากองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาหรือว่าโออีซีดี (OECD) อย่างที่ท่านทราบว่าโออีซีดี (OECD) มีสัดส่วน ๗๐ เปอร์เซ็นต์ในการส่งออกของโลก แล้วก็มีสัดส่วนในการลงทุนในต่างประเทศโดยตรง หรือฟอเรนจ์ ไดเรกต์ อินเวสเมนต์ (Foreign direct investment) ถึง ๙๐ เปอร์เซ็นต์ โออีซีดี (OECD) นี้ละครับ เป็นที่มา ของกัฟเวิร์นแนนซ์ (Governance) ในเรื่องของการประกอบธุรกิจของภาคเอกชนนะครับ ถือเป็นแม่แบบในองค์กรนานาชาติ เพราะฉะนั้นโออีซีดี (OECD) ยังอ้างอิงโกลบอล ไฟแนนเซียล อินทิกริตี รีพอร์ต (Global Financial Integrity Report) นะครับ ธนาคารเพื่อการพัฒนาแห่งเอเชีย เอดีบี (ADB) หรือองค์การสหประชาชาติและผู้นำ ประเทศต่าง ๆ ได้อ้างอิงตัวเลขผลการศึกษาวิจัยขององค์กรนี้ก็ให้ความมั่นใจได้ว่า ในการที่จะอ้างอิงผลการศึกษาว่าเวลานี้ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ ๘ ของ ๑๔๙ ประเทศ ที่มีเงินอิลลิซิต ไฟแนนเชียล โฟลว์ (Illicit Financial Flows) หรือเงินทุจริตที่มีการขนย้าย ออกจากประเทศไทยเฉลี่ยถึงปีละ ๖.๕ แสนล้าน ๘๓.๔ เปอร์เซ็นต์ของเงินจำนวนนี้เกิดจาก ที่เขาระบุชัดเจนเลยนะครับ เป็นฟรอดูเลนต์ มิสอินวอยซิง ออฟ เทรด (Fraudulent mis-invoicing of trade) หมายความว่าทำเอกสารเท็จครับ ผมขออนุญาตนำเรียน เพื่อความเข้าใจที่ชัดเจน สิ่งที่ท่านสมาชิกกรุณาให้คอมเมนต์ (Comment) ว่าการเปิดบริษัท นอกอาณาเขตเป็นสิ่งที่จำเป็น เป็นสิ่งที่ทำได้ เป็นสิ่งที่ไม่ผิดกฎหมาย ถูกต้องทีเดียวครับ การเปิดธุรกรรมในต่างประเทศเป็นสิ่งที่ทำได้และเป็นสิ่งที่เราทำกันในทุกวันนี้ แต่นั่นเป็นเพียง ๑๖ เปอร์เซ็นต์ครับ ของผลการศึกษาวิจัยพบว่าเพียง ๑๖ เปอร์เซ็นต์เท่านั้นเอง ของทรานแซกชัน (Transaction) จากออฟชอร์คัมพานี (Offshore Company) เป็นการ ดำเนินการโดยถูกต้องตามกฎหมาย แต่ ๘๓.๔ เปอร์เซ็นต์ เป็นเรื่องที่เราพูดในวันนี้ เป็นสิ่งที่ เรากังวลใจในวันนี้ครับ ในเรื่องของการที่มีกลุ่มคนหรือนิติบุคคลบางกลุ่มใช้บริษัทนอกอาณาเขต ที่ตัวเองตั้งขึ้นมาโดยปราศจากวัตถุประสงค์ทางเศรษฐกิจในทางการค้า หมายถึงว่าตั้ง เปเปอร์คัมพานี (Paper Company) ขึ้นมาเพื่อสร้างเอกสารอินวอยซ์ (Invoice) เท็จ ซึ่งทางฝรั่งเขาก็จับตัวเลขตรงนี้ สำหรับประเทศไทยเป็นที่น่าตกใจนะครับ เราไม่มีบทบัญญัติ ในประมวลรัษฎากรที่ให้อำนาจสรรพากรในการป้องกันหรือดำเนินการกับผู้ประกอบการ ที่หลีกเลี่ยงภาษีในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งที่มีประสิทธิภาพ มาตรการของสหรัฐอเมริกาหรือว่า อังกฤษก็ดี เขามีมาตรการเกี่ยวกับการควบคุมบริษัทที่อยู่ในต่างประเทศที่เรียกว่า คอนโทรล ฟอเรนจ์ คอร์ปอเรชัน (Control Foreign Corporation) สำหรับไทยไม่มี เพราะฉะนั้น มาตรการในวันนี้นะครับ อย่างที่กราบเรียนท่านสมาชิกทราบว่า เราเสนอแนะให้มีการ เพิ่มเติมในแบบฟอร์ม (Form) ของ ป.ป.ช. ยกตัวอย่างนะครับ ป.ป.ช. จริงอยู่ท่านจะต้อง แสดงบัญชีทรัพย์สิน หนี้สินทั้งในและต่างประเทศ แต่ปรากฏว่าหลังจากที่ คณะอนุกรรมาธิการได้ไปหารือกับทาง ป.ป.ช. ก็รับปากว่าจะเพิ่มเติมในแบบฟอร์ม (Form) นะครับ ให้ท่านเปิดเผยว่าท่านเป็นเจ้าของทรัพย์สินส่วนใดส่วนหนึ่งในบริษัทนอกอาณาเขต หรือไม่ มีบัญชีในต่างประเทศหรือไม่ ในทำนองเดียวกันกับสรรพากร ปปง. ก็จะให้เปิดเผย ถ้าท่านมีทรัพย์สินส่วนใดส่วนหนึ่งเป็นบริษัทนอกอาณาเขตหรือมีบัญชีในต่างประเทศ ก็จะมีช่องให้ท่านกรอก ตรงนี้สำคัญมากครับ สำคัญตรงประเด็นที่ว่าถ้าเกิดประชาชนทุกคนเวลายื่น ภ.ง.ด. นะครับ เขามีบริษัทออฟชอร์ (Offshore) เขาก็จะกรอกแบบฟอร์ม (Form) มาเลยว่าเขามีบริษัทออฟชอร์ (Offshore) ชื่อบริษัทนี้บัญชีต่างประเทศเบอร์นี้ ซึ่งในทุกวันนี้นะครับเราไม่สามารถขอข้อมูลนี้จากบริษัท ที่ตั้งอยู่ในดินแดนปลอดภาษีได้เลย เนื่องจากมีกฎหมายคุ้มครองไม่ให้เปิดเผยข้อมูลนี้ เว้นเสียแต่เป็นกรณีที่เกิดคดีความขึ้นมาแล้วทางประเทศนั้น ๆ ก็ได้ขอเป็นทางการ เพราะฉะนั้นท่านจะเห็นได้ว่าประโยชน์ของการปฏิรูปใช้มาตรการอันนี้จะทำให้สรรพากรก็ดี ปปง. ก็ดี จะมีฐานข้อมูลที่กว้างมาก ถ้าคนใดคนหนึ่งในบริษัทนะครับ สมมุติว่ามี ๑๐ คน ๙ คนเปิดเผยข้อมูล แต่คนหนึ่งปกปิด ปปง. สรรพากรจะทราบทันทีครับ อันนี้เป็นเหตุผลว่า ทำไมเราถึงจะให้เขาระบุในแบบฟอร์มว่าเขามีหรือไม่มี และถ้ามีเป็นบัญชีอะไร อันนี้นอกจาก จะมีประโยชน์ในเรื่องของฐานข้อมูลแล้วเรายังสามารถจะใช้เป็นพยานหลักฐานในการแสดง เจตนาในการปกปิดข้อมูลในภายหลังกรณีที่มีคดีความเกิดขึ้น ขอเรียนว่าสิ่งที่เราพูดวันนี้เป็น ๘๓.๔ เปอร์เซ็นต์ของปัญหาการทุจริตที่เกิดขึ้นโดยการตั้งบริษัทออฟชอร์ (Offshore) ในดินแดนปลอดภาษี แล้วก็กำหนดราคาสินค้าและบริการที่ต่างไปจากวิธีการที่คู่สัญญา ซึ่งเป็นอิสระต่อกัน พึงกำหนดโดยสุจริตทางการค้า หมายความว่าท่านตั้งบริษัทในดินแดน ปลอดภาษีแล้วก็ส่งอินวอยซ์ (Invoice) อ้างอินวอยซ์ (Invoice) นั้นในการเสียภาษี อ้างอินวอยซ์ (Invoice) นั้นในการที่จะยักย้ายเงินไปเก็บไว้ในต่างประเทศแล้วไม่นำกลับมา ในประเทศไทย ไม่เสียภาษีนำเข้า ไม่เสียภาษีรายได้ เสร็จแล้วเงินจำนวนนั้นก็จะย้อนกลับมา ใช้ในการติดสินบนเจ้าหน้าที่ ประเด็นนี้เป็นประเด็นที่เราเป็นห่วงเป็นอย่างยิ่ง เพราะฉะนั้น ในส่วนของการแสดงบัญชีทรัพย์สิน หนี้สินท่านอาจจะบอกว่าทาง ป.ป.ช. มีอำนาจ โดยกฎหมายอยู่แล้วที่จะต้องตรวจสอบ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดที่เราเห็นก็คือว่าถ้าเราให้เขา เปิดเผยข้อมูลในแบบฟอร์ม (Form) นะครับ ประชาชน ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เปิดเผยข้อมูล ในแบบฟอร์ม (Form) จะทำให้สรรพากรแล้วก็ ปปง. จะมีฐานข้อมูลกว้าง แล้วก็สามารถ ทำงานที่เขารับผิดชอบได้นะครับ

สำหรับประเด็นที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติได้กรุณาสอบถามว่าแนวร่วมปฏิบัติ ในการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชันของภาคเอกชนนั้นมีแนวโน้มที่จะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ประเด็นนี้เอกชนถามว่าถ้าผมเข้ามาเป็นแนวร่วมแล้วผมจะได้อะไร ท่านได้แน่นอนครับ มาตรการการปฏิรูปในด้านเอกชนท่านจะเห็นว่าเราเสนอให้มีการกำหนดคุณสมบัติของ ผู้เข้าประมูลกับหน่วยงานของภาครัฐ ท่านจะต้องเป็นแนวร่วมในการต่อต้านทุจริตคอร์รัปชัน อยากจะเรียนว่าในเรื่องของการเข้าเป็นแนวร่วมการทุจริตคอร์รัปชันนะครับ ปัจจุบัน การติดสินบนเจ้าหน้าที่เป็นเรื่องผิดกฎหมาย เพราะฉะนั้นผมไม่ได้ขออะไร คณะอนุกรรมาธิการไม่ได้ขออะไรนอกเหนือไปจากที่กฎหมายกำหนด การกำหนดให้การ แสดงเจตนารมณ์เป็นแนวร่วมของภาคเอกชนควรจะเป็นเรื่องปกติที่เราทำตามกฎหมาย แล้วก็ควรกำหนดให้เป็นคุณสมบัติหนึ่งในการที่เข้าร่วมประมูลโครงการจัดซื้อจัดจ้างของ ภาครัฐ หรือกรณีที่ท่านมาขอฟาสต์แทร็ก (Fast Track) หรือมาขอสิทธิพิเศษกับทางราชการ เราก็อยากจะขอให้ท่านเข้ามาเป็นแนวร่วมในการต่อต้านการทุจริตก็คือให้สัตยาบันต่อ สาธารณะว่าท่านจะไม่ติดสินบนกับเจ้าหน้าที่ ท่านจะเผยแพร่นโยบายให้พนักงานของท่าน ทราบ ท่านจะประกาศเป็นจรรยาบรรณในการดำเนินธุรกิจของบริษัทท่าน ท่านจะเผยแพร่ ชักชวนบริษัทคู่ค้าและคู่สัญญาของท่านให้มาปฏิบัติเช่นเดียวกัน เพราะฉะนั้นกระสุน นัดเดียวครับท่านได้ถึง ๓ ต่อ เพราะฉะนั้นตรงนี้ในเรื่องของการชักชวนคนเข้ามาเป็น แนวร่วมในการต่อต้านคอร์รัปชัน เป็นสิ่งที่จะทำให้แนวร่วมเข้ามามากขึ้นโดยทันที เนื่องจาก ถ้าท่านไม่มาเป็นแนวร่วม ไม่แสดงเจตนารมณ์ การเข้าเป็นแนวร่วมมีอยู่ ๓ ระดับ ก็คือ ๑. แสดงเจตนารมณ์ว่าท่านสัญญาว่าท่านจะไม่ให้สินบน ท่านจะประกาศเป็นจรรยาบรรณ ในการทำธุรกิจ ท่านจะเผยแพร่ให้พนักงานของท่านทราบ ท่านจะบอกคู่ค้าไม่ให้ติดสินบน อันนั้นเป็นระดับของการแสดงเจตนารมณ์กว้าง ๆ ๒. ก็คือระดับที่การรับรองนะครับว่า หลังจากที่แสดงเจตนารมณ์แล้วท่านจะมีข้อพันธกรณี ๗๑ ข้อ ที่ท่านจะต้องทำภายใน ๑๘ เดือน ซึ่งอันนั้นจะเป็นคำตอบว่าทำไมบริษัทเอกชน จะต้องรีบกระโจนเข้ามาเป็นแนวร่วมครับ เพราะว่าถ้าท่านไม่เป็นแนวร่วมท่านเข้าประมูล ไม่ได้ ถ้าท่านเข้ามาเป็นแนวร่วม ท่านก็อยากแสดงให้กับสาธารณชนทราบว่า ท่านกำลัง ประกอบธุรกิจโดยความรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ ก็ถือว่าเป็นอะไรที่เราสามารถ ที่จะสร้างแนวร่วมได้โดยเร็วนะครับ

สำหรับที่ท่านสมาชิกได้มีความห่วงใยในลักษณะที่ว่าประเทศไทยเราเก็บภาษีสูง กว่าประเทศอื่น ประเทศในบางประเทศไม่ว่าจะเป็นไอซ์แลนด์ ลักเซมเบิร์ก เขาไม่เก็บภาษี ๐ เปอร์เซ็นต์ เป็นธรรมชาติในเรื่องของภาษี ถ้าเราเก็บภาษีสูง ประเทศอื่นเก็บภาษีต่ำ ก็เหมือนกับน้ำไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ เขาก็จะยักย้ายถ่ายเทไปลงทุนในต่างประเทศ แต่วันนี้ ที่เรามาเสนอท่านสมาชิกผู้มีเกียรติพิจารณาเป็นประเด็นของการค้นพบ การรายงานของ โกลบอล ไฟแนนเชียล อินทิกริตี (Global Financial Integrity) ที่ขีดเส้นใต้เลยว่า ๘๓.๔ เปอร์เซ็นต์ของเงินที่ลักลอบขนออกจากประเทศไทยเป็นเงินที่เกิดจากการสร้าง อินวอยซ์ (Invoice) เท็จ โดยทำธุรกรรมกับบริษัทที่ตัวเองตั้งขึ้นในดินแดนปลอดภาษี เพราะฉะนั้นความโปร่งใสในการทำธุรกรรมจะเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดที่เราอยากจะให้ทาง ปปง. บังคับให้ใครก็ตาม บริษัทใดก็ตาม มีบริษัทนอกอาณาเขตจะต้องเปิดเผยข้อมูล แล้วถ้าเกิดว่า มีการเปลี่ยนแปลงภายใน ๑๕ วัน ก็จะต้องแจ้งให้ทราบ ทั้งนี้ทั้งนั้นตามที่รัฐบาลเมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๕๙ ท่านก็ได้มีความเห็นชอบให้แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากรเพื่อรองรับ การปฏิบัติตามมาตรฐานสากลด้านการป้องกันการฟอกเงินและการต่อต้านการสนับสนุน การเงินกับผู้ก่อการร้าย กรณีนี้ได้มีการเห็นชอบไปแล้วว่าความผิดในเรื่องเกี่ยวกับภาษี การหนีภาษีเป็นความผิดตามมูลฐานความผิดของกฎหมาย ปปง. เท่ากับว่ารัฐบาล ให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

สำหรับประเด็นในเรื่องของสัญญาคุณธรรมในการจัดซื้อจัดจ้างระหว่าง เอกชนกับหน่วยงานของภาครัฐ ตัวผมเองและท่านอาจารย์สมชาติ เจศรีชัย ก็เป็น ผู้สังเกตการณ์อิสระในโครงการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ ได้รับการอบรมว่าเราจะต้องเข้าไป สังเกตการณ์ เมื่อก่อนมีภาครัฐกับเอกชนมาประมูล แล้วก็ไม่มีความโปร่งใส บัดนี้เรามี ผู้เชี่ยวชาญที่เป็นอิสระคนกลางเข้าไปสังเกตการณ์ตั้งแต่ขั้นตอนการร่างทีโออาร์ (TOR) จนถึงระหว่างกระบวนการประมูลและส่งมอบ ภายหลังการส่งมอบ ซึ่งในภารกิจอันนี้ กรมบัญชีกลางได้มอบหมายให้ไอโอดี (IOD) ในฐานะที่เป็นผู้เชี่ยวชาญได้สร้างหลักสูตรขึ้นมา เพื่อที่จะผลิตผู้สังเกตการณ์อิสระ เพื่อเข้าไปสังเกตการณ์ในโครงการจัดซื้อจัดจ้างใหญ่ ๆ ของภาครัฐ ผมขออนุญาตเรียนอย่างนี้นะครับ โครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในอดีต ถึงปัจจุบันเราดำเนินการมาปีนี้เป็นปีที่ ๓ ปีแรกมีแค่ ๑๔ โครงการ ปีที่ ๒ ปี ๒๕๕๙ มี ๑๒ โครงการ ปี ๒๕๖๐ มี ๙ โครงการ ซึ่งถือว่าเป็นเพียง ๑๐ เปอร์เซ็นต์ของโครงการ จัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ ไม่มีอิมแพกต์ (Impact) เพราะฉะนั้นสิ่งที่เราดำเนินการในวันนี้ ให้บริษัทที่เข้าประมูลจะต้องเป็นแนวร่วมแสดงเจตนารมณ์ เราสามารถแก้ปัญหานี้ได้ ผมขออนุญาตกราบเรียนท่านประธานขออนุญาตให้ทางคุณกิตติเดช ฉันทังกูล ซึ่งเป็น ผู้รับผิดชอบในส่วนไอโอดี (IOD) จะได้ขยายความในส่วนของบทบาทหน้าที่ของ ผู้สังเกตการณ์อิสระในโครงการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ กราบขออนุญาตครับ ขอบพระคุณครับ