ถวิลวดี บุรีกุล หารือร่างกฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการกรุงเทพมหานคร โดยเน้นย้ำความสำคัญของการมีส่วนร่วมของประชาชนในระดับท้องถิ่นให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ พร้อมเสนอให้ปรับปรุงกลไกการรับฟังความคิดเห็น ทบทวนการตัดสินใจที่ก่อผลกระทบ และเพิ่มบทบาทประชาชนในการจัดทำงบประมาณ รวมทั้งตั้งข้อกังวลต่อการคัดเลือกคณะกรรมการและข้อเสนอให้ร่างกฎหมายสอดคล้องกับหลักประชาธิปไตยและคุ้มครองวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชุมชนอย่างแท้จริง
กราบเรียนท่านประธาน ดิฉัน ถวิลวดี บุรีกุล สมาชิก หมายเลข ๖๑ นะคะ ดิฉันก็รู้สึกว่ามีความยินดีเป็นอย่างมากที่ทางกรรมาธิการขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่นของ สปท. เอง ได้เตรียมจัดทำร่างกฎหมาย ที่สำคัญขึ้นมาหลายฉบับ แล้วก็มีประเด็นที่เป็นประโยชน์กับประชาชน ซึ่งบังเอิญ เมื่อเช้าดิฉันมีภารกิจไม่สามารถที่จะมาร่วมได้ แต่อย่างไรก็ตามดิฉันอาจจะฝากไว้ตรงนี้ แล้วก็จะอภิปรายเพิ่มเติมในประเด็นที่กำลังพิจารณากันอยู่ก็คือ เรื่องการบริหารราชการ กรุงเทพมหานคร และร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... แล้วก็จะขออนุญาตเพิ่มเติมเล็กน้อยนะคะ ดิฉันมีประเด็นเล็กน้อย เกี่ยวกับร่างกฎหมายฉบับนี้ ที่สำคัญก็คือเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนที่อาจจะเป็น ประเด็น ดิฉันอยากจะให้ศึกษาให้สอดคล้องกับร่างรัฐธรรมนูญที่เราได้ผ่านการลงประชามติ ไปแล้วเมื่อวันที่ ๗ ที่ผ่านมา เพราะว่ามีหลายประเด็นที่อาจจะยังไม่สอดคล้องอยู่ โดยเฉพาะในเรื่องของการมีส่วนร่วมที่มิใช่มีเพียงการรับฟังความคิดเห็นเท่านั้น แต่ว่ามันมี การมีส่วนร่วมที่ไปไกลกว่านั้น โดยเฉพาะในระดับท้องถิ่นนะคะ ในเรื่องของการตัดสินใจ ก็มีความสำคัญ ถ้าเป็นระดับชาติมักจะเป็นการตัดสินใจ หมายถึงฝ่ายบริหารเป็นหลัก แต่ว่าในระดับท้องถิ่นน่าจะมีการเปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถที่จะร่วมตัดสินใจได้ เพราะว่า มันเป็นเรื่องที่มีผลกระทบต่อพวกเขา
นอกจากนี้ในประเด็นมาตรา ๑๒๓/๒ คือมีคำว่า จะต้องมีการดำเนินการ ให้มีการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนที่เกี่ยวข้องและที่อาจได้รับผลกระทบ น่าจะเป็น คำว่า และผู้มีส่วนได้เสีย ซึ่งผู้มีส่วนได้เสียก็หมายถึงผู้ที่ได้รับผลกระทบทั้งทางบวกและ ทางลบนี่นะคะ แล้วก็เป็นผู้ที่มีส่วนได้เสียที่ได้รับผลกระทบทางตรงทางอ้อม อะไรอย่างนี้นะคะ ส่วนผู้เกี่ยวข้องก็จะมีความกว้างขวางมากขึ้นอีกครั้งหนึ่งนะคะ อันนี้น่าจะมีการปรับตรงนั้น นอกจากนี้ในกรณีที่มีการตัดสินใจไปแล้ว แล้วก็ยังเกิดผลกระทบอยู่จะมีการดำเนินการ อย่างไร ในร่างกฎหมายฉบับนี้ไม่ได้พูดถึงนะคะ เพราะฉะนั้นอาจจะต้องมีเรื่องของ การทบทวนหรือการเยียวยาหรือว่ามีการพิจารณายกเลิก น่าจะเป็นเรื่องแบบนั้น เพื่อที่จะให้ กระบวนการของการมีส่วนร่วมมีความหมายมากขึ้น
นอกจากนี้ในมาตราต่อไปที่เป็นเรื่องที่สำคัญบอกว่าจะมีกลไกภาคประชาชน ตรงนี้กลไกภาคประชาชนต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย คือมีร่วมริเริ่มตั้งแต่ เริ่มแรก แล้วก็ผู้ที่เข้าร่วมต้องมีความสามารถ มีความเสมอภาค มีอิสรภาพในการเข้าร่วม แล้วก็ต้องมีการคิดในแนวของพหุนิยม พหุภาคีในภาคส่วนต่าง ๆ อย่างแท้จริง ตรงนี้ จะมั่นใจได้อย่างไรว่าคณะกรรมการประชาคมเขตจะมาจากภาคส่วนต่าง ๆ เพราะว่า เป็นเรื่องของการคัดเลือกโดยกรรมการเป็นการคัดเลือกโดยข้าราชการท้องถิ่น ซึ่งมี รองปลัด กทม. ผู้ตรวจราชการประจำเขตและผู้อำนวยการเขตมีหน้าที่พิจารณาคัดเลือก ประธานกรรมการประชาคมเขต ซึ่งอันนี้ดิฉันมีความกังวลเป็นอย่างมาก เพราะว่าผู้ที่จะมา สุดท้ายก็มาจากการคัดเลือก ไม่ได้มาจากการมีส่วนร่วมของประชาชนเขาช่วยกันคัดเลือก เพราะฉะนั้นประชาชนที่อยากจะเป็นอยากจะมีส่วนในการทำงานร่วมกับ กทม. ก็อาจจะ ไม่ได้เข้ามา เพราะว่าไม่รู้จักกับบุคคลเหล่านั้นซึ่งเป็นข้าราชการ มันก็ไม่ค่อยตอบสนองกับ เรื่องของการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงสักเท่าไร เพราะสุดท้ายก็เป็นพวกเดียวกัน ก็ไม่สามารถ ที่จะมาตรวจสอบกันได้ เพราะฉะนั้นถ้าจะให้ประชาชนเข้ามาจริง ๆ ประชาชนต้องสามารถ ที่จะติดตามตรวจสอบการทำงานได้นะคะ ดิฉันอยากจะให้มีความหมายมากกว่านั้น แล้วดิฉันก็ไม่เห็นด้วยที่จะไปยุบ ส.ข. นะคะ เพราะว่ามันไม่เหมือนกัน ส.ข. มาจาก การเลือกตั้งของประชาชน แต่กรรมการนี้มาจากการคัดเลือก เพราะฉะนั้นที่มาไม่เหมือนกัน เลยนะคะ ความหมายของการได้มาต่างกันมาก เพราะฉะนั้นเรากำลังจะส่งเสริมเดินหน้า ไปสู่ประชาธิปไตยอย่างแท้จริง แต่ตรงนี้สวนทางนะคะ ลองทบทวนอีกทีหนึ่งดีไหมคะ ดิฉันอยากจะให้ทบทวนเยอะ ๆ เลยนะคะ ในเรื่องนี้รู้สึกว่าไม่สบายใจเป็นอย่างมาก
นอกจากนี้ประเด็นภารกิจของกรรมการที่จะเข้ามานะคะ กรรมการเหล่านี้ เป็นผู้ให้คำปรึกษา ข้อเสนอแนะในการจัดทำแผนอะไรอย่างนี้แต่ไม่สามารถที่จะร่วมริเริ่มได้ ดิฉันอยากจะให้ดูตัวแบบของเกาหลี เกาหลีมีกฎหมายที่เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามา มีส่วนร่วมในการจัดทำงบประมาณเลยนะคะ แล้วก็มีการกันงบประมาณส่วนหนึ่งเพื่อที่จะ สนับสนุนโครงการที่เสนอโดยประชาชนและมีกรรมการภาคประชาชนมาร่วมกันพิจารณา โครงการเหล่านี้ รวมทั้งประชาชนของนครโซลหรือนครต่าง ๆ ของเกาหลีนี่เขาก็จะสามารถ เข้ามาร่วมกันโหวตจัดลำดับความสำคัญของโครงการต่าง ๆ ที่ประชาชนเสนอเข้ามาได้ แต่ตรงนี้ดิฉันยังไม่เห็นนะคะ อยากจะให้มีการเติมตรงนั้น อาจจะไปเอาตัวอย่าง หลาย ๆ ประเทศที่เขามีเรื่องของการมีส่วนร่วมในการจัดทำงบประมาณเข้ามา เพราะว่าใน ร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่เราผ่านประชามติไปก็มีเขียนถึงเรื่องนี้ ตลอดจนในเรื่องของการจัดทำ งบประมาณ ในการจัดสรรจะต้องมีการคำนึงถึงความเสมอภาค ตั้งแต่เสมอภาคทางเพศ เสมอภาคระหว่างวัยอะไรทั้งหลายทั้งปวง ดิฉันคิดว่าท้องถิ่นจะเป็นองคาพยพเบื้องต้นเลย ที่สามารถที่จะนำแนวนโยบายของรัฐที่เขียนไว้ในร่างรัฐธรรมนูญมาสู่การปฏิบัติที่เป็นจริงได้ ดิฉันมีความคาดหวังอย่างมากนะคะ โดยอยากจะให้ไปดูมาตรา ๗๑ วรรคสี่ของ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนั้น ดิฉันคิดว่าน่าจะเอามาเขียนไว้ในกฎหมายฉบับนี้ก็จะทำให้ สอดคล้องกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับนั้นเป็นอย่างมากนะคะ
นอกจากนี้ประเด็นในเรื่องของภารกิจอาจจะน้อยไปนิดหนึ่งสำหรับกรรมการ คือสุดท้ายเลยถ้ากรรมการมาจากการคัดเลือกดิฉันว่าอย่ามีเสียดีกว่า เพราะสุดท้าย ก็คัดเลือกพวกเดียวกันเข้ามา แล้วประธานก็กลายเป็นข้าราชการอีก ประธานก็เป็นตัว ผอ. เขต ซึ่งก็มา ๆ ไป ๆ นะคะ ไม่ใช่คนที่อยู่ที่นั่น แล้วจะมีความรู้ได้อย่างไร แล้วเรียกว่า เป็นกรรมการของประชาชนได้อย่างไรในเมื่อคุณไม่ใช่ประชาชน ซึ่งอันนี้ก็เป็นประเด็น อีกเหมือนกันนะคะว่าจะทำอย่างไรให้มันเกิดขึ้นได้อย่างจริง ๆ นะคะ เอาละคราวนี้ ดิฉันขออนุญาตนิดหนึ่งนะคะ ขอเวลาแค่นาทีเดียวในการที่จะย้อนกลับไปเมื่อเช้าซึ่งดิฉันไม่อยู่ ดิฉันแค่ฝากไปแค่นั้นเองว่ามีบางประเด็นในกฎหมายเมื่อเช้านี้ที่ไม่สอดคล้องกับ ร่างรัฐธรรมนูญ เช่นในมาตรา ๘๒ ดิฉันอยากให้ไปดูนะคะว่า เรื่องของการจัดการศึกษา ก็พ่วงไปกับเรื่องของ กทม. ด้วย ดิฉันถือว่าอยู่ด้วยกันนะคะ เรื่องของการให้ท้องถิ่น จัดการศึกษาในนั้น ท่านจะให้จัดแค่ปฐมวัยหรืออย่างไร อันนี้เป็นต้นนะคะ
แล้วก็นอกจากนี้ ในเรื่องของการส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษา ตกลง ท่านจะให้แค่ส่งเสริมและสนับสนุน เราจัดเองได้ไหม ท้องถิ่นจัดเองได้ไหม พอดีดิฉันไม่ทราบว่า สรุปแล้วจัดเองได้ไหม เพราะในนี้ไม่ได้เขียนว่าให้จัดเองนะคะ แล้วก็มีคำว่าในมาตรา ๙๙ เมื่อเช้านี้นะคะ ที่บอกว่าจัดให้มีสาธารณูปโภค แล้วการจัดบริการสาธารณะที่สอดคล้องกับ รัฐธรรมนูญ มาตรา ๗๕ จะไม่เป็นไปตามนั้นหรืออย่างไร หรือว่าจะอย่างไรนะคะ ก็ขอให้ ท่านลองทบทวนร่างกฎหมายที่กำลังพิจารณากันอยู่ตอนนี้ แล้วก็มีประเด็นหนึ่งดิฉันลืมไป คือมาตรา ๑๒๓/๒ ของร่างกฎหมาย กทม. นี้นะคะ ดิฉันอยากจะให้เติมสักเล็กน้อย ในเรื่องของที่บอกว่า ถ้าการนั้นก่อให้เกิดผลกระทบต่อวิถีชีวิต สุขภาพของประชาชน หรือสิ่งแวดล้อม ดิฉันอยากให้เติมคำว่า วัฒนธรรม เข้าไปด้วย ขอบพระคุณค่ะ