อิศรา สนับสนุนปฏิรูปเศรษฐกิจเพื่อสังคม ห่วงสลากเพื่อสังคม

ขอบคุณครับท่านประธาน ผม อิศรา ศานติศาสน์ สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ หมายเลข ๑๙๑ ครับ ผมเอง โดยรวมแล้วผมชื่นใจกับการทํางานของคณะกรรมาธิการการเศรษฐกิจมาก ๆ เลยครับ ที่จะ เข้ามาช่วยดูแลแก้ปัญหาความไม่เท่าเทียมในสังคมนะครับ แก้ปัญหาความยากจน ให้โอกาส แก่ผู้ด้อยโอกาส ในการที่จะทําเรื่องของการขับเคลื่อนทางสังคม ปฏิรูปเศรษฐกิจเพื่อสังคมนี้ ผมเองก็มีประสบการณ์ ทั้งในฐานะของนักวิชาการ เคยร่วมงานกับ สกส. มาเล็ก ๆ น้อย ๆ นะครับ การทํางานทําธุรกิจเพื่อสังคมมันยาก ทําธุรกิจก็ยากอยู่แล้ว ทําเพื่อสังคมมีแต่ใจ อย่างเดียวก็ไม่ง่าย ก็ยังยาก ยิ่งทํา ๒ อย่างก็ยิ่งยากนะครับ ในการทําธุรกิจเพื่อสังคมนี้ มันมีเรื่องของคนเก่าซึ่งทําอยู่แล้ว คนใหม่ซึ่งเมื่อกี้ท่านสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติท่านหนึ่ง ก็ได้พูดถึงเรื่องของหลักสูตร ผมเองเคยมีข้อเสนอในการปรับหลักสูตรทางด้านธุรกิจ บางมหาวิทยาลัยนะครับ ผมเสนอให้มีการสอนเรื่องของโซเชียลเอนเตอร์ไพรส์ (Social Enterprise) ปรากฏว่าไม่ได้รับความสนใจจากคณะกรรมการบริหารหลักสูตร บอกว่า เป็นอะไรบางอย่างที่ไกลตัว ซึ่งผมคิดว่าถ้าเราทําได้จะช่วยพัฒนาคนใหม่มาก ๆ เลย เพราะมี คนรุ่นใหม่หลายคนที่สนใจเรื่องธุรกิจเพื่อสังคม แล้วก็ต้องการความรู้ และนอกจากต้องการ ความรู้แล้วสิ่งหนึ่งที่ต้องการมาก ๆ สิ่งซึ่งผมพบว่ามีความจําเป็นมาก ๆ คือต้องการเป็นต่อ ต้องการการประคับประคองคนที่มีจิตใจดีเหล่านี้ให้ทํางานเพื่อสังคมได้นะครับ แนวคิด ในการทําของท่านนี้ผมเห็นด้วยทุกอย่างเลย ตั้งแต่การเปลี่ยนจากค่าใช้จ่ายเป็นการลงทุน เปลี่ยนจากบทบาทภาครัฐเป็นภาคเอกชนและภาคประชาสังคม ประชาชนทั่ว ๆ ไป เปลี่ยนจากซีเอสอาร์ (CSR) เป็นโซเชียลเอนเตอร์ไพรส์ (Social Enterprise) เปลี่ยนจาก กําไรเป็นประโยชน์สุขของประชาชนทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม แล้วก็สิ่งแวดล้อม เปลี่ยนจากไม่มีกฎหมายเป็นมีกฎหมายมา แต่มีเพียงประเด็นเดียวครับที่ผมขออนุญาต ท้วงติงนิด ๆ ครับ แต่ไม่ได้แปลว่าทั้งหมดนี้เป็นการไปพูดว่าข้อเสนอของท่านนั้นไม่ดี ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการเรื่องสลากเพื่อสังคมนั้นเป็นเรื่องที่ผมกังวลครับ แล้วก็กังวล มาก ๆ เพราะท่านได้กรุณาเอ่ยถึงคําว่า สลากเพื่อสังคม โดยใช้คําว่า สลากกินแบ่งรัฐบาล ซึ่งปัจจุบันนี้มีรายได้ เท่าที่ผมค้นดูจากเว็บไซต์ (Web site) มีรายได้ปีละ ๖๔,๐๐๐ ล้านบาท เป็นรางวัลประมาณ ๒๙,๐๐๐ ล้านบาท แล้วก็เหลือกําไร ๑,๐๐๐ กว่าล้านบาท ที่เหลือ ส่งเข้ารัฐ ๑๐๐ กว่าล้านบาท จะเห็นได้ว่าถ้าเราเชื่อว่าสลากกินแบ่งรัฐบาลนั้น บางคน เรียกว่า เป็นการเล่นหุ้นของคนจน ถ้าเรามองว่าตรงนี้เป็นเรื่องของคนจนที่เข้ามาซื้อ สลากกินแบ่งรัฐบาลเพื่อแสวงหาโอกาสที่จะรอดพ้นความยากจน ผมคิดว่าประเด็นนี้ไม่น่าจะ ถูกต้องนักนะครับ ไม่ว่าจะมองที่มุมมองไหนสลากกินแบ่งรัฐบาลก็คือการพนัน ซึ่งการพนัน ก็ผิดศีล ๕ ของหลักพระพุทธศาสนา ผิดหลักการของศาสนาอื่น ไม่ว่าจะเป็นอิสลาม หรือคริสต์นะครับ แต่ทางด้านเศรษฐกิจการที่เราหนุนให้คนจนมาซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาล ในราคาไม่กี่สิบบาทแล้วก็มีบางคนได้รางวัลไปราคาหลายล้านบาทนี้ในทางเศรษฐศาสตร์แล้ว เวลแฟร์ (Welfare) ของประเทศนี้ตกต่ําลงจากการดําเนินการสลากกินแบ่งรัฐบาลนะครับ จริง ๆ แล้วในภาพของเรื่องของสลาก มันมี ๒ เรื่องที่ผมอยากจะเรียนให้พิจารณา ฝากคณะกรรมาธิการไปคิดนะครับ ว่าจะสามารถนําแนวคิดที่ผมให้นี้ไปเชื่อมต่อได้ไหม นะครับ คือสลากกินแบ่งรัฐบาลนี้ผมมองว่าเป็นการพนัน มีคนได้และมีคนเสียนะครับ และคนเสียนั้นไม่เคยได้อะไรคืนมา เสียแล้วเสียเลย ยกเว้นซื้อไปเรื่อย ๆ สักร้อยครั้ง พันครั้ง แล้วจะฟลุ๊ก (Fluke) ถูกขึ้นมา ซึ่งถ้ามองจากค่าคาดหมายตามสถิติแล้วไม่มีวัน ที่จะได้กําไรนะครับ แต่สลากมีอีกรูปแบบหนึ่ง คือสลากเพื่อการลงทุน ซึ่งประเทศไทย มีอยู่สลากหนึ่งซึ่งใกล้เคียงมาก คือสลากออมสิน ผมพูดทั้ง ๒ อย่างนี้ ผมไม่ได้เป็นลูกค้า ทั้ง ๒ สลากนะครับ แต่ผมมองว่าสลากออกสินนี้มีแนวคิดใกล้เคียงสลากเพื่อการลงทุน มากกว่า นั่นแปลว่าอะไรครับ เมื่อคนซื้อสลากนั้น เขาไม่ได้เล่นการพนัน เงินที่ซื้อสลากนั้น ยังเป็นเงินของเขาอยู่ วันหนึ่งเขาจะได้คืน เงินที่ซื้อสลากของคนซื้อสลากทั้งหมดถูกเอาไป รวมกัน แล้วเอาไปลงทุนทางด้านใดด้านหนึ่ง ให้สินเชื่อ หรือลงทุนทางด้านใดด้านหนึ่ง เมื่อมีกําไรมา กําไรนี้แบ่งปันระหว่างคนซื้อสลากด้วยกัน เพียงแต่ว่าในแนวคิดของ สลากออมสินนั้นจะมีสมาชิกผู้ซื้อบางคนได้กําไรมากหน่อย โดยอาศัยการเสี่ยงทาย บางคน ก็ได้กําไรน้อย อย่างนี้เงินที่คนยากคนจนซื้อสลากจะไม่มีวันสูญหายนะครับ เมื่อครบอายุ สลากเขาก็ได้เงินคืน มันพ้นการพนัน แล้วเราช่วยปลดล็อก (Lock) ประเทศเราที่ทําให้ คนยากคนจนหมกมุ่นกับการพนันออกไป ให้หวังในสิ่งที่เขาไม่มีวันจะได้นะครับ ผมอยาก เสนอให้ท่านลองพิจารณาครับว่า ลองพิจารณาแนวคิดของสลากเพื่อการลงทุนนี้แทนสลาก กินแบ่งรัฐบาลได้ไหมครับ เพื่อว่าเราได้ช่วยทั้งในด้านเรื่องของคนยากคนจน และแก้ปัญหา จริยธรรมของสังคมด้วยครับ ขอบพระคุณมากครับ