วรวิทย์ ชี้ปัญหาท้องถิ่นขาดอำนาจ-งบ หนุนปฏิรูปบทบาท-เพิ่มประชาชนมีส่วนร่วม

กราบเรียนท่านประธานครับ ผม วรวิทย์ ศรีอนันต์รักษา ผมเห็นด้วยกับคณะกรรมาธิการในเรื่องการปฏิรูปการบริหารส่วนท้องถิ่น นะครับ เท่าที่ดูกฎหมายดูอะไรหลายส่วนมีความก้าวหน้า แต่ว่ามีบางประเด็น ที่ผมอยากจะนำเสนอนิดหนึ่งก็คือเรื่องที่สอดคล้องกับร่างรัฐธรรมนูญที่กำลังจะใช้ เพราะผ่านประชามติไปแล้วนะครับ ทีนี้ในหมวด ๑๔ ของร่างรัฐธรรมนูญได้พูดถึงเรื่อง เจตนารมณ์ของประชาชนเป็นหลัก เราก็ต้องดูว่ากฎหมายลูกฉบับนี้ถ้าเกิดผ่านจาก สปท. ไปแล้วไปอยู่ สนช. แล้วนี่ กฎหมายจะไปงัดง้างกับร่างรัฐธรรมนูญประเด็นใดบ้าง ผมเข้าใจว่า ทางคณะกรรมาธิการได้ทำการบ้านเรื่องนี้มาก่อน แล้วก็มีแนวคิดมีอะไรนะครับ ทีนี้พอรัฐธรรมนูญออกมาพูดถึงเรื่องเจตนารมณ์ผมก็เกรงว่าหลายประเด็นจะไปมีปัญหา เช่นเรื่องการยุบรวม อบต. นะครับ ถ้าเกิดประชาชนในพื้นที่นั้นเขาอยากจะเป็น อบต. ล่ะครับ เขามีเจตนารมณ์ เขายืนยัน ทำประชาคมแล้วหรืออะไรแล้ว เขายืนยันว่าเขาอยากจะเป็น อบต. เขาอยู่อย่างนี้ ประชาชนเสียงข้างมากที่นั่นกฎหมายนี้จะทำอย่างไร อันนั้น เป็นประเด็นหนึ่งนะครับ หรือในมาตรา ๖๐ วรรคสอง ที่บอกว่า ผู้บริหารท้องถิ่นจะดำรงตำแหน่งติดต่อกันเกิน สองวาระไม่ได้ ผมเรียนท่านว่าถ้าเกิดประชาชนพื้นที่นั้นเขามีเจตนารมณ์อยากให้คนคนนี้ ทำงานต่อเพราะว่าขยันหรืออะไรก็แล้วแต่ ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ประมวลกฎหมายนี้ จะไปขัดไหมกับเจตนารมณ์ของประชาชน ที่สำคัญก็คือว่าประชาชนในพื้นที่กับท้องถิ่น ใกล้กันมาก รู้ไส้ครับ กินอย่างไรรู้ครับ ชาวบ้านรู้ ถ้าชาวบ้านอยากจะไปเลือกก็เรื่องของเขา ผมเคยพูดกับคนแถวบ้าน ถ้าคุณเลือกคุณก็จะได้อย่างนี้ได้อย่างนั้น ก็บอกกันนะครับ ฉะนั้นผมว่าประเด็นนี้ผมเกรงว่ามันจะไปขัดเจตนารมณ์ประชาชน แต่ขณะที่การเมือง ระดับชาติอยู่ไกลตัวพอสมควร ถ้าอยู่นานมีโอกาสจะผูกขาดอำนาจ แต่ท้องถิ่นนี่นะครับ ไม่ดีชาวบ้านเขาเปลี่ยนเลย อย่างแถวบ้านผม ผมเคยไม่ชอบนายกเทศมนตรีท่านหนึ่ง แต่ปี ๒๕๕๔ ผมไปเจอเขาตีสาม ไม่นอนมาเดินตรวจแนว แล้วน้ำไม่ท่วม เป็นเทศบาล นครนนทบุรี จากนั้นมาผมต้องเกณฑ์คนทั้งบ้านไปเลือกเขาจนทุกวันนี้ เพราะทำให้บ้านผม น้ำไม่ท่วม แล้วเขาขยัน วันก่อนก็เจอเอาคนมากวาดหน้าบ้าน จ้างตอนเช้า ๆ คนแถวนั้น มากวาดซอยสะอาด อย่างนี้ผมไม่ชอบเป็นส่วนตัว แต่ผมต้องไปเลือกครับ ฉะนั้นเขาจะอยู่อีก กี่สมัยมันเรื่องของเขา แต่หน้าบ้านผมสะอาด ผมชอบนะครับ

อีกประเด็นในมาตรา ๘๑ (๗) ท่านเขียนไว้ เรื่องอำนาจหน้าที่ของเทศบาล ก่อนหน้านี้เทศบาลทั้งประเทศ ท้องถิ่น มีปัญหาครับ เรื่องการฉีดวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า โดน สตง. ตรวจ แล้วก็เรียกเงินคืน ที่ฉีดไปนั้นสุนัขไม่ทราบไปไหนแล้วจะไปทวงเงินไม่ได้ แล้วชาวบ้านก็ตามให้ไปฉีด แต่ สตง. บอกว่าอันนี้เป็นหน้าที่ของกรมปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ มีหน้าที่ แต่ไม่มีคน เทศบาลมีคน สตง. บอกไม่มีหน้าที่ ทุกวันนี้ผมทราบว่ายังไม่จบ เทศบาล ก็เห็นเข้ากระทรวงมหาดไทย เห็นอะไรไม่จบสักที คนที่เจ็บไข้ด้วยโรคพิษสุนัขบ้าก็เพิ่มมากขึ้น ทีนี้ใน (๗) ที่ท่านเขียนว่า การสาธารณสุขอนามัยครอบครัว และการอนามัยในท้องถิ่น รวมตลอดทั้งการป้องกันและระงับโรคติดต่อ ท่านเขียนไม่จบ อันนี้ในคนหรือในสัตว์ ถ้าในคน ท่านบอกว่าคน ต้องเริ่มที่คน อันนี้ไปฉีดพิษสุนัขบ้าไม่ได้ ส่วนจะเอาพิษสุนัขบ้าไปฉีดคน ก็ฉีดไม่ได้ เพราะฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าต้องไปฉีดกับสุนัข อันนี้ผมอยากจะให้ชัดนิดหนึ่ง มิฉะนั้นเดี๋ยวไปเจอปัญหากับ สตง. อีก ผมเห็นใจทางท้องถิ่นเขานะเขาทำไม่ได้ แล้วตัวผม เป็นประชาชนที่เสียภาษีผมเดือดร้อนครับ

ส่วนอีกประเด็นหนึ่ง ที่ผมอ่านแล้วยังไม่เห็น อาจจะมีนะครับ ถ้ามี ก็ขอประทานโทษ นั่นก็คือเรื่องท้องถิ่น ในการพัฒนาเศรษฐกิจท่านเขียนไว้ แต่ทีนี้ ในนโยบายหรือแนวทางการพัฒนาประเทศมีเขตเศรษฐกิจพิเศษ ซึ่งรัฐบาลชุดนี้ได้กำหนดไว้ และผมเชื่อว่าอนาคตก็ต้องไป เพราะโมเมนตัม (Momentum) มาแล้วต้องไป ทีนี้ท้องถิ่น ที่อยู่ในเขตเศรษฐกิจพิเศษจะใช้การบริหารตามปกตินี่ผมว่าไม่ทัน เพราะว่าการเปลี่ยนแปลง หรือภารกิจหน้าที่เยอะมาก จะสังเกตได้ว่ารัฐบาลประกาศพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ มาเป็นปีแล้วครับแต่ไม่ขยับ ไม่ขยับเพราะอะไรครับ เพราะว่าหน่วยราชการก็อยู่ไกลครับส่วนกลาง ท้องถิ่นอยู่ใกล้ที่สุด แต่เป็นหญ้าปากคอกทำอะไรไม่ได้ เข้าไปยุ่งไม่ได้ ตรงนี้น่าจะมีมาตรการอะไรพิเศษ ถ้าบอกว่าท้องถิ่นนี่นะครับจะให้ไปทำตรงนั้น อีกอันหนึ่งที่ขาดก็คือเรื่องเงินงบประมาณ ส่วนใหญ่เห็นมีแต่หน้าที่ พอรายได้ก็จะไปติดเรื่องเงินอุดหนุน ถ้าจะมีอะไรทำเป็นพิเศษ ต้องเพิ่มนี่นะครับ ปรากฏว่าที่ผ่านมานะครับก็อย่างที่เมื่อสักครู่นี้มีการอภิปราย งบอุดหนุนนี่ ก็จะมาประมูลกันอยู่นี่ ในที่ผมยืนยันนี่ครับ สโมสรรัฐสภามาขายงบกันตรงนี้เมื่อก่อน มีห้อง อยู่ห้องหนึ่ง ที่ท่านบอก ๑๐ เปอร์เซ็นต์ไม่ใช่ครับ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ครับ โชคดีครับหลังจาก วันที่ ๒๒ พฤษภาคมมีงบค้างท่ออยู่ ๑๘,๐๐๐ ล้านบาท ก็จะมาจัดสรรกันตรงนี้ละครับ บังเอิญผู้ใหญ่ในรัฐบาลชุดนี้ทราบความ ก็จัดการเรียบร้อย เงินไปถึงท้องถิ่นหมด เมื่อต้นเดือนที่ผ่านมาผมก็ไปกับท่านสุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย ไปที่จังหวัดเชียงใหม่ มีการประชุมสันนิบาตภาคเหนือของเทศบาล เขาฝากชมมาครับว่าเงิน ๑๘,๐๐๐ ล้านบาท นั้นมีอีกไหม ที่หลุดออกมาจากส่วนกลาง โดยที่ไม่ต้องถูกดูดไอศกรีมจนเหลือแต่ไม้ ตรงนี้ ที่ผมนำขึ้นมาพูด ผมอยากให้ท่านคิดกลไกนิดหนึ่งนะครับว่าเงินอุดหนุนหรืออะไรก็แล้วแต่ จะไปถึงท้องถิ่นนี่อยากให้ตรงตามเจตนารมณ์ที่ท้องถิ่นเขาอยากจะพัฒนาบ้านเขา แต่ว่า ไม่ควรจะเอางบพัฒนาจังหวัดของ ส.ส. ที่รัฐธรรมนูญฉบับเก่าเขาห้ามก็แอบมาซุกไว้ ซุกนั่น ซุกนี่ แล้วก็ค่อย ๆ ผ่องไปถึงท้องถิ่น แต่ก่อนจะถึงท้องถิ่นขอดูดไอศกรีมหน่อย ตรงนี้จะทำ อย่างไรจะส่งไอศกรีมให้เขาได้ทั้งแท่งแล้วเขาไปพัฒนาท้องถิ่นเขา ถ้าไม่ได้ดีนี่นะครับ เทศบาลทำไม่ดี ชาวบ้านที่นั่นเขาก็รุมสกรัม (Scrum) นายกเทศมนตรีเขาเลย ผมเห็นว่าตรง นี้ก็น่าจะแก้ปัญหาตรงนี้ให้ได้

ส่วนอีกประเด็นหนึ่ง ประเด็นสุดท้ายนะครับเรื่องความโปร่งใสของเทศบาล นะครับ เมื่อปี ๒๕๔๔ ผมได้รับทุนจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกาไปดูงานเรื่องความโปร่งใส ประมาณเดือนหนึ่ง ก็ไปที่ไพเนลลาส เคาน์ตี แทมปา เบย์ (Pinellas County Tampa bay) รัฐฟลอริด้า ไปพอดีเขาประมูลสร้างสวนสาธารณะ เขาไม่มีอีอ็อกชัน (e-Auction) อีบิดดิง (e-Bidding) สารพัดอี (E) อะไรของเรานี่ไม่มีครับ เขาเอาเข้าที่ประชุมสภาเมือง ที่เคาน์ตี (County) เขานี่ แล้วก็มีประชาชนนั่งฟัง ผมไปนั่งฟังด้วย เขาซักกันอุตลุด ชาวบ้านซักด้วย ร่วมซักด้วย สวนสาธารณะเขานี่ ที่สำคัญนะครับผู้รับเหมามาพรีเซนต์ (Present) แต่ละอย่าง มานำเสนอแต่ละอย่าง มีกล้องทีวี (TV) เป็นโอเวอร์เฮด (Overhead) จับแต่ละอันเลยครับ เขาเปิดอ่านตามเอกสาร นี่ออกไปทั้งเมือง พอประชุมเสร็จนะครับ นายกเคาน์ตี (County) เขานี่ต้องคอยสำรวจครับให้คนไปหยั่งเสียงชาวบ้านตามบ้านว่า จะเอาเจ้าไหน เขาไม่ได้ตัดสินเอง ผมก็ถามว่าทำไมคุณเครียดนัก เขาบอกเดี๋ยวกลัวตัดสินใจ ไม่เหมือนที่ชาวบ้านเขาอยากจะตัดสินใจ อันนี้โปร่งใสมาก ซึ่งผมอยากเห็นระบบอย่างนี้ เกิดขึ้นกับประเทศไทย ถ้าไปอี (E) ที่โน่นที่นี่นะครับ มันแค่เปลี่ยนเจ้ามือ แต่ถ้าเกิดปล่อยให้ เจ้ามือเป็นประชาชน ผมเชื่อว่าประชาชนเขาไม่โกงตัวเองหรอก ขอบพระคุณครับ