สุรพงษ์ เสนอร่าง พ.ร.บ. ศึกษาตลอดชีวิต เน้นเชื่อมชุมชนและวิถีไทย

กราบเรียนท่านประธาน ที่เคารพ กระผม นายสุรพงษ์ จําจด เลขาธิการสํานักงาน กศน. ในฐานะที่ปรึกษาคณะอนุ กรรมาธิการด้านการศึกษา ขออนุญาตนําเสนอร่างพระราชบัญญัติการศึกษาตลอดชีวิต พ.ศ. .... ก่อนอื่นผมขออนุญาตท่านประธานให้ที่ประชุมได้รับชมวีทีอาร์ (VTR) ที่ได้นําเรียนมา ประมาณ ๓ นาทีครับ

(เจ้าหน้าที่ได้ดําเนินการเปิดวีทีอาร์ (VTR))

ตามที่ได้ชมวีดิทัศน์ ผมเข้าใจว่าที่ประชุมก็คงจะได้เห็นภาพของการศึกษานะครับ ซึ่งจากการสะท้อนก็จะเห็นว่า หนึ่งในการจัดการศึกษานั้นสิ่งที่เรายังประสบอยู่ก็คือเรามีความอ่อนแอของชุมชน เราเกิด สภาพของประชาชนทิ้งถิ่นและย้ายถิ่นฐานเข้ามาสู่สังคมเมือง เนื่องจากการจัดการศึกษานั้น ยังไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและภูมิสังคมของสังคมไทย ทั้งในส่วนของโรงเรียน ของบ้าน ของวัด ก็ยังแยกกันทําภารกิจของแต่ละส่วน นอกจากนั้นการจัดการศึกษายังเป็นการจัดการศึกษา โดยเน้นที่รัฐเป็นผู้จัดการ ประชาชนทุกช่วงวัย หลายส่วนยังขาดโอกาสทางการศึกษาในการ พัฒนาในส่วนของความถนัดและความสนใจของแต่ละคน โดยเฉพาะในส่วนของผู้ด้อย ผู้พลาดและผู้ขาดโอกาสทางการศึกษายังต้องการการพัฒนาความเชี่ยวชาญของตนเอง อย่างต่อเนื่อง นอกจากนั้นเครือข่ายความร่วมมือหรือภาคีเครือข่ายในการจัดการศึกษาให้มี ประสิทธิภาพยังขาดกลไกการมีส่วนร่วมที่ชัดเจน ประชารัฐขาดความชัดเจนในการเข้ามา มีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาให้กับประชาชนทุกช่วงวัย การบริหารจัดการภาคประชาชน ด้วยการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตยังขาดความร่วมมือแบบหุ้นส่วนและกลไก แล้วก็แรงจูงใจ เพื่อสร้างความตระหนักในเรื่องของพันธกิจและหน้าที่ต่อการจัดการศึกษาตลอดชีวิต และกระบวนการเรียนรู้ให้กับประชาชนทุกช่วงวัย เหล่านี้คือในส่วนที่เป็นสภาพปัญหา ทําให้การจัดการประเทศของเราที่จะมุ่งเป้าไปสู่ความมั่งคั่ง มั่นคง ยั่งยืนในชาติยังจะ ต้องดําเนินการต่อเนื่องนะครับ วิธีการปฏิรูป เนื่องด้วยการศึกษาเกิดมาพร้อมกับชีวิต และบูรณาการควบคู่ไปกับการดําเนินชีวิตของบุคคล ครอบครัว ชุมชน สังคม และ ประเทศชาติ มีการแตกแยกจากกันไม่ได้ เรียกว่าเป็นการศึกษาตลอดชีวิต ดังนั้นภารกิจที่สําคัญของรัฐในการจัดการศึกษาของประเทศ เพื่อให้ประชาชนทุกช่วงวัย ได้รับการพัฒนาความรู้ ทักษะ และประสบการณ์อย่างเพียงพอ เพื่อดํารงชีวิตในการ ประกอบอาชีพพึ่งตนเองและรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของสังคม ประเทศ และความเป็น สากลของโลก ทุกคนต้องมีความเชี่ยวชาญตามความถนัดของตนและเป็นบุคคลแห่งการ เรียนรู้จึงมีความสําคัญยิ่ง วิธีการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษาคณะกรรมาธิการจึงดําเนินการ เสนอกลไก ว่าด้วยกฎหมายการศึกษาตลอดชีวิต คือร่างพระราชบัญญัติการศึกษาตลอดชีวิต พ.ศ. .... มีความจําเป็นอย่างยิ่งเพื่อเครือข่ายความร่วมมือทางการศึกษาตลอดชีวิต จะได้ร่วมกันดําเนินการ ให้โอกาสทางการศึกษาตลอดช่วงชีวิตของประชาชน ในการเรียนรู้ ทั้งที่เป็นแบบทางการและไม่เป็นทางการ เพื่อนําไปสู่เป้าหมายในการเรียนรู้ตลอดชีวิตดังนี้

๑. เป็นการศึกษาเพื่อทางรอด เพื่อชีวิต สังคม และความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ของประเทศชาติ

๒. เป็นการพัฒนาประชาชนทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ มีความเชี่ยวชาญตามความถนัดของตนเอง มีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ สามารถดําเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

๓. เป็นการศึกษาเพื่อภูมิสังคมและรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงทั้งระดับท้องถิ่น ประเทศและสากล

๔. เพื่อให้มีการระดมทรัพยากรเพื่อส่งเสริมความเป็นหุ้นส่วนในการจัด การศึกษาตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพ

๕. เพื่อเป็นการส่งเสริมและพัฒนาภาคีเครือข่ายในการจัดการศึกษา ตลอดชีวิต เพื่อสร้างเสริมความมั่นคงตามนโยบายของชาติ และ

๖. เป็นการดําเนินการกํากับ ส่งเสริม สนับสนุนความร่วมมือรูปแบบต่าง ๆ เพื่อสร้างแรงจูงใจในการให้บริการการศึกษาตลอดชีวิตของภาคีเครือข่ายของผู้บริการ ตามแนวทางประชารัฐ

กล่าวโดยสรุปในส่วนนี้ ก็ต้องเรียนว่าในการจัดการศึกษาที่ผมได้เรียนไปนั้น เป็นการจัดการศึกษาในรูปแบบที่เรียกว่าการใช้ชุมชนเป็นฐาน ก็คือการบูรณาการระหว่าง การดํารงชีวิต การทํางาน และการเรียนรู้ผสมผสานกัน ทั้งการเรียนรู้ที่เป็นทางการ และไม่เป็นทางการด้วยการใช้องค์ความรู้หรือภูมิปัญญาในชุมชนท้องถิ่นร่วมกับเทคโนโลยี ที่เหมาะสมอย่างผสมกลมกลืน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมและใช้ชุมชนเป็นฐานในการ เรียนรู้ เพื่อเป้าหมายการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่พอเพียงตามวิถีชุมชนและสามารถปรับตัวเอง ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก

ในส่วนของแนวทางการแก้ไขมีอยู่ ๓ ประการด้วยกันครับ

ประเด็นที่ ๑ ก็คือการยกร่างพระราชบัญญัติการศึกษาตลอดชีวิต พ.ศ. .... เพื่อให้การศึกษาเกิดประโยชน์แก่ประชาชนทุกช่วงวัยให้มากที่สุดตามแนวทางประชารัฐ โดยระบบและกลไกตามร่างกฎหมายฉบับนี้

ประเด็นที่ ๒ การดําเนินการตามพระราชบัญญัติการศึกษาตลอดชีวิต เพื่อให้สามารถดําเนินการได้ทันทีเมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้ให้โอนบรรดากิจการ อํานาจหน้าที่ ทรัพย์สิน งบประมาณ รายได้ สิทธิข้าราชการครูและลูกจ้างของส่วนราชการ พนักงานราชการ และอัตรากําลังของสํานักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบ และการศึกษา ตามอัธยาศัย สํานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการไปเป็นของสํานักงานคณะกรรมการ การศึกษาตลอดชีวิต การบริหารการจัดการศึกษาตลอดชีวิตระดับกรมเป็นระดับส่วนกลาง ระดับภาค ระดับจังหวัด ระดับอําเภอ และระดับสถานศึกษา

ประเด็นสุดท้าย การปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องและการจัดทํา กฎกระทรวง ประกาศ ระเบียบ ประกอบกฎหมายว่าด้วยการศึกษาตลอดชีวิต ครับ