สมพงษ์ ชี้ปฏิรูปเศรษฐกิจต้องเน้นศักยภาพแข่งขัน ไม่ใช่แค่ลิขสิทธิ์

สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๓๒ · ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๙

สมพงษ์ สระกวี วิพากษ์วิจารณ์แนวทางการปฏิรูปเศรษฐกิจที่เน้นทรัพย์สินทางปัญญา โดยชี้ว่าการพัฒนาประเทศควรเน้นการเรียนรู้และพัฒนาจากสิ่งที่มีอยู่ มากกว่าการไล่จับละเมิดลิขสิทธิ์ และยกตัวอย่างความสำเร็จของประเทศที่เติบโตจากการลอกเลียนและพัฒนาต่อยอด

นายสมพงษ์ สระกวี

ท่านประธานที่เคารพครับ ก็ต้องขอบคุณความมุ่งมั่น ของกรรมาธิการเศรษฐกิจนะครับที่ได้แบกรับภารกิจเรื่องการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจ ไว้อย่างหนักหน่วง และพยายามคิดค้นหาแนวทางปฏิรูปเพื่อแบกรับเอาการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ มาเพื่อการปฏิรูปประเทศ แต่อย่างไรก็ตามครับท่านประธาน ด้วยความเห็นใจจริง ๆ ว่า อย่าว่าแต่กรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจเลยครับ รัฐบาลทั้งรัฐบาล และองคาพยพของเศรษฐกิจทั้งประเทศนั้นเราก็ต้องเจอปัญหาเรื่องความซับซ้อนของการ ขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจซึ่งมีพลวัตอย่างมาก มีการเปลี่ยนแปลงพลิกผันอย่างรวดเร็ว จนกระทั่งทฤษฎีทางเศรษฐกิจนั้นแทบจะใช้ไม่ได้ในบางครั้งบางคราว ดังนั้นเมื่อภารกิจ เรื่องการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจมาตกอยู่ที่ท่านประธานสถิตย์ และคณะกรรมาธิการ ในการที่คิดจะปฏิรูปเศรษฐกิจของประเทศนี้ซึ่งต้องกล่าวได้ว่าปัญหามาก หมักหมม และเศรษฐกิจก็พลิกผันไปอย่างรวดเร็ว ท่านประธานครับ แท้ที่จริงแล้วรายงานเรื่อง การปฏิรูประบบทรัพย์สินทางปัญญานั้นเป็นรายงานที่สมบูรณ์และมีคุณค่า แต่ผมอยากจะ เรียนว่าเมื่อนําไปสู่การปฏิบัติจริง ๆ แล้วอาจจะไม่ได้ผลก็ได้ ทําไมถึงเป็นเช่นนั้นครับ เพราะว่าปัญหาของเรานั้นผมได้เรียนแล้วว่าปัญหาเรื่องเศรษฐกิจนั้นเป้าหมายของท่าน ที่พูดไว้ชัดเจนครับ ก็เพื่อเพิ่มศักยภาพของการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ แต่ถ้าท่านปฏิรูปไปปฏิรูปมานี่นะครับ มาตกอยู่ที่ว่าจะไล่จับพวกละเมิดลิขสิทธิ์อย่างไร นะครับ เพลงที่มีลิขสิทธิ์ กับเพลงไม่มีลิขสิทธิ์ จะต้องสร้างค่านิยมในประเทศอย่างไร อย่างนี้ ผมต้องเรียนท่านประธานกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจเลยนะครับ ว่าผิดทาง ท่านประธานครับ ผมอยากจะยกเอาเรื่องบางเรื่องซึ่งอาจจะสวนทางกับที่ ท่านเสนอ ได้มีหนังสือพิมพ์ไปสัมภาษณ์มหาเศรษฐีของเมืองไทยที่ชื่อนายธนินท์ เจียรวนนท์ ประธานซีพี (CP) เขาถามท่านประธานซีพี (CP) ว่าเคล็ดลับ ช่วยบอกเคล็ดลับสั้น ๆ ที่สุด ของความสําเร็จของเครือเจริญโภคภัณฑ์ คืออะไร ท่านตอบว่าอย่างไรทราบไหมครับ ผมคิดว่าท่านประธานสถิตย์คงหัวคว่ําไปเลย ลอกเขามาครับ ท่านก็เล่าเป็นตุเป็นตะเลย ว่าการเลี้ยงไก่ของประเทศไทย เมื่อก่อนเราเลี้ยงเป็นแต่ไก่บ้าน แต่คนไทยเลี้ยงไก่ทีละ หมื่นตัว ต้องไปลอกฝรั่งมาหมดเลยครับ ลอกแล้วก็มาต่อยอด มาเรียนรู้แบบไทย ๆ จาก ไก่ฝรั่งมาเป็นไก่ไทย จากไก่เทวดานะครับ ก็มาเป็นไก่บ้านธรรมดา หรือไก่อะไรนี่นะครับ จนกระทั่งประเทศไทยเป็นประเทศที่ผลิตไก่เพื่อการส่งออก เป็นอันดับ ๔ ของโลกใบนี้ นําเงินตราเข้าประเทศมหาศาล ถามว่าเคล็ดลับสําคัญมาจากไหน ลอกเขามาเลยครับ ซื้อพันธุ์เขามา ซื้ออาหารเขามา ซื้อยาเขามา ต่อมาก็จากก๊อปปี้ (Copy) ก็มาดีเวลลอปเมนต์ (Development) ให้มันสอดคล้องกับสภาพอากาศไทย การเลี้ยงแบบไทย นิสัยแบบไทย ท่านประธานครับ เมื่อความสําเร็จเป็นเช่นนั้น ในขณะที่ท่านประธานต้องตอบโจทย์สําคัญ ของประเทศว่าจะสร้างเศรษฐกิจใหม่อย่างไร สร้างศักยภาพการแข่งขันของประเทศอย่างไร แต่เรากลับมาจมปลักอยู่กับคําว่า ทรัพย์สินทางปัญญา เป็นพระเอกครับ ดูดี ทันสมัยครับ แต่ระวังจะไม่เกิดประโยชน์กับประเทศชาติ การพัฒนาทางเศรษฐกิจของโลกใบนี้ ท่านประธาน กรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจจะรู้ดีกว่าหลาย ๆ คน ประเทศญี่ปุ่น ก็ลอกประเทศสหรัฐอเมริกา ลอกยุโรป สร้างรถยนต์ พัฒนาประเทศมาก็ลอกเขามา ต่อมา ประเทศเกาหลีก็ลอกประเทศญี่ปุ่น ต่อมาประเทศไต้หวันก็มาลอกประเทศเกาหลี ต่อมา ประเทศเวียดนามลอกประเทศเยอรมนี ลอกประเทศเกาหลีเลย เขาบอกเลย ลอกประเทศ เกาหลี ก๊อปปี้ แอนด์ ดีเวลลอปเมนต์ (Copy and Development) ปัญหาเรื่องไล่จับลิขสิทธิ์ ประเทศเขาต่ํากว่าเราเยอะ แล้วประเทศที่เขาสร้างชาติขึ้นมาใน ๒๐ ปีนี้ท่านประธานรู้ดี คือสาธารณรัฐประชาชนจีน มหาจอมลอกของโลก ลอกสารพัดลอก แต่รัฐบาลเขา เขาไม่ทํา หน้าตาเป็นพระเอก เขาเอาประเทศเป็นหลัก ผมก็ไม่รู้ว่าตํารวจจีนไล่จับของลอกลิขสิทธิ์ ในตลาดจีนแค่ไหน อย่างไร แต่ผมรู้พวกบริษัทฝรั่งปวดหัวแล้วกัน หลายบริษัทไม่กล้าไป ลงทุนกลัวประเทศจีนจะลอก แต่ลอกเพื่อสร้างชาติ ลอกแล้วต่อยอด ลอกแล้วพัฒนา เพราะฉะนั้นในรายงานฉบับนี้ผมถึงชอบมาก แต่ขณะเดียวกันภารกิจอันหนักหน่วงของ ท่านประธานกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจที่ผมได้กล่าวแล้ว ท่านต้องการสร้างประเทศทางเศรษฐกิจ แล้วการสร้างประเทศทางเศรษฐกิจ การสร้าง ศักยภาพการแข่งขันนี้เอาหล่อไม่ได้ หรือเดินตามหลังฝรั่งกันทื่อ ๆ ไม่ได้ เพราะแม้กระทั่ง เดินตามนะครับท่านประธาน โลกมันก็เปลี่ยนเร็วมาก ท่านประธานคงได้ยินข่าว รถไฟฟ้า รถยนต์ ไม่ใช้น้ํามันแล้ว ใช้รถไฟฟ้าของบริษัท เทสลา มอเตอร์ เพื่อนสมาชิกครับ ท่านอย่า ตกใจเลย และผมคิดว่าท่านก็คงชินแล้ว ไม่ตกใจแล้ว บริษัท เทสลา มอเตอร์ ประกาศเลยว่า ตลอดจนการผลิตรถไฟฟ้านี่นะครับ เปิดลิขสิทธิ์ทั้งหมดไม่มีปิดบังเอาไปต่อยอดได้เลย ไม่จดลิขสิทธิ์รถเทสลานี่ครับ โลกมันเปลี่ยน เพื่อจะบอกว่าปัญหาของบริษัท เทสลา มอเตอร์ รถไฟฟ้านั้นไม่จดลิขสิทธิ์ ลอกเลียนได้ พัฒนาได้ ดีเวลลอปเมนต์ (Development) ได้ โลกมันไปแบบนี้แล้ว ในขณะที่พวกเราชอบเป็นพระเอก บอกว่าตํารวจไปซื้อของมีลิขสิทธิ์ โดยเฉพาะซอฟต์แวร์ (Software) ท่านประธานครับ บิลเกตส์ก็ตาม อะไรก็ตาม พวกนักผลิตซอฟต์แวร์ (Software) ของโลกใบนี้ เขาภาคภูมิใจมาก เขาตั้งเป็นมูลนิธิเพื่อการพัฒนาซอฟต์แวร์ (Software) เรียกว่า โอเพนซอร์ซ (Open Source) คืออนุญาตให้ลอกลิขสิทธิ์ได้ ทัศนะเช่นนี้เพื่อเป็น การพัฒนา ใครเอาไปพัฒนาก็ได้เพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติ เจ้าของบริษัทไมโครซอฟต์ (Microsoft) เจ้าของบริษัทกูเกิล (Google) ลงทุนกัน เปิดโครงการโอเพน ซอร์ซ อีโคโลจี (Open Source Ecology) เพื่อให้ลอกลิขสิทธิ์ในการสร้างเครื่องจักรที่จําเป็นเพื่อการใช้ชีวิต ได้ด้วยตนเอง เครื่องทําปูนซีเมนต์ เครื่องปั่นไฟ เครื่องสูบน้ํา เครื่องอัดก้อนอิฐอะไรอย่างนี้ นะครับ ลิขสิทธิ์ของนานาชาติเขาเปิดให้ลอกไปหมดแล้ว เพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติ แต่ของเราครับท่านประธาน ยังมาพูดกันว่าจดสิทธิบัตรช้ากันอยู่เลย เป็นชาติเดียวในโลก ตามรายงานนี้ เป็นประเทศที่มีจดลิขสิทธิ์ช้า ใช้เวลา ๕๕ เดือน ตามรายงานของท่าน คือประเทศไทย ในขณะที่โลกใบนี้เขาไปไกลถึงขนาดยกเลิกลิขสิทธิ์ แต่ของเรามาพูดเรื่อง ลิขสิทธิ์ นานาชาติสร้างชาติด้วยการลอก แล้วก็ดีเวลลอปเมนต์ (Development) ก๊อปปี้ แอนด์ ดีเวลลอปเมนต์ (Copy and Development) ของเราอับอายเหลือเกินครับต้องลอก ท่านประธานครับ แล้วเราจะเอาอะไรไปแข่งขันกับเขาละ ท่านนิกรพูดถูกทุกประการเลย ยกซุนวูมา ว่าจุดแข็งของเราอยู่ตรงไหน จุดอ่อนของเราอยู่ตรงไหน จุดอ่อนของเราในขณะนี้ นี่คือประเทศไทย คนไทยนี้หน้าบางเหลือหลาย ถ้าคิดจะสร้างประเทศด้วยการลอกแล้วละก็ โอ๊ยตาย เป็นอาชญากรรมราวกับลอกข้อสอบในห้องเรียน นี่เป็นทัศนคติที่ผิดเลยนะครับ ท่านประธาน ท่านประธานครับ ผมเป็นคนภาคใต้ ที่ภาคใต้มีดีบุกจํานวนมหาศาล ขุดเป็นหลุม เป็นบ่อทั่ว โดยเฉพาะจังหวัดภูเก็ต จังหวัดกระบี่ จังหวัดพังงา ทางฝั่งอันดามัน ขายดีบุก ไปหมดประเทศแล้วยังไม่รู้ว่าเขาเอาไปทําอะไร ไม่เคยรู้ กูขายดีบุกดิบ ๆ อย่างเดียว ต่อมา มีฝรั่งมาบอกว่ารู้หรือเปล่าว่าขี้แร่ดีบุกนี้ ที่มันชื่ออะไรแทนทาลัม มันมีราคากว่าดีบุก อีกเยอะเลย ท่านประธานครับ ปรากฏว่าไปขุดถนนรอบ ๒ เลย เพราะว่าขี้แร่นี้ไปทําถนน หมดแล้ว ไปขุดถนนมาขายต่อเพราะเขาบอกมีแทนทาลัม แต่ลอกไม่เป็นนะครับ ผลิตยางพารามา ๑๐๐ ปีแล้วนะครับ แต่ขายแต่น้ํายางดิบกับยางแผ่นอยู่ตลอดเวลา ไม่รู้ว่าจะมีปัญญาไปลอกเขาได้อย่างไร ว่าเขาไปผลิตอะไร ขายอะไร ทําอย่างไร แล้วจะเรียกว่าการสร้างศักยภาพของประเทศได้อย่างไร ประเทศอื่นนะครับ ผมอ่านเป็นนิยายมา ส่งระดับร้อยเอก พันโท ในกองทัพ ไปลอกคอมพิวเตอร์เขา ไปลอก การผลิตเครื่องบิน ไปลอกการผลิตอาวุธเขา ปลอมตัวไปเป็นคนงานอยู่ในโรงงานต่าง ๆ เหล่านี้เพื่อจะไปลอกเขาไปเรียนรู้จากเขา แต่วิญญาณการอยากลอก อยากเรียนรู้ อยากแข่งขัน อยากสู้ อยากพัฒนาประเทศ ที่เราใช้คําว่า สร้างศักยภาพการแข่งขัน ของประเทศ ประเทศนี้ไม่มี พอมีขึ้นมา อุ๊ย ลอก หน้าด้าน น่าอาย โลกใบนี้เขาสร้างขึ้นมา จากการลอกเลียนและการพัฒนาต่อยอดกันทั้งสิ้น ของเรามาพูดปั๊บก็ต้องจับ ๆ จับพวกลอก ผมไม่เห็นว่าประเทศจีนจะจับอะไรนักหนาเวลาเขาลอก คนที่จะมาจับก็โน่น บริษัทต้นตอ มีปัญญาจับก็จับสิ เพราะฉะนั้นท่านประธานครับ วันนี้เรื่องลิขสิทธิ์เป็นเรื่องสําคัญผมไม่เถียง แต่เรื่องยาท่านวิทยาผมก็ไม่รู้ลึกซึ้ง แต่ผมรู้ว่าไวอะกรา (Viagra) นี้เป็นยาที่ช่วยนกเขา ของผู้ชายทั้งโลก พอถึงเวลาหนึ่งเขาบอกว่า เพื่อประโยชน์ของผู้ชายที่นกเขาไม่ขันทั้งหลายเขาก็มีอายุนะครับ ไวอะกรา (Viagra) คุณกินลิขสิทธิ์อยู่ได้ไม่กี่ปีนะครับ แต่เพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติ กรมอะไรนะ ประเทศไทย ทรัพย์สินทางปัญญาอันนี้ก็กลายเป็นทรัพย์สินทางปัญญาของโลก ประเทศไทยก็สามารถ ผลิตยาไวอะกรา (Viagra) ขายได้แล้ว ไม่ต้องกลัวถูกจับ เพราะฉะนั้นโดยสรุปผมชื่นชม ในความตั้งใจของกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจในเรื่องจะปฏิรูป ระบบทรัพย์สินทางปัญญา แต่ผมก็ชื่นชมยิ่งกว่าในความตั้งใจอันยิ่งใหญ่ของกรรมาธิการ ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจของสภาปฏิรูปแห่งนี้ที่จะสร้างประเทศนี้ให้มี ศักยภาพของการแข่งขัน ที่กล้าพูดตรงไปตรงมาว่านักประดิษฐ์คิดค้น รวมทั้งนักวิจัยของ ประเทศนี้วิจัยและขึ้นหิ้ง วิจัยและขึ้นหิ้ง แต่ไม่วิจัยแล้วเอาไปขึ้นห้าง แต่เวลาพูดก็บอก ประเทศนี้ไม่มีวิจัย ไม่มีสิทธิบัตร ไม่มีโน่นไม่มีนี่ แต่เวลาทําจริง ๆ หาได้มีเป้าหมาย เพื่อประเทศชาติไม่ งานวิจัยนับหมื่นนับแสนโครงการวิจัยได้เงินวิจัยจากมหาวิทยาลัย และเอาไปขึ้นหิ้ง หาได้ขึ้นห้าง หาได้สร้างความมั่งคั่งให้กับประเทศไม่ได้ ซึ่งในรายงานชิ้นนี้ ของท่านก็มีอยู่ เพราะฉะนั้นท่านประธานครับ ผมจึงคิดว่าเป้าหมายการปฏิรูปเพื่อสร้าง ศักยภาพการแข่งขันของประเทศ พาประเทศเราให้พ้นจากความยากจน พาประเทศเราให้ไป ยืนสง่างามอยู่บนเวทีการแข่งขันซึ่งโหดร้าย บนเวทีการแข่งขันซึ่งไม่มีใครปราณีใครนั้น การปฏิรูปเศรษฐกิจ รวมทั้งการปฏิรูปเรื่องทรัพย์สินทางปัญญานั้นต้องให้ถึงวิญญาณของมัน นะครับ อย่าไปจับแต่กระพี้ ขอขอบคุณครับ