สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๙ · ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๘

ธวัชชัย เทอดเผ่าไทย เสนอรัฐธรรมนูญที่ชัดเจนเกี่ยวกับการปกครองส่วนภูมิภาค โดยมีการปกครอง 3 ระดับ และ 4 รูปแบบ โดยจังหวัดเป็นหน่วยงานหลัก และเรียกร้องการกระจายอำนาจให้กับจังหวัดและท้องถิ่น

นายธวัชชัย เทอดเผ่าไทย

กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศที่เคารพ ผม นายธวัชชัย เทอดเผ่าไทย สมาชิก สปท. ลําดับที่ ๗๑ ขออภิปราย ในประเด็นที่อยากให้ใส่ไว้ในร่างรัฐธรรมนูญที่กําลังจัดทําในขณะนี้ใน ๓ ประเด็นนะครับ

ประเด็นแรก ก็คือควรบัญญัติในรัฐธรรมนูญให้มีความชัดเจนว่าประเทศไทยนั้น มีการปกครองบริหารราชการแผ่นดินใน ๓ ระดับ ได้แก่ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค แล้วก็ ส่วนท้องถิ่น เพราะถ้าไม่มีการระบุให้มีความชัดเจนใน ๓ ระดับแล้วก็จะทําให้เกิดกระแส ความคิดจะนําไปสู่การยุบเลิกการปกครองส่วนภูมิภาคให้ประเทศไทยมีการปกครองแค่ ๒ ระดับ ก็คือส่วนกลาง แล้วก็ส่วนท้องถิ่น เหมือนกับประเทศอังกฤษแล้วก็ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งหากเกิดกรณีดังกล่าวขึ้นในประเทศไทยแล้วอาจจะส่งผลกระทบต่อส่วนราชการทุกสังกัด ที่ตั้งอยู่ในเขตจังหวัด ประเทศไทยเรายังมีความจําเป็นที่จะต้องมีการปกครองส่วนภูมิภาคอยู่ต่อ เนื่องจากประเทศเรานั้นมีขนาดไม่ใหญ่มากเหมือนกับประเทศสหรัฐอเมริกา ประกอบกับ ความพร้อมวัฒนธรรมของคนไทยและสังคมไทยต่อการใช้สิทธิในการปกครองตนเองเต็มขั้น ในขณะนี้สุ่มเสี่ยงต่อความมั่นคงของรัฐได้ นอกจากนี้ก็ควรจะระบุให้ชัดเจนไปในรัฐธรรมนูญใหม่ ด้วยว่าการปกครองส่วนภูมิภาคนั้นมี ๔ รูปแบบด้วยกัน ได้แก่ จังหวัด อําเภอ ตําบล หมู่บ้าน โดยสร้างสถานะความชัดเจนให้เห็นว่าตําบล หมู่บ้านนั้นจัดอยู่ในการปกครองส่วนภูมิภาคด้วย

ประเด็นที่ ๒ ควรเน้นการบูรณาการการทํางานของหน่วยงานของรัฐทุกหน่วย ในพื้นที่จังหวัด เนื่องจากปัจจุบันได้มีหน่วยงานส่วนกลางขึ้นตรงกับส่วนกลางต้นสังกัดไปตั้ง หน่วยงานบริการสาธารณะด้านต่าง ๆ ในพื้นที่จังหวัดเป็นจํานวนมาก โดยที่จังหวัดในฐานะ เป็นราชการส่วนภูมิภาคนั้นไม่ได้มีส่วนร่วมรับผิดชอบด้วย ทําให้การแก้ไขปัญหาให้กับ ประชาชนนั้นขาดเอกภาพแล้วก็มีความซ้ําซ้อนในการปฏิบัติงานในพื้นที่เดียวกัน จึงควรที่จะ กําหนดให้ราชการส่วนกลางที่ทําหน้าที่จัดบริการสาธารณะเกี่ยวกับประชาชนนั้นได้เข้ามา ร่วมกันในเรื่องของการจัดทําแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด กลุ่มจังหวัด ร่วมกันกับ จังหวัดแล้วก็ทางอําเภอ รวมตลอดถึงการใช้งบประมาณจัดทําโครงการต่าง ๆ ในพื้นที่ จังหวัดร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นงบฟังก์ชัน (Function) ก็ดี งบกลุ่มจังหวัด งบจังหวัด หรืองบ ท้องถิ่น

ประเด็นที่ ๓ นั้นก็คือเรื่องการปกครองส่วนท้องถิ่น เนื่องจากการร่างรัฐธรรมนูญ ที่ผ่านมานั้นได้มีแนวความคิดที่จะยุบเลิกการปกครองส่วนภูมิภาคโดยการกําหนดให้มีองค์กร ที่ชื่อว่าองค์กรบริหารส่วนท้องถิ่นเต็มพื้นที่จังหวัด และประเด็นที่ต้องการให้มีการกระจาย อํานาจอย่างไม่มีขีดจํากัด ซึ่งผมขออนุญาตแสดงความคิดเห็นเป็นประเด็นดังนี้นะครับ

ประการแรก ก็คือการบริหารราชการแผ่นดินนั้นจะต้องยืนหยัดในหลักการ ๓ ระดับ ก็คือ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค แล้วก็ส่วนท้องถิ่น โดยส่วนภูมิภาคนั้นมีความสําคัญ ในการนํานโยบายของรัฐบาลแล้วก็ส่วนกลางไปปฏิบัติเพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในฐานะที่เป็น ตัวแทนของรัฐบาลกลางในพื้นที่ แล้วก็ทําหน้าที่ที่สําคัญก็คือการให้ส่วนภูมิภาคนั้น ไปกํากับดูแลการบริหารงานส่วนท้องถิ่นให้ท้องถิ่นที่มีความพร้อม แล้วก็ดําเนินการจัดทํา บริการสาธารณะนั้นให้เป็นไปตามหลักของกฎหมายแล้วก็ความเหมาะสม

ประการที่ ๒ ก็คือการกระจายอํานาจ ตั้งแต่รัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ เป็นต้นมา จนถึงปัจจุบันได้มีการกระจายอํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งที่ผ่านมา หลายภารกิจได้ถูกกระจายไปในท้องถิ่นทั้งที่มีความสําเร็จแล้วก็ไม่สําเร็จ ซึ่งถ้าหากเกิด ความไม่สําเร็จนั้นผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนโดยตรงก็คือประชาชนในพื้นที่ครับ ในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้จึงควรที่จะมีการทบทวนเรื่องการกระจายอํานาจใหม่ ทั้งระบบว่ากระจายแล้วประชาชนจะได้รับประโยชน์อย่างแท้จริงหรือไม่ อย่างไร ท้องถิ่น ทําได้หรือไม่ เพราะอะไร หากท้องถิ่นทําไม่ได้ก็ควรที่จะต้องเอากลับไปให้ส่วนกลาง แล้วก็ ส่วนภูมิภาคได้ดําเนินการต่อไป แต่ถ้าอันไหนที่ท้องถิ่นทําได้ก็ต้องให้ท้องถิ่นดําเนินการต่อ

ประการที่ ๓ ก็คือการได้มาซึ่งผู้บริหารท้องถิ่นและสมาชิกสภาท้องถิ่น ควรทบทวนในเรื่องที่มาของความหลากหลายเพื่อให้ได้บุคลากรหรือบุคคลที่มีคุณภาพ คุณธรรมมาบริหารราชการส่วนท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง

และอันสุดท้าย ประการที่ ๔ ก็คือมาตรา ๑ ในทุกรัฐธรรมนูญที่ผ่านมานั้น ได้บัญญัติถึงหลักการความเป็นรัฐเดี่ยว เป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบ่งแยกไม่ได้ เจตนารมณ์ของมาตรา ๑ นี้ก็คือหลักความมั่นคงของรัฐ การที่จะนําเสนอในร่างรัฐธรรมนูญ ที่ผ่านมาให้มีองค์กรบริหารส่วนท้องถิ่นเต็มพื้นที่จังหวัดหรือการใช้หลักปกครองตนเอง เป็นการยุบเลิกการบริหารราชการส่วนภูมิภาคในพื้นที่อย่างชัดเจน ซึ่งการร่างรัฐธรรมนูญใหม่นี้ หากจะมีการนําเสนอองค์กรในลักษณะเช่นนี้อีกจะต้องทบทวนอย่างรอบคอบเพื่อมิให้ขัดกับ หลักการของความมั่นคงแห่งรัฐ อันนี้ก็เป็นข้อเสนอครับ ขอบพระคุณครับ