ธงชัย ชี้แจงร่างผังเมืองใหม่ เน้นกระจายอำนาจ-ยั่งยืน-มีส่วนร่วม

กราบเรียนท่านประธานสภาและสมาชิก สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศที่เคารพ กระผม ธงชัย ลืออดุลย์ สปท. หมายเลข ๖๕ คณะกรรมการปฏิรูปด้านการผังเมืองและการใช้พื้นที่ และประธานอนุกรรมการยกร่าง พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. .... ขอกราบเรียนว่าตามที่ประธานและเลขานุการ คณะกรรมการปฏิรูปด้านการผังเมืองและการใช้พื้นที่ ได้กราบเรียนถึงที่มาของการปฏิรูป สภาพปัญหาด้านการผังเมือง เหตุผลและความจําเป็นที่จะต้องปฏิรูปด้านการผังเมือง ตลอดจนวิธีการ กําหนดเวลาในการปฏิรูป ให้กรุณารับทราบตามลําดับมาแล้วนั้น การปฏิรูป ด้านการผังเมืองจําเป็นต้องตราพระราชบัญญัติขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับสภาพปัญหา เหตุผล ความจําเป็น สภาวการณ์ในปัจจุบัน และแนวโน้มในอนาคต ตลอดจนเป็นกลไกสําคัญในการ ขับเคลื่อนให้การผังเมืองเป็นกรอบชี้นําในการพัฒนาเชิงพื้นที่ของประเทศ ร่างพระราชบัญญัติ การผังเมือง พ.ศ. .... รวม ๑๕ หมวด และบทเฉพาะกาล รวมทั้งสิ้น ๑๓๐ มาตรา มีสาระ การปฏิรูปในประเด็นสําคัญ ๆ ดังนี้

ระดับของผังเมือง มีการจําแนกผังเมืองออกเป็น ๒ ระดับ คือผังนโยบาย อันประกอบด้วยผังประเทศ ผังภาค และผังจังหวัด เพื่อให้การผังเมืองเป็นกรอบชี้นํา ในการพัฒนาเชิงกายภาพของประเทศควบคู่ไปกับยุทธศาสตร์ชาติ และแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ พร้อม ๆ กับผังปฏิบัติอันประกอบด้วยผังเมืองรวม ผังพื้นที่เฉพาะ และผังพื้นที่พิเศษ กลไกหรือองค์กรในการกํากับดูแลผังเดิม การกํากับดูแลผังรวมศูนย์อยู่ที่ คณะกรรมการผังเมือง ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ได้กําหนดให้มีคณะกรรมการตามระดับผัง โดยคณะกรรมการผังเมืองแห่งชาติจะดูแลกํากับระดับนโยบาย คณะกรรมการผังเมืองดูแล การดําเนินการเชิงวิชาการ คณะกรรมการผังเมืองจังหวัดและคณะกรรมการบริหารผังเมือง ส่วนท้องถิ่น จะเป็นการสะท้อนการกระจายอํานาจให้กับพื้นที่อันเป็นการแบ่งมอบและ กระจายการดําเนินงาน การกระจายอํานาจ มีบทบัญญัติให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สามารถวางและจัดทําผังได้ด้วยตนเอง และให้มีอํานาจออกข้อบัญญัติท้องถิ่นเพื่อใช้บังคับ ผังเมืองรวมได้ ทั้งนี้ยังบัญญัติให้กรมการผังเมืองมีช่องทางในการให้ความเห็นประกอบ การวางและจัดทําผังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้อีกด้วย

การพัฒนาตามผังเมือง มีบทบัญญัติแยกหมวดการพัฒนาตามผังเมือง ให้รัฐมนตรีโดยคําแนะนําของคณะกรรมการผังเมือง หรือคณะรัฐมนตรี โดยคําแนะนําของ คณะกรรมการผังเมือง อาจแต่งตั้งให้องค์กรหรือบรรษัทของรัฐเป็นเจ้าหน้าที่ดําเนินการ พัฒนาตามผังเมืองเฉพาะหรือผังอื่น ๆ ได้ อันเป็นการเพิ่มและเน้นรูปแบบการพัฒนา ตามผังเมือง โดยใช้องค์กรหรือบรรษัทที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะขึ้น

การกําหนดให้การจัดทําผังเมืองเฉพาะมีความคล่องตัวในการวางและจัดทํา มากขึ้น โดยมีทั้งกรณีที่ไม่มีการเวนคืนที่ดิน ให้ตราเป็นกฎกระทรวง และในกรณีที่มี การเวนคืนที่ดิน ให้ตราเป็นพระราชบัญญัติ

การตรวจสอบ นอกจากการตรวจสอบโดยเจ้าพนักงานท้องถิ่นแล้ว ยังกําหนดให้ อธิบดีกรมการผังเมืองสามารถแต่งตั้งผู้ตรวจการผังเมืองจากข้าราชการในสังกัดกรมการผังเมือง เพื่อทําหน้าที่ตรวจสอบการปฏิบัติตามผังเมืองรวม หรือผังเมืองเฉพาะ

บทกําหนดโทษ มีการกําหนดให้สูงขึ้นเพื่อให้ความสําคัญกับการผังเมือง กรณีมีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามผังเมือง และกําหนดอัตราโทษแตกต่างกันไปตามลักษณะ ของผู้กระทําความผิด ตลอดจนการสร้างความสอดคล้องให้ส่วนราชการต้องดําเนินงาน ตามโครงการพัฒนาต่าง ๆ ด้านกายภาพให้สอดคล้องกับผังเมืองในระดับต่าง ๆ

บทเฉพาะกาล ในระยะเปลี่ยนผ่านจากกฎหมายเดิมได้มีบทบัญญัติ ให้องค์คณะของกรรมการผังเมืองในระดับต่าง ๆ หน่วยงานรับผิดชอบคือกรมโยธาธิการ และผังเมือง การจัดทําและการวางผังประเทศและผังภาค ตลอดจนการบังคับใช้ผังเมือง ที่มีอยู่เดิมให้ดําเนินการต่อไปได้ นอกจากนั้นโดยรวมแล้วในร่างพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. .... ยังได้ปรับปรุงกลไกการมีส่วนร่วมและรับฟังความคิดเห็นของประชาชนในการวาง และจัดทําผังเมืองทุกขั้นตอน สร้างกระบวนการการมีส่วนร่วมทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และ ภาคประชาชนมากขึ้น

กล่าวโดยสรุป เนื้อหาสาระสําคัญแห่งร่างพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. .... ที่นําเสนอสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศพิจารณาในวันนี้ มีเจตนารมณ์ที่สําคัญ ๆ คือ ให้การปฏิรูปการผังเมืองเริ่มตั้งแต่ระดับนโยบาย ให้การผังเมืองเป็นหลักของการพัฒนา ที่สมดุลและยั่งยืน และแยกภารกิจด้านการผังเมืองออกจากกรมโยธาธิการและผังเมือง เพื่อศักยภาพ ประสิทธิภาพในการวางและจัดทําผังเมือง เนื่องมาจากการผังเมืองเป็นภารกิจ ด้านการวางแผนพัฒนาเชิงกายภาพที่มีความสําคัญและแตกต่างจากภารกิจด้านโยธาธิการ ซึ่งเป็นงานเชิงปฏิบัติในการดําเนินการให้เป็นไปตามแผนและนโยบายที่กําหนดไว้ จึงจําเป็นต้องปรับปรุงโครงสร้างกรมโยธาธิการและผังเมืองออกเป็นกรมการผังเมือง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวางและจัดทําผังทุกระดับ และส่งเสริมความก้าวหน้า ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านของบุคลากรผู้ปฏิบัติงานตามร่างพระราชบัญญัติปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ที่ได้เสนอมาพร้อมนี้ อย่างไรก็ตามหวังว่าจะได้รับ ข้อเสนอแนะ ข้อคิดเห็น ตลอดจนการแนะนําอันจะนําไปสู่การปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์ ยิ่งขึ้นจากสมาชิกสภาแห่งนี้ ซึ่งจะเป็นผลงานด้านการปฏิรูปของสภาแห่งนี้ร่วมกันต่อไป ขอบพระคุณครับ