กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ดิฉัน นางสาวรสนา โตสิตระกูล สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ดิฉันก็คงจะขอตั้งข้อสังเกตแล้วก็ จะเปึนคําถามสําหรับร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลสิ่งแวดล้อมและวิธีพิจารณาคดี สิ่งแวดล้อม พ.ศ. ....

เนื่องจากว่ามีเวลาแค่ ๕ นาทีคงไม่สามารถที่จะถามทั้ง ๓ เรื่องได้ หรือตั้งข้อสังเกตทั้ง ๓ เรื่องได้ คือประเด็นการตั้งศาลสิ่งแวดล้อมขึ้นมาดิฉันคิดว่าก็เปึนความคิดที่น่าสนใจ แต่เท่าที่ดูจากในตัวร่างกฎหมายนี่นะคะ ต้องบอกว่าก็จะเปึนศาลที่จะรวมเอาทั้งคดีปกครอง คดีแพ่ง คดีอาญามาอยู่ในศาลเดียวกัน ทีนี้เนื่องจากว่าในคดีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสิ่งแวดล้อม โดยส่วนใหญ่แล้วโดยสภาพของมัน มันเปึนคดีทางปกครองเปึนส่วนใหญ่ ทีนี้ในคดี ทางปกครองนั้นศาลปกครองเขาจะใช้วิธีการไต่สวน ในขณะที่คดีแพ่ง คดีอาญานั้น ในกระบวนการพิจารณานั้นจะใช้ระบบการกล่าวหา ซึ่ง ๒ ระบบนี้ก็มีความแตกต่างกัน ทีนี้ถ้าหากว่ารวมเอาทั้งหมดเข้ามาอยู่ในศาลเดียวกัน ก็อยากจะตั้งคําถามว่าใช้ระบบอย่างไร ถ้าระบบที่มันเปึนเรื่องอํานาจทางปกครองใช้วิธีไต่สวน ถ้าเปึนคดีแพ่ง คดีอาญาใช้วิธี กล่าวหาหรือเปล่า หรือจะมีวิธีกระบวนการในการไต่สวนหรือกระบวนการทางการพิจารณานั้น จะใช้วิธีอะไร ข้อที่ ๑ นะคะ อีกประการหนึ่งโดยปกติแล้วคดีสิ่งแวดล้อมโดยส่วนใหญ่ ดิฉันคิดว่า ๘๐ เปอร์เซ็นต์มันเปึนคดีทางปกครอง อีกประมาณสัก ๒๐ เปอร์เซ็นต์จะเปึน คดีแพ่ง คดีอาญา ก็อยากจะรู้ว่าเวลาที่จะจัดการตรงนี้มันจะใช้วิธีการอย่างไร ซึ่งในร่าง ดิฉันก็ไม่แน่ใจอ่านไม่ละเอียดหรือเปล่า มันไม่ได้มีการพูดเ รื่องนี้ชัดเจน ทีนี้ถ้าหากว่า เราดูในคดีปกครองนั้นประชาชนเข้าถึงได้ง่ายกว่า ไม่ต้องใช้จ่ายเงินทองแล้วก็ส่วนใหญ่ กระบวนการไต่สวนนั้นมันเปึนการใช้ในทางเอกสาร แล้วก็ศาลที่มีความเชี่ยวชาญชํานาญ ในเรื่องของกระบวนการไต่สวนนั้นก็สามารถที่จะแสวงหาข้อเท็จจริงเพิ่มเติ มได้ ในขณะที่ ในกระบวนการในทางคดีแพ่ง คดีอาญานั้นเปึนระบบวิธีกล่าวหา คือผู้ที่เปึนโจทก์ จําเลย ก็ต้องพยายามแสวงหาข้อเท็จจริงมา เพื่อที่จะมานําเสนอต่อศาล ซึ่งตรงนี้ก็อาจจะเปึน คนละแบบกัน แล้วอีกประการหนึ่ง ถ้าเปึนคดีแพ่งผู้ที่เปึนฝ์ายฟัองก็ต้องเอาเงินไปวางศา ล ซึ่งทางท่านกรรมาธิการก็ได้มีการพูดถึงประเด็นนี้นะคะว่าอาจจะมีการขอให้มีการยกเว้น ค่าธรรมเนียมฤชา แต่ในนี้ก็มี การบอกเอาไว้ในขั้นสูงสุดหรืออะไรก็ยังจะต้องจ่ายอยู่ เหมือนเดิม ซึ่งดิฉันเองคิดว่าประเด็นเรื่องคดีสิ่งแวดล้อมทั้งหลายนั้นประชาชนเปึนผู้ได้รับ ผลกระทบเยอะมาก แล้วก็ประชาชนส่วนใหญ่ที่ได้รับผลกระทบนั้นก็เปึนคนเล็กคนน้อย ที่ไม่ได้มีเงินทองมากมาย แล้วยิ่งถ้าหากว่าเปึนการต่อสู้กับบริษัทขนาดใหญ่ที่ทําให้ เกิดปัญหาในเรื่องสิ่งแวดล้อมนั้นการต่อสู้ตรงนี้ก็ค่อนข้างยาก ดิฉันเองก็อยากถามว่า ในกระบวนการพิจารณาของศาลสิ่งแวดล้อมนี้จะใช้ระบบไหน เพราะว่ามันมีผลโดยตรง

ต่อวิธีการที่ประชาชนจะเข้าไปหาความยุติธรรมตรงนี้ด้วย อีกประการหนึ่งดิฉันคิดว่า ศาลปกครองเขาทําระบบไต่สวนมาตลอด เพราะฉะนั้นเขาจะมีความชํานาญมากกว่า ทางฝัืงศาลยุติธรรมหรือเปล่า ซึ่งตรงจุดนี้ดิฉันเองก็ยังไม่ทราบว่าท่านจะใช้ระบบแบบไหน แล้วก็การตั้งศาลขึ้นมาใหม่ก็ต้องใช้ทรัพยากรพอสมควร มากทีเดียว ก็ไม่แน่ใจว่า ๓ ศาล ทั้งหลาย ทางสิ่งแวดล้อมนี่ในที่สุดแล้วมันจะเร็วขึ้นหรือไม่ เมื่อเทียบกับเงินที่ต้องใส่เข้าไป กับผลลัพธ์ที่จะได้ออกมามันจะคุ้มกันไหม เพราะถ้าเราดูอย่างคดีคลิตี้ คดีแม่เมาะ คดีอะไร ทั้งหลายใช้เวลากัน ๒๐ ป้ ส่วนใหญ่เราก็ได้ยินอยู่เสมอใช่ไหมคะว่าความล่าช้าคือ ความอยุติธรรม แต่ก็ต้องแสดงว่าสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นเปึนความอยุติธรรมจริง ๆ เพราะว่า กว่าประชาชนคนเล็กคนน้อยเหล่านี้จะได้รับความยุติธรรมมันใช้เวลา ๒๐ ป้ หลายคนก็ตาย ไปหมดแล้ว แล้วก็ได้เงินชดเชยมาก็ไม่คุ้มเลยกับสิ่งที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ๒๐ ป้ ดิฉันเอง ก็ไม่ทราบว่าการมีศาลสิ่งแวดล้อม ซึ่งดิฉันก็เห็นด้วยนะว่าเราอยากจะให้มีศาลที่ทําเปึน วัน สตอป เซอร์วิส จริง ๆ แล้วก็ลงมือในการที่จะทําคดีเหล่านี้และอํานวยความยุติธรรม ให้กับประชาชนได้เร็วขึ้น

แต่ว่าในกระบวนการในการทําต่าง ๆ เหล่านี้ดิฉันก็อยากจะทั้งตั้งข้อสังเกตแล้วก็ตั้งคําถาม ด้วยว่าไปถึงที่สุดแล้วมันจะเร็วขึ้นจริงไหมเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายที่จะต้องเสียไป แล้วก็อีกประการหนึ่งดิฉันเองก็ไม่แน่ใจว่าการไปดึงคดีจากศาลปกครองนี่ได้มีการพูดคุยกันไหม แล้วศาลปกครองเขาเห็นด้วยหรือไม่ ที่จริงดิฉันเองเคยใช้บริการศาลปกครองเยอะ แต่ในระยะหลังต้องบอกเลยว่าไม่ประทับใจศาลปกครองที่มีความล่าช้ามาก แต่นี่คือถามโดย หลักการว่าเมื่อท่านจะตั้งศาลคดีสิ่งแวดล้อมขึ้นมาเอาไปไว้กับศาลยุติธรรม แล้วถามศาลปกครองไหม มันมีความขัดแย้งกันไหม คือเท่ากับท่านจะต้องดึงเอาคดีทุกอย่าง จากศาลปกครองไป ซึ่งอันนี้ดิฉันก็คิดว่าก็อาจจะเปึนประเด็นที่ยังไม่ง่ายก็อยากได้คําตอบ จากทางกรรมาธิการแล้วก็ถ้าทางท่านกรรมาธิการสามารถให้คําตอบที่ชัดเจนดิฉันก็ยินดี โหวตให้ แต่ถ้าไม่ชัดเจนก็ต้องพิจารณาอีกครั้งหนึ่ง ขอบพระคุณค่ะ