นินนาท สนับสนุนปฏิรูประบบงบประมาณ เร่งเพิ่มขีดความสามารถท้องถิ่น

กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศที่เคารพ ดิฉัน นินนาท ชลิตานนท์ สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ลำดับที่ ๘๐ ดิฉันขอชื่นชมและขอขอบคุณท่านคณะกรรมาธิการและคณะอนุกรรมาธิการ ที่ได้มีความพยายามในการที่จะศึกษา แล้วก็นำเสนอเรื่องของการปฏิรูประบบงบประมาณ และการคลังภาครัฐในวันนี้นะคะ เรื่องนี้จริง ๆ แล้วดิฉันว่าเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยากเพราะว่า มีรายละเอียดเยอะในหลายมิติ ท่านก็มีความพยายามที่จะไปค้นไปหยิบเอามาที่จะมา นำเสนอเพราะว่าเห็นแก่ชาติบ้านเมืองแล้วก็ประโยชน์ของแผ่นดินเรา เพราะว่าเรื่องนี้ เกี่ยวพันกับการบริหารราชการแผ่นดินโดยตรง เนื่องจากว่าเกี่ยวพันเกี่ยวกับเงินซึ่งเป็นปัจจัย สำคัญในการที่จะบริหารราชการส่วนกลาง ส่วนท้องถิ่น แล้วก็ส่วนภูมิภาคทั้ง ๓ ส่วน แล้วก็ ฟังท่านผู้นำเสนอแล้วดิฉันก็ค่อนข้างจะเป็นห่วงท่านประธานว่าเราไปอ่านตั้ง ๒ สัปดาห์ ทีนี้จริง ๆ แล้วตอนแรกเราก็คิดว่าถ้าสมมุติว่าท่านสมาชิกได้นำกลับไปอ่านสัปดาห์หนึ่ง อันนั้นก็จะกำลังดีนะคะ เพราะว่าบังเอิญสัปดาห์หน้าเป็นวันหยุดก็เลยกลายเป็นว่าต้องเอา ไปอ่านกัน ๒ สัปดาห์ ซึ่งในแง่ของรายละเอียดก็ดี แต่ว่ามองในเชิงที่ว่าถ้าหากข้อคิดเห็นนี้ เป็นข้อคิดเห็นที่ดีแล้วเราตกผลึกกันจากการอภิปรายแล้ว ถ้ามีทางใดที่ทางสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศโดยท่านประธานก็ดี หรือโดยท่านผู้ใดก็ตามที่จะได้ไปผลักดันให้ข้อเสนอ ของเราเป็นผลต่อการปฏิรูปในเรื่องนี้ซึ่งเป็นเรื่องเร่งด่วน ดิฉันคิดว่ามันจะเป็นประโยชน์ อย่างยิ่งนะคะ ทีนี้ในส่วนที่เกี่ยวกับเรื่องของท้องถิ่นท่านได้กรุณานำเสนอถึงปัญหาของ การบริหารงานคลังของท้องถิ่น รวมทั้งในเรื่องของงบประมาณของท้องถิ่นเอาไว้ทั้ง ๒ ด้าน ในด้านการคลังของท้องถิ่นนี้ท่านได้นำเสนอว่าท้องถิ่นเรายังมีปัญหาในด้านของการจัดทำ แผนพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม แล้วก็คุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน การแบ่งบทบาทหน้าที่ ระหว่างราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น ก็ยังไม่ค่อยชัดเจน บางทีก็มีภารกิจ ที่ซ้ำซ้อนกัน แล้วก็อำนาจหน้าที่ของท้องถิ่นส่วนใหญ่ก็จะมีอยู่จำกัด เวลามีปัญหา ทั้ง ๓ ส่วนนี้ก็จะประสานงานกันไม่ค่อยได้ ขาดการบูรณาการกัน ความสามารถในการ จัดเก็บภาษีของท้องถิ่นในปัจจุบันก็อยู่ในระดับต่ำ ขาดประสิทธิภาพ เพราะว่าฐานภาษีแคบ นอกจากนั้นท้องถิ่นขนาดใหญ่กับท้องถิ่นขนาดเล็กก็มีรายได้ที่แตกต่างกันเยอะ แล้วก็ ท้องถิ่นขนาดเล็กส่วนใหญ่แล้วรายได้ก็ไม่สัมพันธ์กับรายจ่าย ทำให้ไม่สามารถจัดบริการ สาธารณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตรงนี้ท่านก็เลยนำเสนอว่า หัวใจของการปฏิรูปของ การคลังท้องถิ่นนั้นมีอยู่ ๒ ประการ

ประการแรก คือการเพิ่มรายได้ให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยพยายามให้ท้องถิ่นเขาจัดเก็บเองให้มากขึ้น นอกจากนั้นแล้วก็ยังจะต้องเพิ่ม ขีดความสามารถในการบริหารงานคลังของท้องถิ่น ซึ่งดิฉันเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง แต่ข้อห่วงใยที่ว่าขณะนี้มีหลายท้องถิ่นมาพูดคุยว่า การจะเพิ่มขีดความสามารถในการให้เขา หารายได้เองเขาเห็นด้วย แต่ว่าตอนนี้มันยังไม่ได้ไปถึงตรงนั้น ขณะเดียวกันมีแนวโน้มว่า เงินอุดหนุนจากรัฐบาลที่จะนำสู่ท้องถิ่นจะลดลง เพราะว่าเราคาดหวังว่าถ้ามีกฎหมาย ภาษีที่ดินออกมาใหม่ ท้องถิ่นก็สามารถที่จะจัดเก็บได้มากขึ้น อันนี้ก็เป็นความคาดหวัง แต่ว่าเมื่อพิจารณาจริง ๆ แล้วมันก็ยังไม่มีความชัดเจนเท่าไรว่ามันจะเกิดผลประโยชน์กับ ทุกท้องถิ่นอย่างนั้น ตรงนี้เขาก็ห่วงใย แล้วก็กราบเรียนว่า ถ้าหากท้องถิ่นไม่สามารถ จัดบริการสาธารณะได้เนื่องจากว่าขาดรายได้ หรือขาดงบประมาณ สิ่งต่าง ๆ เกี่ยวกับ เรื่องการเงินไม่เพียงพอที่จะเอาไปให้เขาจัดบริการสาธารณะแล้ว ประชาชนไม่มีความสุขขึ้น ดังนั้นการที่เราจะเชิญชวนพี่น้องประชาชนเดินหน้าไปกับพวกเรามันก็อาจจะทำไปได้ลำบาก เพราะฉะนั้นตรงนี้ก็ขออนุญาตฝากท่านผู้เกี่ยวข้องทั้งหลายว่า จะทำอย่างไรให้ท้องถิ่น มีรายได้มากขึ้นอย่างนั้นจริง ๆ แล้วก็เพียงพอ ซึ่งตรงนี้ทางคณะกรรมาธิการขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่นก็กำลังดูถึงเรื่องโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ บทบาท ของท้องถิ่นด้วยที่จะต้องเสนอไปให้เหมาะสมด้วยกัน

ส่วนในเรื่องของกระบวนการงบประมาณ ดิฉันเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งที่ท่านได้ นำเสนอว่าจะมุ่งเน้นที่เชิงพื้นที่ และการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชน เรื่องนี้ก็จะ สอดคล้องกับเรื่องที่คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่น ได้นำเสนอไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า การมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนนั้นควรที่จะต้อง เข้ามาในเรื่องของการจัดทำงบประมาณ ซึ่งจะเข้ามาเกี่ยวกับการบูรณาการในแผนชุมชน ซึ่งคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่นก็ได้นำเสนอไป เกี่ยวกับแนวทางของการจัดประชาคมท้องถิ่น ของการบูรณาการแผนชุมชนไปสู่ การของบประมาณ ซึ่งตรงนี้ถ้าหากว่าในเรื่องของการปฏิรูปงบประมาณภาครัฐ และการ บริหารงานคลังภาครัฐจะให้สำเร็จสมประสงค์ต้องดันเรื่องนี้ไปด้วย ก็ไปด้วยกัน คือในเรื่องของการที่จะให้พี่น้องประชาชนในท้องถิ่นนั้นเขามีโอกาสที่จะเข้ามาร่วม จัดทำงบประมาณ ซึ่งจริง ๆ เรื่องของการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนในเรื่องนี้ ก็อย่างที่ ท่านประธานได้กล่าวนำไปแล้วว่าไม่ใช่เรื่องง่าย เป็นเรื่องของอนาคต เป็นเรื่องของ การจุดประกาย เพราะฉะนั้นในขณะเดียวกันเราต้องมีกระบวนการให้ความรู้ กระบวนการสอน แล้วก็ต้องมีการฝึกฝนกันทั้งเจ้าหน้าที่ของภาครัฐ แล้วก็ของพี่น้องประชาชนด้วยว่า จะมาทำงานร่วมกันอย่างไรให้เข้าใจในเรื่องนี้ เรื่องของการของบประมาณ แม้กระทั่ง เจ้าหน้าที่ของภาครัฐเองก็ยังงง เพราะฉะนั้นการที่จะให้พี่น้องประชาชนเข้ามาร่วมกับเรา เราก็คงต้องใช้ความพยายามอย่างมาก ทั้งเจ้าหน้าที่ของภาครัฐต้องให้คำแนะนำ ให้ความรู้ ทางพี่น้องประชาชนเองก็ต้องมีความหวังว่าเวลาที่เขาเข้ามามีส่วนร่วมในการเสนอ ของบประมาณนั้น เราจะมีหลักประกันอะไรให้เขาได้บ้างว่าสิ่งที่เขาได้นำเสนอทุกท้องถิ่น สิ่งที่พี่น้องประชาชนได้นำเสนอ และนำเสนอได้อย่างถูกหลักถูกเกณฑ์ เป็นความจำเป็น เป็นอะไรแล้ว เขาจะได้รับบ้าง เพราะว่าเท่าที่นำเสนอทุกวันนี้บางท้องถิ่นเขาก็มีส่วนร่วมเข้ามา แต่ในที่สุดแล้วเขาก็บอกว่าพองบประมาณออกมามันไม่มีเลย และบางทีมีรายการอื่น ที่เขาไม่ได้ต้องการเข้าไปนะคะ เพราะฉะนั้นตรงนี้ถ้ากระบวนการให้เขามีส่วนร่วม แล้วมันจะมีหลักประกันอะไรได้บ้างว่าทุกท้องถิ่นเขาจะได้รับ อย่างน้อยก็สักหนึ่งรายการ ตามที่เขาเสนอมา อะไรอย่างนี้นะคะ อันนั้นก็ขออนุญาตฝากไว้

แล้วก็ในเรื่องของการที่เราจะเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารรายได้ หรือการบริหารงานคลัง หรืออะไรก็ดีเหล่านี้ สิ่งที่จะต้องย้ำเน้นกันก็คือในเรื่องของ กระบวนการเข้มงวดในเรื่องของวินัยการคลัง เพราะว่าท่านก็ได้นำเสนอเอาไว้ว่าปัญหา ของด้านกระบวนการงบประมาณ ปัญหาของท้องถิ่นจะไปอยู่ที่ว่าการตัดสินใจในการ ของบประมาณนั้นไปอยู่ที่กลุ่มผู้บริหารหรือกลุ่มของสมาชิกสภาท้องถิ่นเป็นหลัก คนอื่น ไม่ค่อยได้เกี่ยวข้องนะคะ การจัดซื้อจัดจ้างของท้องถิ่นก็มักจะได้รับการร้องเรียนว่า ไม่เป็นธรรม ไม่โปร่งใส หรือว่าซ้ำร้ายไปกว่านั้นบางท้องถิ่นบางแห่งมีการก่อหนี้ระยะยาว ที่เกินตัว อย่างขาดวินัย ขาดการวิเคราะห์ถึงเหตุผลความจำเป็น หรือความคุ้มค่าในการ ดำเนินโครงการ รวมตลอดไปถึงท้องถิ่นเองก็ยังขาดมาตรฐานในเรื่องของงานคลัง เพราะฉะนั้นสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ดิฉันคิดว่าเป็นเรื่องที่เราจะต้องมีกระบวนการเข้มงวด ในเรื่องของการตรวจสอบหรือในเรื่องของให้ท้องถิ่นหรือในทุกภาคส่วนที่เป็นราชการมีวินัย การเงินการคลัง เราก็มักจะพูดกันว่า ต้องมีวินัยการคลังนะ อะไรนะ แต่ว่ากระบวนการ ที่จะให้เขาอยู่ในวินัยการคลังที่ชัดเจนมันก็เป็นเพียงความพยายามของเรา แต่ว่าต้อง คอยติดตามกัน มันยังไม่เป็นกระบวนการที่จะสั่งสมให้เกิดขึ้นนะคะ อันนี้ดิฉันคิดว่า เราจะต้องหาทาง เพราะว่าแม้กระทั่งการใช้เงินของเราเอง การบริหารเงินในกระเป๋าเราเอง มันก็ยังยากนะคะ ต้องไปสอนกันว่าทำอย่างไรให้ใช้เงินให้เป็น อันนี้มันเป็นเงินหลวง การที่เราจะหาเงินให้เข้าหลวงเยอะ ๆ แล้วก็ใช้เงินหลวงให้คุ้มค่ามันต้องมีระบบ มีการสอน กันว่าจะทำอย่างไรที่จะใช้เงินหลวงให้มีประสิทธิภาพ จะทำอย่างไรให้ใช้เงินนั้น อย่างเหมาะสม ให้ถูกต้อง ให้คุ้มค่า แล้วได้ประโยชน์สูงสุดอย่างเป็นที่ประจักษ์นะคะ ตรงนี้ก็ถือว่าเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยาก

อีกประการหนึ่งค่ะ ในเรื่องของแผนภูมิที่ท่านได้นำเสนอไว้ในหน้า ๓๔ นะคะ ที่มองดูแล้วในช่องซ้ายที่ดูเหมือนกับว่าทางท้องถิ่นจะขอเงินงบประมาณไปยังคณะกรรมการ การกระจายอำนาจโดยตรง เรื่องนี้ดิฉันก็ได้สอบถามท่านเดชาภิวัฒน์นะคะ ก็ขออภัยที่ เอ่ยนามเพื่อความเข้าใจว่าตรงนี้จะให้ท้องถิ่นขอเงินไปโดยตรงเลยหรือ ซึ่งท่านได้กรุณา อธิบาย ดิฉันฟังครั้งหนึ่งแล้วดิฉันก็อยากจะขออนุญาตท่านได้กรุณาอธิบายตรงนี้ให้ชัดเจน อีกสักครั้งหนึ่งให้กับคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่น ได้ทราบ เพราะว่าจริง ๆ แล้วเราก็ยังมองว่าในการของบประมาณโดยตรง ถ้าจะเป็น ตามภาพนี้และเป็นการของบประมาณโดยตรงไปที่คณะกรรมการการกระจายอำนาจเกรงว่า มันอาจจะกระทบกับโครงสร้างอำนาจหน้าที่ที่มีอยู่ในกฎหมายในขณะนี้นะคะ โครงสร้าง อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นแล้วก็ของท้องถิ่นด้วยนะคะ แต่ว่าถ้าในเรื่องของปัจจุบันว่ายังขอไป ตามปกติ ตัวคณะกรรมการการกระจายอำนาจนั้นเป็นเพียงผู้ที่กำหนดสัดส่วนแล้วก็กรอบ ของเงินอุดหนุนที่จะให้กับท้องถิ่นทั้ง ๕ ประเภทเท่านั้นเองนะคะ แต่อาจจะไปเพิ่มอำนาจ ในการติดตามตรวจสอบในเรื่องของการใช้เงินอุดหนุนดังกล่าว อันนั้นดิฉันก็เห็นด้วยนะคะ แต่ถ้าจะให้ขอโดยตรงตามภาพนี่ค่ะ ดิฉันคิดว่ามันอาจจะยังมีปัญหาอยู่หรือไม่ ตรงนี้ก็ขอ ความกรุณาท่านได้ช่วยอธิบายให้คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้าน การปกครองท้องถิ่นท่านได้เข้าใจอีกสักครั้งหนึ่งนะคะ แล้วก็ขอฝากว่าท่านกรรมาธิการ ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการปกครองท้องถิ่นบางท่าน ท่านบอกว่าท่านยังไม่ได้อ่าน ในรายละเอียด เพราะฉะนั้นท่านอาจจะขออนุญาตอภิปรายเพิ่มเติมในเรื่องนี้ด้วยนะคะ อย่างไรก็ตามในภาพรวมดิฉันเห็นด้วยกับการปฏิรูปในเรื่องนี้นะคะ เพราะว่าเป็นเรื่อง ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งตามที่ได้กล่าวไว้แล้ว แล้วก็เห็นว่าเราน่าจะหาทางเร่งรัดให้ข้อเสนอ ของเราผ่านไปโดยเร็ว ซึ่งขณะนี้ก็ต้องรอ ๒ สัปดาห์ก่อนนะคะ แล้วก็เวลาที่อภิปรายกันแล้ว เราควรจะหาทางที่จะทำให้เรื่องนี้ผ่านไปโดยเร็ว เพราะว่าถ้าช้าแล้วข้อเสนอของเราอาจจะ ไร้ค่า ฉะนั้นยิ่งเร็วเท่าไรก็จะยิ่งดี เพราะว่าเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติของเราค่ะ ขอบพระคุณค่ะ