อภินันท์ แลกเปลี่ยนปฏิรูปป่า-เสนอกระจายอำนาจถึงชุมชน

กราบเรียนท่านประธานครับ ผม อภินันท์ ซื่อธานุวงศ์ สมาชิกหมายเลข ๑๘๖ ครับ กระผมขออนุญาตใช้เวลาเล็กน้อยนะครับ เพราะการอภิปรายของกระผมโดยทั่วไปแล้วก็จะมีแต่เนื้อนะครับ แล้วก็ถ้าปรากฏข้อเท็จจริง บางประการที่กระผมมีประสบการณ์ในพื้นที่ก็ดี หรือทำงานมาด้วยตัวเองก็ดี ก็จะได้ แลกเปลี่ยนกับกรรมาธิการ และที่ประชุมอันทรงเกียรติแห่งนี้ครับ

อันแรกจากรายงานข้อเสนอแนะการปฏิรูป ผมดูรายงานและมาตรการต่าง ๆ ผมเห็นด้วยกับแนวความคิดที่พี่หมอท่านสมาชิกที่ได้อภิปรายเรื่องของการที่จะต้องเปลี่ยน แนวความคิดก้าวออกไปจากภาครัฐ เพราะว่าเราคิดอ่านโดยใช้ภาครัฐเปึนเจ้าของป์า เปึ้นเจ้าของการช่วยเหลือฟุ๋่นฟูป์ามาโดยตลอด และถามว่าที่ผ่านมามันประสบความสำเร็จ หรือไม่ ฉะนั้นอยากจะเรียกร้องว่าแนวความคิดหรือกรอบความคิดในการดูแลรักษาป์ามันน่า จะต้องมีกรอบใหม่ ๆ เกิดขึ้นในบ้านเมืองนี้แล้ว ผมยกตัวอย่างเช่น การนำเสนอข้อที่จะมา อนุรักษ์ฟุ๋่นฟูป์าตามข้อเสนอของกรรมาธิการ เช่น ในประเด็นปฏิรูปเรื่องการหยุดยั้งและ ทำลายทรัพยากรป์าไม้ในข้อ ๓ มอบหมายให้ผู้ว่าราชการจังหวัดรับทราบข้อมูล และรับผิดชอบในการกำกับดูแลและส่งเสริมการเพิ่มพื้นที่ป์า เราก็ฝากความหวังไปที่ ท่านผู้ว่า ผมเคยเปึ้นผู้ว่าครับ แต่ผมไม่มีอำนาจบังคับบัญชาหน่วยงานของกระทรวง ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเลยครับ ที่จังหวัดผมหน่วยปัองกันป์าไม่ได้ขึ้นกับผู้ว่า เขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป์าต่าง ๆ เขตอุทยานไม่ได้ขึ้นกับผู้ว่า ผมจะทำอะไรได้ละครับ ผมมี ทิสจ. มีลูกน้องอยู่ ๒-๓ คนที่สำนักงาน ทิสจ. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมก็พยายามที่อยากเปึนผู้แทนของกระทรวง ทสจ. เองก็จะไปพูดกับหน่วยปัองกันป์ายังไม่ได้เลย แล้วจะให้ผู้ว่าราชการจังหวัด ไปทำอะไรละครับ ขณะนี้ดีที่ คสช. ได้มีนโยบายมอบอำนาจให้ผู้ว่าดำเนินจัดการ ในหลายเรื่อง ดังนั้นถ้าจะคาดหวังให้ผู้ว่าไปช่วยเหลืองานด้านนี้ท่านต้องมอบอะไร ให้เขาบ้าง มอบหน่วยปัองกันป์าไปขึ้นกับจังหวัดได้ไหม เฉลี่ยก่อนงบประมาณจัดให้เขาหน่อย ได้ไหม ท่านดูสิครับ ทสจ. แต่ละป้ได้งบประมาณจากกระทรวงเท่าไรที่ลงไปดำเนินการ อย่าว่าแต่การไปปัองกัน การฟุ๋่นฟูป์าในแต่ละป้มีกี่สตางค์ ไม่มีครับ น้อยมาก งบประมาณ ก็ไม่ทราบว่าอยู่ที่ไหนแบบนี้เปึนต้น อีกอย่างหนึ่งเช่นท่านให้ข้อเสนอแนะในการพัฒนา อัตรากำลัง เครื่องมืออุปกรณ์ของหน่วยงานที่รับผิดชอบ กลไกหน่วยงานรับผิดชอบ ผมก็ไม่ทราบ ผมไม่มีข้อมูล แต่ฝากว่าถ้ามีข้อมูลกรรมาธิการได้ศึกษาหน่อยก็ดี ท่านเคย เปรียบเทียบไหมครับว่าอัตราของกำลังคนในการดูแลป์าเมื่อเทียบกับประเทศที่เขามี ป์ามาก ๆ มันเท่าไร แล้วก็เปรียบเทียบกับประเทศไทย ประเทศไทยมีน้อยกว่าเขาไหม ในประเทศไทยท่านต้องรวมถึงลูกจ้าง ในบัญชีลูกจ้างของหน่วยต่าง ๆ ของท่านด้วย และลองเปรียบเทียบดูว่าในสัดส่วนที่ต่างประเทศป์าเขายังดีอยู่ อัตรากำลังเขามีน้อยกว่า เราไหม อย่างไร เหล่านี้ผมไม่มีตัวเลข แต่ผมมีความรู้สึกว่าน่าศึกษาเปึนอย่างยิ่ง เหล่านี้ มันเปึนภาพสะท้อนที่ยังฝากความหวังอยู่กับกลไกของรัฐในการดูแลพิทักษ์รักษาป์า แล้วท่านอยากฝากกลไกอย่างไร ก็เอาเปึนเรื่องหนึ่ง แต่แนวความคิดใหม่ ๆ ในการดูแลรักษาป์า ผมว่าต้องขยายออกไป เช่น แนวความคิดที่ให้ชุมชน แนวความคิดที่ให้พี่น้องอยู่กับป์าได้ ซึ่งมีหลายข้ออยู่ในข้อเสนอแนะของท่าน ซึ่งผมก็เห็นด้วยแบบนี้เปึนต้น นี่คือความเห็นแรก ที่อยากแลกเปลี่ยนกับท่านกรรมาธิการ

ความเห็นอีกข้อหนึ่ง ผมขออีกข้อเดียว ก็คือเรื่องของ ส.ค. ๑ ต้องขออภัย เนื่องจากขณะนี้ผมยังดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมที่ดินด้วย กระผมขอกราบเรียนข้อเท็จจริงดังนี้ ตามมาตรา ๘ จะอย่างไรก็ตาม จะถามความเห็นของกรมที่ดินอย่างไรก็ตาม ศาลจะต้อง วินิจฉัยให้ได้ว่าเปึ้นผู้ที่ครอบครองและทำประโยชน์ในที่ดินโดยชอบด้วยกฎหมายอยู่ก่อน วันที่ประมวลกฎหมายที่ดินใช้บังคับ ศาลต้องวินิจฉัยให้ได้ นั่นคือการใช้ดุลยพินิจวินิจฉัย ของศาล แล้วบทบัญญัติก็บัญญัติไว้เปึนแบบนี้ไม่อาจวินิจฉัยเปึ้นอื่นได้ ถ้าคำพิพากษา ออกมากรมที่ดินก็ต้องไปดำเนินการ

ทีนี้ ส.ค. ๑ กราบเรียนมีทั้งในพื้นที่ นอกพื้นที่ของรัฐ และในพื้นที่ของรัฐ ที่ท่านพูดมาทั้งหมด ท่านไม่ได้พูดถึง ส.ค. ๑ นอกพื้นที่ของรัฐเลย ซึ่งพี่น้องประชาชนก็มีสิทธิ ในการครอบครองอยู่ แต่หลังจากป้ ๒๕๕๓ ไปแล้วเขาก็ต้องไปยื่นกับศาลเหมือนกัน และขณะเดียวกันเมื่อไปตรวจสอบกับระวางแผนที่ เมื่อปรากฏว่าที่ดินเหล่านั้นอยู่ในระวาง ที่ดินป์าไม้หรือที่ดินของรัฐประเภทอื่น ๆ กรมที่ดินก็ไม่ได้ทำความเห็นลำพัง เพราะมี กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๓ กำกับเอาไว้ว่า เจ้าหน้าที่กรมที่ดินจะต้องตั้งคณะกรรมการ ซึ่งประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ที่ดูแลที่ดินของรัฐเหล่านั้น เจ้าหน้าที่ที่ดินไม่ได้ทำความเห็นลำพัง คนเดียว รวมทั้งสิ่งหลายแหล่ที่เอกสารออกในที่ดินของรัฐโดยไม่ชอบ ที่ดินไม่สามารถทำงาน ถ้าสมมุติว่ามันออกโดยไม่ชอบ ออกโดยคนเดียวไม่ได้ มันต้องทำงานเปึ้นทีมซึ่งจะต้องตั้ง กรรมการ หน่วยงานที่รับผิดชอบที่ดิน เช่น ถ้าเปึนป์าไม้ เจ้าหน้าที่กรมป์าไม้ต้องมาดูแลเปึน กรรมการด้วย เปึนอุทยาน เจ้าหน้าที่กรมอุทยานก็ต้องมาเปึนกรรมการให้ความเห็นว่า อยู่ในเขตหรือนอกเขต เมื่อกรรมการวินิจฉัยอย่างไรก็ทําความเห็นไปศาล ไม่ได้ทําความเห็น แต่ลำพัง ดังนั้นถ้าหากจะปรับแก้มาตรานี้ ผมว่าให้นำเอาความในกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๓ ให้ทำในรูปกรรมการนั่นละครับ ปรับเข้าไปเปึนกฎหมายเสีย ยกระดับจากกฎกระทรวงเปึนกฎหมาย นี่ชัดเจนนะครับ และผมคิดว่า ในขณะนี้ดีที่สุดคือการไปทํางานเปึนรูปคณะกรรมการครับ อย่าไปต่างคนต่างทํา แล้วอย่าลืม นะครับ ผมเคยกราบเรียนท่านกรรมาธิการผู้ทรงเกียรติบางท่านแล้วว่า แนวความคิดเรื่อง น.ส. ๓ เมื่อป้ ๒๕๕๑ ข้อเท็จจริงนี้ท่านอาจจะไม่ทราบ กรมที่ดินเคยเสนอให้ยกเลิกนะครับ ยกเลิกหมดเลย แต่ชั้นสภาหรือชั้นกฤษฎีกาหรือชั้นไหนเนื่องจากช่วงนั้นผมไม่ได้มาอยู่ที่ กรมที่ดิน เขาคงเห็นว่าเปึนการรอนสิทธิของพี่น้องประชาชนเลยไปออกมาตรการให้ศาลสั่ง หลังจากมาแจ้งคำร้อง ๒ ป้แล้ว หลังจาก ๒ ป้ก็ขอให้ศาลสั่งเสีย ดังนั้นถ้าผมเปึน กรรมาธิการนะครับ ข้อเสนอแนะของท่านไม่เพียงพอในการปฏิรูปหรอกครับ ถ้าผมจะทํา ข้อเสนอนะครับ ผมจะทำข้อเสนอดังต่อไปนี้ครับ ๑. ขอให้ยกเลิก ส.ค. ๑ ทั้งหมด นี่คือความเห็นของกรมที่ดินครับ ยกเลิกแต่ต้องเยียวยา เพราะว่าเรามีลำดับขั้นตอน วอร์นนิง (Warning) ให้กับพี่น้องประชาชนได้รับทราบอยู่แล้วว่าเมื่อคราวป้ ๒๕๕๑ ท่านต้องมายื่นคำร้อง ๒ ป้ ถ้า ๒ ป้ท่านก็ต้องไปขอศาล ผมว่ามาถึงยุคนี้ผมว่าน่าจะถึง จังหวะประกาศเลยได้ไหมครับ ยกเลิกเลย แต่อาจจะให้เวลาอีก ๒ ป้ ท่านมายื่นเสีย ใครไม่ยื่นคําร้องที่รับคำร้องเอาไว้ นอกคําร้องยกเลิกหมด แล้วคําร้องที่รับไว้ก็ดําเนินการ ตรวจสอบความถูกต้องในการออกเอกสารสิทธิให้เขา กราบเรียนว่ามันต้องแบบนี้สิครับ ถึงจะปฏิรูปได้ ไปแก้แล้วก็ไปบอกให้ศาลสั่งนิด ๆ หน่อย ๆ ปฏิรูปไม่ได้หรอกครับ ท่านยกเลิกเลยครับ แต่ว่าให้เวลาชาวบ้านหน่อย ๒ ป้มายื่นคำร้องใหม่ แล้วก็ราบเรียนท่าน โดยข้อเท็จจริง โดยหลักกฎหมาย ส.ค. ๑ ถามว่าเอกสารสิทธิออกในที่ดินของรัฐได้ไหม ได้ ถ้าเขาครอบครองทำประโยชน์ก่อนที่ที่ดินของรัฐจะประกาศใช้บังคับ มันต้องพิสูจน์ สิทธินะครับ ดังนั้นการไปร้อนสิทธิบางครั้งบางคราวที่ดินแต่ละแปลงมันก็มีเรื่องราว ความเปึนมาแต่ละแปลงไม่เหมือนกัน ดังนั้นอย่าพูดเหมาทีเดียวนะครับ ผู้บริสุทธิ์หรือ ผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้ได้รับเอกสารโดยชอบด้วยกฎหมาย ถ้าเขาเหมาเขาไป ทีเดียวหมด เช่น มีเอกสารสิทธิอยู่ในที่ป์าสงวนจะถือว่าเขาบุกรุกป์าสงวนนี่อย่าเพิ่งเหมาเขา นะครับ ผมถึงบอกว่าอย่าเพิ่งบอกว่าเอกสารสิทธิมันออกโดยไม่ชอบ เขาอาจจะออกโดยชอบ ก็ได้ เพราะเขาอาจจะครอบครองทำประโยชน์ก่อนที่เขตที่ดินของรัฐประกาศ พูดง่าย ๆ ว่า ชาวบ้านไปบุกรุกที่รัฐ มีไหมครับ มี ออกเอกสารสิทธิโดยไม่ชอบมีไหมครับ มี แต่ถามว่าที่รัฐ ไปประกาศทับที่ประชาชนมีไหมครับ มีเหมือนกัน และเราจะไปเหมาเข่งได้อย่างไรครับ ที่ดินแต่ละแปลงมีสต่อรี (Story) ไม่เหมือนกันนะครับ ดังนั้นความรู้สึกเหล่านี้ อยากกราบเรียนว่าถ้าไปเหมาเข่งหมดนะครับ ผู้ประกอบการเขาเดือดร้อนนะครับ ผมมีข้อเท็จจริงแบบนี้แลกเปลี่ยนกับกรรมาธิการ แล้วก็สิ่งซึ่งอยากจะกราบเรียน ท่านกรรมาธิการว่า ส.ค. ๑ นี่ครับก็เปึนเรื่องที่กรมที่ดินกำลังขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงอยู่ เราเห็นนะครับ เราเห็นปัญหา เราเห็นสิ่งที่มันจะเปึนสิ่งที่ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่พี่น้อง ประชาชนรายอื่น ๆ แต่ผมกราบเรียนนะครับเรายังไม่เคยมีตัวเลขผลการศึกษาเลยนะครับว่า การออกเอกสารสิทธิในที่ดินของรัฐ ผมกราบเรียนนะครับ การออกเอกสารสิทธิในที่ดิน ของรัฐนี่อาจจะชอบก็ได้ ไม่ชอบก็ได้ เอาคัดที่ไม่ชอบออกมา การออกเอกสารสิทธิในที่ดิน ของรัฐที่ไม่ชอบมีผลต่อการทําลายป์าไม้เทียบสัดส่วนกับการปล่อยปละละเลยของเจ้าหน้าที่ เทียบสัดส่วนกันอย่างไร เพราะที่ดินที่ออกโดยไม่ชอบมันดังครับ แต่เมื่อเทียบสัดส่วน การปล่อยปละละเลยกับเจ้าหน้าที่ที่ดินของรัฐนี่นะครับ ท่านมีตัวเลขไหมครับ ไม่อย่างนั้นท่านก็กล่าวหากรมที่ดินว่า ไปออกเอกสารสิทธิโดยไม่ชอบ แต่การบุกรุกตัดไม้ทำลายป์าหรือการเข้าไปทำกินในที่ดินป์าไม้มันหลายปัจจัยนะครับ ตัวเลข เหล่านี้มันไม่มีการยืนยันหรอกครับ แต่ผมกราบเรียนว่าที่ออกโดยไม่ชอบโดยการทุจริตของ เจ้าหน้าที่มีไหม มีครับ เยอะไหม เยอะครับ เยอะครับ แต่ไม่ใช่เฉพาะ ถ้าทําต้องทําเปึ้นที่ม ทำโดยเจ้าหน้าที่ที่ดินคนเดียวทำไม่ได้ครับ ขอขอบคุณท่านประธานครับ