กอบศักดิ์ อภิปรายหัวใจสำคัญหมวด 3 ปฏิรูปเศรษฐกิจการเงินคลัง

กราบเรียนท่านประธาน สภาปฏิรูปแห่งชาติ และท่านผู้มีเกียรติทุกท่านที่เ ปึนสมาชิก กระผมขอนําสรุปในหมวด ๓ ด้านของเศรษฐกิจของร่าง พ.ร.บ. ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการปฏิรูปประเทศ พ.ศ. .... ซึ่งในส่วนนี้นํามาจากภาคที่ ๔ ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ เราเคยส่งให้หลายเดือนที่แล้ว ในมาตรา ๒๘๓ การปฏิรูปด้านการเงิน การคลัง ภาษีอากร มาตรา ๒๙๒ เรื่องของ การปฏิรูปด้านเศรษฐกิจ มหภาค มาตรา ๒๙๓ การปฏิรูปด้านเศรษฐกิจรายภาค แล้วก็ประกอบกับข้อเสนอจากคําแปรญัตติต่าง ๆ รวมถึงข้อเสนอจากคณะอนุกรรมาธิการ ศึกษาเตรียมการจัดทําร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการปฏิรูปประเทศ แล้วก็หารือกับทางกรรมาธิการปฏิรูปเศรษฐกิจ การเงินและการคลังทั้ง ๒ คณะ และชุดอื่น ๆ ประกอบ โดยเราได้จัดหมวดหมู่ใหม่แบ่งออกเปึน ๓ ส่วน ตามโจทย์สําคัญทางเศรษฐกิจ ของประเทศ

ส่วนที่ ๑ ก็คือเปึนเรื่องของการปฏิรูปด้านขีดความสามารถในการแข่งขัน ของประเทศในมาตรา ๒๒ อันนี้ก็คือสิ่งที่ท่านดอกเตอร์สุวิทย์พูดเปึนประจําว่าประเทศไทย จะแข่งขันไม่ได้ เราไม่สามารถที่จะไปเอาชนะประเทศอื่น ต้องมีการปฏิรูปโครงสร้าง ครั้งสําคัญเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและจุดยืนของประเทศไทย อันนี้ก็คือ ส่วนที่ ๑ ที่เราคิดว่าเปึนโจทย์สําคัญของประเทศไทยเพื่อไม่ให้เราถอยหลัง เรื่องที่ ๒ ที่เปึนเรื่องที่สําคัญก็คือเรื่องของการปฏิรูปด้านการขจัดความเหลื่อมล้ําและการสร้าง ความเปึนธรรมทางเศรษฐกิจ อันนี้ก็เปึนโจทย์สําคัญของประเ ทศที่หลายคนพูดไปแล้ว นี่คือความไม่เท่าเทียมของรายได้ สินทรัพย์ที่ปรากฏอยู่ในสังคม แล้วก็กําลังอาจจะมีโอกาส เพิ่มขึ้นในช่วงต่อไป ถ้าเกิดดูเรื่องของรายได้ที่เปึนตัวเงินขยายวงกว้างตลอดเวลาที่ผ่านมา อย่างที่เคยได้พูดกันหลายครั้งแล้ว อันนี้จะปรากฏในมาตรา ๒๓ แล้วเรื่องสุดท้ายก็คือ เรื่องของการปฏิรูปด้านวินัยและเสถียรภาพทางการเงิน การคลังของประเทศ อันนี้ก็เปึน ปัญหาด้านวินัยการคลัง เรื่องของระบบการเงินต่าง ๆ ที่ยังมีช่องโหว่อยู่เราก็ได้พูดในเรื่องนี้ หลายครั้ง ข้อเสนอทั้ง ๓ ด้านได้สรุปหัวใจเปึนประโยคสั้น ๆ เอาไว้ในรัฐธรรมนูญ เรียบร้อยแล้ว ก็จะสอดรับกันกับสิ่งที่เราจะพูดกันในวันนี้

สิ่งที่อยู่ในมาตราทั้ง ๓ มาตราเปึนหัวใจของการปฏิรูปเศรษฐกิจของประเทศที่ผมคิดว่า ถ้าเกิดพอผมพูดไปทุกคนจะจําได้ว่านี่คือสิ่งที่คณะกรรมาธิการปฏิรูปเศรษฐกิจ การเงิน และการคลัง ๑ และ ๒ ได้มาพูดให้กับทุกคนฟังอยู่เปึนประจํา แต่มารวบรวมไว้ที่เดียวเพื่อเห็น เปึนกรอบในการปฏิรูปประเทศไทยที่เดินไปข้างหน้าครับ ผมขออธิบายในแต่ละส่วนนะครับ

ในมาตรา ๒๒ การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันมีประเด็นสําคัญ ๆ ดังนี้ เริ่มต้นก็คือเรื่องของการให้ความสําคัญกับการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจเพื่อสร้าง นิว แพลตฟอร์ม (New platform) อย่างที่เมื่อวานมีการพูดกันนะครับว่าเปึนแพลตฟอร์ม (Platform) ใหม่ที่ทําให้ประเทศไทยแข่งขันได้บนฐานความรู้และนวัตกรรม ประเด็นที่ ๒ ก็คือ เรื่องของการปฏิรูปเพื่อปรับปรุงกฎหมายที่จะขจัดการแข่งขันทางการค้าที่ไม่เปึนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปัองกันไม่ให้ผู้ประกอบการใช้อํานาจเหนือตลาดทําลาย ผู้ประกอบการรายย่อยโดยไม่เปึนธรรม อันนี้เราก็ผ่านกฎหมายเรื่องของกฎหมายการแข่งขัน ไปแล้ว และอันที่ ๓ ก็คือเรื่องของการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจซึ่งเน้นเรื่องของการทบทวน ความจําเปึนในการดํารงอยู่ ความมีประสิทธิภาพและการแยกหน้าที่อย่างชัดเจน ระหว่างหน่วยงานที่กําหนดนโยบายกํากับดูแล และหน่วยงานที่ทําหน้าที่ เปึนเจ้าของ อันนี้ก็เปึนสิ่งที่เราเคยพูดกันไปนานพอสมควรเรื่องของการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจ แต่จะระบุในนี้ ให้ชัดเจนว่าต้องมีการดําเนินการเรื่องนี้ ใน (๔) ถึง (๗) เปึนการกําหนดให้มียุทธศาสตร์ และแผนปฏิบัติการในภาคเศรษฐกิจที่สําคัญ ๆ ที่จะเปึนแรงขับเคลื่อนของประเทศไทย ที่จะเปึนเซนเตอร์ ออฟ เอกซะเลนซ์ (Center of excellence) แล้วก็จะเปึนที่นํารายได้ ให้กับประเทศ ก็คือภาคเกษตร อุตสาหกรรม การบริการ แล้วก็ภาคของการท่องเที่ยวครับ ในส่วนของเกษตรก็จะมีอย่างเรื่องของเกษตรแปรรูป มาตรฐานสินค้าเกษตร เรื่องของการ โซนนิง อย่างภาคท่องเที่ยวก็จะมีเรื่องของการเปึนแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ ไม่เปึนอันตราย ต่อสิ่งแวดล้อม สอดคล้องต่ออัตลักษณ์และวัฒนธรรม แล้วก็ร่วมกันระหว่างภาครัฐ เอกชน และชุมชน ในส่วนถัดไปเปึนการพูดถึงเรื่องของการปฏิรูปกฎหมายและกฎระเบียบ เพื่อยกระดับโครงสร้างพื้นฐานและโลจิสติกส์ของประเทศเพื่อเชื่อมโยงการคมนาคม และอีกอันหนึ่งก็จะเปึนแพลตฟอร์มใหม่ที่ทําให้ประเทศไทยเปึนศูนย์กลางของอาเซียน คอนเนกทิวิตี (ASEAN Connectivity) อย่างที่เราได้คุยกันไปแล้ว ซึ่งเปึนสเตป (Step) ที่ ๒

อันนี้ก็จะเปึนการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน ในกลไกต่าง ๆ ไม่ว่าจะเปึนพีพีพี (PPP) อินฟราสตรักเจอร์ ฟันด์ (Infrastructure fund) ต่าง ๆ ก็อยู่ในมาตรานี้ หลังจากนั้น ก็จะเปึนเรื่องของการสร้างและพัฒนาสังคมผู้ประกอบการ การสนับสนุนการลงทุนของ คนไทยในต่างประเทศ และอนุมาตราสุดท้ายก็คือเรื่องที่เราคุยกันเมื่อวานครับ ก็คือการพัฒนาเชิงพื้นที่ เขตเศรษฐกิจพิเศษ และเขตเศรษฐกิจตามแนวชายแดน

ในส่วนที่ ๒ ก็คือมาตรา ๒๓ การขจัดความเหลื่อมล้ําและการสร้างความเปึนธรรม ทางเศรษฐกิจ มีอนุมาตราที่สําคัญดังต่อไปนี้ ใน (๑) อันนี้คือสิ่งที่หลายท่านพูดเปึนประจํา อย่างท่านประธาน ชูชัยก็พูดเปึนประจําว่าจะต้องมีหน่วยงานกลางหรือกลไกกลาง ที่เปึนเจ้าภาพในการต่อสู้กับปัญหาของความเหลื่อมล้ําที่รับผิดชอบเรื่องของการกําหนด ยุทธศาสตร์ กรอบนโยบาย เปัาหมาย การประสานงาน และการประเมินผล ซึ่งนี่คือสิ่งที่ เมืองไทยยังขาดอยู่ในขณะนี้ ทําให้นโยบายในเรื่องนี้เปึนเบี้ยหัวแตก (๒) การจัดสรรงบประมาณ พัฒนาพิเศษให้กับพื้นที่ยากจนแล้วก็กลุ่มคนที่มีรายได้น้อยอย่างต่อเนื่องเพื่อยกระดับขึ้นมา ทัดเทียมกับพื้นที่อื่น อันนี้ก็สําหรับบางพื้นที่นะครับ อย่างเช่น จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดนราธิวาส จังหวัดแม่ฮ่องสอน นี่คือจังหวัดที่จนต่อเนื่องรั้งท้าย ประเทศไทยตลอดเวลา ในมาตรานี้ก็จะเปึนการที่ให้ความสําคัญเพิ่มเติมจากงบประมาณ เชิงพื้นที่ แต่พื้นที่ยากจนจะต้องได้รับการดูแลเหมือนกับน้องคนสุดท้องที่ ได้รับการดูแล ให้เข้มแข็งขึ้นมา (๓) ก็จะเปึนเรื่องของการให้ความสําคัญกับความรู้ทางการเงิน การเข้าถึงบริการทางการเงินขั้นพื้นฐานในรูปแบบต่าง ๆ ที่เราเคยพูดไปกองทุนชุมชน กองทุนหมู่บ้าน เรื่องของสหกรณ์หรืออะไรต่าง ๆ เหล่านั้น ใน (๔) จะเปึนเรื่องของการ ปฏิรูปที่ดินโดยการกระจายการถือครองที่ดินอย่างเปึนธรรม ซึ่งในเรื่องนี้รวมไปถึงเรื่องของ ธนาคารที่ดิน การให้สิทธิชุมชนในการจัดการที่ดินและทรัพยากร การจัดเก็บภาษีที่ดินและ สิ่งปลูกสร้าง เปึนต้น อันนี้ก็จะทํางานอย่างสอดประสาน (๕) เปึนการคุ้มครองเกษตรกร จากการผูกขาดทางเกษตรกรรมที่เปึนเรื่องของระบบเกษตรพันธสัญญา และการทําสัญญา ที่ไม่เปึนธรรม เมื่อวานนี้เราพูดเรื่องนี้นะครับว่าเราจะต้องดูแลเกษตรกรให้ได้รับความเปึนธรรม จากระบบดังกล่าว เพื่อให้เปึนแรงขับเคลื่อนสําคัญของประเทศต่อไป ใน (๖) ก็จะเปึนเรื่อง ของการให้ความสําคัญกับระบบการประกันความเสี่ยงให้กับเกษตรกร ซึ่งอันนี้ กระทบกับชีวิตเขาจํานวนมาก แล้วพอหลังจากนั้นก็เปึนเรื่องของการให้ความสําคัญ

กับการส่งเสริมและพัฒนาการขยายพื้นที่การทําระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการลดการใช้ สารเคมีที่เปึนพิษด้านการเกษตร

แล้วพอสุดท้ายครับก็คือเรื่องของการสนับสนุนให้ภาคเอกชนและประชาชนมีส่วนร่วม ในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ําทางเศรษฐกิจและสังคม อันนี้เปึนจุดที่สําคัญเพราะว่า รัฐบาลมีงบจํากัดครับ แค่จ่ายงบประจําบวกกับงบลงทุนก็หมดแล้ว งบที่จะมาจัดการเรื่อง ของความเหลื่อมล้ําก็มีน้อย ฉะนั้นเราต้องการที่จะให้ภาคเอกชน ประชาชน มีส่วนร่วม ในการช่วยจัดสรรเงินจัดสรรกําลังเข้าสู่การแก้ไขปัญหานี้ ทั้งหมดนี้ก็จะนําไปอย่างที่ ท่านประธานอนุกรรมาธิการ ท่านอาจารย์คุณหมอชูชัยบอกว่าจะนําไปสู่เรื่องของการเปึน ประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจที่จะเปึนพื้นฐานสําคัญต่อ การปฏิรูปพัฒนาประเทศต่อไป

ในด้านสุดท้ายครับ เปึนการปฏิรูปเรื่องของการเสริมสร้างวินัยและ เสถียรภาพทางการเงินการคลังของประเทศ ใน ๔ อนุมาตราแรกจะเปึนการปฏิรูป ด้านการคลังเพื่อให้เกิดวินัยและเกิดความเข้มแข็งด้านการคลังแล้วก็ช่วยให้เราหลีกเลี่ยง จากการเกิดปัญหาอย่างที่เกิดในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก อย่างในลาตินอเมริการัฐบาล จับจ่ายใช้สอยเก็บภาษีไม่ได้ ในประเทศกรีซก็เปึนปัญหาเดียวกันครับที่เปึนปัญหา ณ วันนี้ ก็คือว่าคนจ่ายภาษีน้อยมาก แล้วก็ไม่สามารถที่จะบริหารจัดการเรื่องวินัยการคลังได้ดี ๔ เรื่องแรกก็จะเปึนเรื่ องดังกล่าวก็คือเรื่องของการให้มีคณะกรรมการปฏิรูปการคลัง และภาษีอากรที่เปึนอิสระเพื่อปรับปรุงกฎหมายทางการเงินการคลังและภาษีอากรรวมถึง การเพิ่มฐานภาษีด้านต่าง ๆ อันที่ ๒ ก็คือเรื่องของการจัดภาษีเปึน ๒ ระดับ และดําเนินการ ให้องค์กรบริหารท้องถิ่นมีรายได้จากภาษีท้ องถิ่นที่พอเพียงกับความจําเปึนในการใช้จ่าย อันนี้ก็จะช่วยในเรื่องของการให้ตัวของท้องถิ่นสามารถดูแลรับผิดชอบมีอํานาจในตัวเองได้ ในเรื่องถัดมาครับก็คือการกําหนดให้บุคคลต้องแสดงรายได้ของตนต่อหน่วยงานของภาครัฐ ในการประกอบการพิจารณาเพื่อขอความช่วยเหลือในปัจจุบันนะครับเรื่องนี้เปึนเรื่องใหญ่มาก เพราะว่าอย่างเบี้ยยังชีพคนชรานะครับมีหลายคนนะครับเปึนคนที่มีเงิน บ้านใหญ่มากเลยครับ แต่ยังรับเบี้ยยังชีพคนชรา ๖๐๐ บาทอยู่ดี เขาบอกว่าไหน ๆ รัฐบาลให้แล้วก็รับไปด้วย ซึ่งอันนี้ทําให้เกิดปัญหาเพราะว่าแทนที่จะช่วยคนที่จํานวนจํากัดแต่กลับช่วยทุกคน แทนที่จะได้คนละ ๔-๕ เท่า กลับกันว่าได้คนละ ๖๐๐ บาท อันนี้ก็เลยทําให้การช่วยเหลือ เปึนภาระอย่างยิ่งกับประเทศชาติ ก็เลยจะมีการกําหนดให้บุคคลต้องแสดงรายได้ของตน ต่อหน่วยงานภาครัฐ และในระยะยาวครับอันนี้ก็จะนําไปสู่เรื่องของการมีระบบภาษี ที่แสดงรายได้ของทุกคนในระยะยาว และในขณะเดียวกันจะมีอันหนึ่งที่สําคัญก็คือการให้

ผู้เสียภาษีมีสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย อันนี้ความตั้งใจก็คือว่าหลายคนที่จ่ายภาษีตลอดทั้งชีวิต สุดท้ายก็ควรจะได้มากกว่าเบี้ยยังชีพคนชรา ๖๐๐ บาท เราก็ควรจะมีระบบที่จะจูงใจ ให้คนเข้าสู่ระบบภาษีรัฐบาลก็จะได้ดําเนินการที่จะช่วยดูแลคนที่ได้จ่ายภาษี ๓๐ ป้ตลอดทั้งชีวิต หลังจากนั้นก็จะเปึนเรื่องของการปรับปรุงระบบภาษีแล้วก็การพิจารณายกเลิกมาตรการ ลดหย่อนหรือยกเว้นภาษีต่างๆ ให้เหลือน้อยที่สุด อันนี้คือสิ่งที่กระทรวงการคลังขอมาครับ เขาบอกว่าปัจจุบันงานหลักของเขาคือการลดหย่อนภาษี ซึ่งไม่ว่าใครจะขอมาก็จะทําให้เกิดว่า คุณมีช่องทางหรือเปล่า รู้จักหรือเปล่า แต่ในอนาคตเราควรจะทําเปึนหลักเกณฑ์ที่สําคัญว่า การลดหย่อนควรที่จะเปึนเรื่องที่น้อยที่สุดเท่าที่จะเปึนไปได้ ถ้าเกิด ๔ ข้อแรกเปึนประเด็น ด้านการคลังครับ ในอีก ๔ ข้อสุดท้ายจะเปึนมาตรการด้านการเงิน อันนี้เปึนมาตรการ ด้านการเงินเพื่ออุดช่องโหว่ที่มีอยู่ในระบบในปัจจุบันใน (๕) นะครับเปึนการปฏิรูปเรื่องของ การเงินฐานรากเพื่อให้เปึนแหล่งการออม แหล่งทุน และการให้บริการทางการเงินแก่ วิสาหกิจชุมชนอย่างทั่วถึง แล้วก็ให้นํานวัตกรรมในรูปแบบใหม่มาใช้ให้บริการแก่ประชาชน ผู้มีรายได้น้อย ในหลายประเทศเขาทําโมบาย เพย์เมนต์ (Mobile payment) โมบาย วอลเลต (Mobile wallet) ต่าง ๆ ซึ่งทําให้การโอนเงินถูกสตางค์มากครับแล้วก็สามารถ ส่งได้ถึงตัวคนโดยที่ไม่ต้องมีภาระในการเดินทาง ใน (๖) เปึนเรื่องของการปฏิรูปโครงสร้าง การกํากับดูแลส่งเสริมสหกรณ์ โดยเฉพาะกรณีของสหกรณ์ออมทรัพย์ แล้วก็ส่งเสริมให้เกิด ความเข้มแข็งของระบบสหกรณ์ (๗) อันนี้เปึนเรื่องที่สําคัญสําหรับทุก ๆ คนก็คือเรื่องของ การจัดให้มีระบบบํานาญแห่งชาติที่มีความยั่งยืนแล้วก็จัดให้มีการออมเพื่อการชราภาพ อันนี้เพื่อรองรับสังคมผู้สูงวัย ข้อสุดท้ายครับเปึนการส่งเสริมตลาดทุนให้เปึนกลไกสําคัญ ในการพัฒนาประเทศทั้งด้านการออม การลงทุน แล้วก็การเข้าถึงแหล่งทุน ทั้งหมดเปึนการ ปฏิรูปด้านเศรษฐกิจครั้งสําคัญของประเทศครับ เปึนการรวบรวมหัวใจข้อเสนอ ด้านเศรษฐกิจของสภาปฏิรูปแห่งชาติแห่งนี้ไว้ที่เดียวกันเพื่อยกระดับขีดความสามารถในการ แข่งขันของประเทศ ขจัดความเหลื่อมล้ําแล้วก็สร้างเสริมวินัยด้านการคลังแล้วก็อุดช่องโหว่ ทางด้านการเงินของประเทศครับ ขอบคุณครับ