วิบูลย์ คูหิรัญ หารือเรื่องการปฏิรูปกิจการไฟฟ้า โดยมีเป้าหมายให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางตลาดซื้อขายพลังงานไฟฟ้าในภูมิภาค และเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการปฏิรูปเพื่อให้มีการซื้อขายไฟฟ้าเสรีภายใน 5 ปี พร้อมเสนอแผนพีดีพีและแนวทางการปฏิรูปเพื่อให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการวางแผนและตัดสินใจ และเสนอให้มีการปรับตัวการประมูลเพื่อให้สามารถแก้ไขสัญญาได้ และเสนอให้มีการเปิดเผยสัญญาให้สาธารณะได้ทราบ
กราบเรียนประธานและสมาชิก สภาปฏิรูปแห่งชาติที่เคารพทุกท่าน ผม นายวิบูลย์ คูหิรัญ ประธานที่ปรึกษากรรมาธิการ ปฏิรูปพลังงานในฐานะประธานอนุกรรมาธิการปฏิรูปกิจการไฟฟัา ขอแถลงรายงานในส่วน การปฏิรูปกิจการไฟฟัาในรอบที่ ๒ เฉพาะเปัาหมายของการปฏิรูปและในส่วนสําคัญที่ได้รับ ความสนใจสอบถามจากหลาย ๆ ท่านเพียงเท่านั้นนะครับ เพราะว่าในรอบแรกนี้ก็ได้ให้ รายละเอียดแล้วก็เกี่ยวกับเรื่องการเชื่อมโยงของระบบต่าง ๆ ให้ทุกท่านได้ทราบไปแล้วนะครับ เพราะฉะนั้นก็ขอรายงานแต่เฉพาะทางด้านเปัาหมายแล้วก็ในส่วนสําคัญที่ทุกท่านให้ความสนใจ สําหรับการปฏิรูปกิจการไฟฟัาในครั้งนี้เรามีเปัาหมายเพื่อที่จะให้ประเทศไทยได้เปึน ศูนย์กลางตลาดซื้อขายพลังงานไฟฟัาของในภูมิภาคนี้ คือทั้งเออีซี (AEC) แล้วก็จีเอ็มเอส (GMS) แล้วก็อาจจะหมายรวมไปถึงประเทศบังกลาเทศ แล้วก็ประเทศอินเดียบางส่วน เพราะว่าประเทศไทยเรานี้ศักยภาพทางด้านพลังงานไฟฟัาแล้วก็ที่ตั้งของ ประเทศเราก็เปึนศูนย์กลางของในภูมิภาคนี้อยู่แ ล้วนะครับ เพราะฉะนั้นเราก็คิดว่า
ควรจะต้องทําอย่างไรที่จะให้ประเทศไทยได้เปึนศูนย์กลางตลาดซื้อขายไฟฟัาเช่นเดียวกับ ที่ประเทศสิงคโปร์ได้เปึนศูนย์กลางตลาดซื้อขายทางด้านการเงิน ทั้งนี้เพื่อให้ประเทศไทย ได้มีอํานาจในการต่อรองในเรื่องอื่น ๆ แล้วก็นอกจากนั้นแล้วก็ประโยชน์ในการที่จะมี การเชื่อมโยงกันระหว่างประเทศทั้งหลายในภูมิภาคนี้ก็เพื่อที่ว่าจะได้เปึนการลดการก่อสร้าง โรงไฟฟัาสํารอง เพราะว่ามันสามารถที่จะมีการแลกเปลี่ยนไฟฟัากันได้ระหว่างประเทศ ซึ่งก็จะทําให้การก่อสร้างลดลง ก็เปึนการลงทุนน้อยลงเพราะฉะนั้นก็จะทําให้ค่าไฟไม่เพิ่ม เพราะฉะนั้นก็เปึนส่วนหนึ่งที่จะเปึนประโยชน์กับของเรา แล้วก็ของประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคนี้ทั้งหมดนะครับ เพราะว่ามันสามารถที่จะถ่ายเทถึงกันได้เพราะว่ามีระบบที่จะ เชื่อมโยงกัน เนื่องจากว่าความต้องการใช้ไฟฟัาสูงสุดเวลาที่ใช้มันไม่ตรงกัน เพราะฉะนั้น ก็สามารถที่จะแลกเปลี่ยนกันได้ในช่วงเวลาที่มีความต้องการ สําหรับในการปฏิรูปในครั้งนี้ ก็จะทําให้มีการบริหารสายส่ง
แล้วก็ระบบควบคุมสายส่ง รวมทั้งกลไกตลาด โดยใช้บุคลากรแล้วก็งบประมาณ แล้วก็ระบบต่าง ๆ ของการไฟฟัาฝ์ายผลิตแห่งประเทศไทยอย่างอิสระ เพราะเราเห็นว่า ถ้าเผื่อว่าจะแยกหน่วยมาตั้งขึ้นต่างหากก็คงจะทําให้มีปัญหาในเรื่องงบประมาณ เรื่องบุคลากรต่าง ๆ เพราะฉะนั้นก็คิดว่าคงจะต้องให้ทางด้านหน่วยนี้เปึนหน่วยอิสระ แต่ว่า ใช้บุคลากรแล้วก็งบประมาณต่าง ๆ ของการไฟฟัาฝ์ายผลิตแห่งประเทศไทย ในหน่วยนี้ก็คง จะต้องมีหน้าที่ในการที่จะต้องทําความตกลงกับประเทศต่าง ๆ ในเรื่องมาตรฐานทางด้าน เทคนิค แล้วก็เกี่ยวกับเรื่องการคิดค่าใช้จ่ายคิดค่าไฟฟัาในการที่จะส่งผ่านระบบที่จะมี การสร้างขึ้น ก็คงจะต้องมีการตกลงกันในประเทศในภูมิภาคนี้ทั้งหมด เพื่อที่ว่าจะได้ใช้เปึน ระบบเดียวกันแล้วก็เปึนข้อตกลงกันให้ได้ ในการดําเนินการอันนี้เรากําหนดไว้ว่าควรจะทําให้ เสร็จภายใน ๕ ป้ หมายถึงว่าก่อนที่จะเปึนตลาดกลางอันนี้เราก็คิดว่าควรจะต้องมี การดําเนินการเร่งด่วนในการที่จะให้มีการปฏิรูป เพื่อให้มีการซื้อขายไฟฟัาเสรีก่อน ซึ่งอันนี้ มันก็จะเชื่อมโยงกันไป หมายถึงว่าถ้าเผื่อว่ามีการซื้อขายไฟฟัาเสรีในประเทศได้เมื่อไร ก็มีการเจรจากับต่างประเทศได้ แล้วก็ตกลงทางด้านเทคนิคต่าง ๆ ก็มีการเชื่อมโยงกัน ก็จะสามารถดําเนินการต่อไปได้ เพราะฉะนั้นก็ควรจะทําให้เปึนการซื้อขายไฟฟัาเสรีเสียก่อน ซึ่งในการดําเนินการนี้ก็คงจะใช้หน่วยงานอย่างที่ได้กล่าวมาแล้ว คือของการไฟฟัาฝ์ายผลิต แห่งประเทศไทยเปึนผู้ดําเนินการ ในการที่จะทําการซื้อขายอันนี้ก็ต้องมีการอาศัยแผนพีดีพี (PDP) ที่จะต้องเปึนตัวกําหนดและแนวทางต่าง ๆ ด้วยการกํากับดูแลของเรกูเลเตอร์ (Regulator) คือคณะกรรมการกํากับกิจการพลังงานก็จะเปึนคนกําหนด แล้วก็เปึนผู้ที่จะมา กําหนดในค่าส่งผ่านพลังงานด้วยก็คือวี ลลิง ชาร์จ (Wheeling charge) แต่ว่าอันนี้สําหรับ ของในประเทศเนื่องจากว่าของเราในปัจจุบันนี้ทุกคนที่ใช้ไฟฟัาก็จะต้องมีส่วนในการที่จะเฉลี่ย ค่าไฟฟัาสาธารณะที่เราใช้อยู่ทั้งประเทศ เราก็มีส่วนเฉลี่ยอยู่ด้วย แล้วก็รวมทั้งค่าไฟฟัาฟรี ตามนโยบายของรัฐบาลที่ ๕๐ หน่วย ที่ให้กับผู้ที่มีฐานะต่ํา เพราะฉะนั้นในการที่จะคิด ค่าวิลลิง ชาร์จกับผู้ที่จะมาซื้อขายอันนี้ ซึ่งก็ต้องใช้ระบบไฟฟัาเสรีแล้วก็จะมีส่วนในการที่ จะต้องเฉลี่ยกับค่าไฟฟัาฟรีด้วย เพราะฉะนั้นเราคิดว่า ๒ อันนี้ก็ควรจะต้องนําไปรวมด้วย ในค่าวิลลิง ชาร์จนั้น เพราะว่าเพื่อความเปึนธรรม สําหรับอันนี้เราก็กําหนดไว้ว่าควรจะต้อง ดําเนินการให้แล้วเสร็จภายใน ๓ ป้ ก็หมายถึงว่า ๓ ป้แล้วจากนั้นก็เปึนตลาดซื้อขายเลย แล้วก็อยู่ในช่วงที่จะต้องทําการก่อสร้าง หรือว่าวางแผนอะไรต่าง ๆ ก็รวมอีก ๒ ป้ ก็จะเปึน
๕ ป้ ซึ่งก็จะเปึนตลาดกลาง สําหรับในส่วนที่เราได้กล่าวแล้วว่าจะต้องอาศัยแผนพีดีพีนี่ แผนพีดีพีก็คือเราจะต้องมีการนําข้อมูลต่าง ๆ ที่เราเสนอให้ปฏิรูป คือที่ผ่านมาแผนพีดีพี เมื่อทําแล้วก็นําไปทําประชาพิจารณ์จริง แต่ว่าก็ไม่ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องว่าค่าไฟฟัาหรือว่า ข้อดีข้อเสียโรงไฟฟัาหรือว่าเชื้อเพลิงแต่ละชนิด ถ้าเผื่อว่าผู้ใช้ไฟฟัาเท่าที่ทําประชาพิจารณ์ เลือกใช้โรงไฟฟัาประเภทนี้ หรือว่าเชื้อเพลิงประเภทนี้จะต้องมีส่วนเสียค่าใช้จ่ายอย่างไร หรือว่าข้อดีข้อเสียของพวกนี้เปึนอย่างไร เราก็เสนอแนะไปว่าในการปฏิรูปครั้งนี้ก็ควรจะต้อง ทําเปึนซีแนริโอ (Scenario) หมายถึงว่าแต่ละซีแนริโอก็คงจะต้องประกอบด้วยโรงไฟฟัา ประเภทต่าง ๆ
แล้วก็เชื้อเพลิงแต่ละชนิด แต่ละประเภทให้ผู้ที่เข้ารับทําประชาพิจารณ์ได้ทราบเพื่อที่ว่า จะได้เลือกว่าตัวเองจะต้องการใช้เชื้อเพลิงประเภทไหนที่จะมาผลิตไฟฟัาที่ตัวเองต้องการจะใช้ เพื่อว่าเมื่อว่าเลือกบางประเภทค่าไฟฟัามันก็จะสูงเท่านี้นะครับ หรือว่าถ้าเลือกแบบนี้ค่าไฟฟัา จะเปึนอย่างนี้ แล้วก็เชื้อเพลิงแต่ละชนิดจะมีข้อดี ข้อเสียอย่างไร อันนี้จะมีผลเสียต่อ สิ่งแวดล้อมหรือว่าตัวเองอย่างไรเพื่อให้ได้เลือก เพื่อว่าเมื่อได้เลือกแล้วก็จะได้ไม่มีปัญหา ในตอนหลังนะครับว่าในเมื่อตัวเองเลือกแล้วก็เวลาดําเนินการก็คงจะไม่มีปัญหานะครับ อันนี้ เปึนการที่ให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการที่จะดําเนินการในการทํา แผนด้วยนะครับ เมื่อได้เลือกแล้วซีแนริโอ อันไหนที่ตัวเองต้องการก็เอาซีแนริโอนั้นไปทําเปึนแผน ในการทํา แผนอันนี้ก็คงต้องอาศัยเกี่ยวกับเรื่องทางด้านโหลด ฟอร์คาสต์ (Load forecast) แล้วก็ เกี่ยวกับทางด้านแผนอนุรักษ์พลังงานที่จะต้องเอาตัวเลขพวกนี้มาใช้ในการคิดแผนว่ำเรามี ความต้องการแต่ละพื้นที่เปึนอย่างไร ในเวลาเท่าไร เพราะฉะนั้นจะเปึนโรงไฟฟัาที่จะเกิดขึ้น ประกอบด้วยอะไรบ้าง ซึ่งทําเปึนซีแนริโอที่ให้ประชาชนได้เลือก เพราะฉะนั้นทางด้าน โหลด ฟอร์คาสท์อันนี้เราก็คิดว่าควรจะต้องทําแยกเปึนภาค เปึนพื้นที่นะครับ เพราะว่า แต่ละพื้นที่ แต่ละภาคมันก็มีการใช้ไฟฟัาไม่เท่ากัน เพราะฉะนั้นการที่มันจะเจริญเติบโต ความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจนี้มันก็ไม่เท่ากัน เพราะฉะนั้นก็ควรจะทําเปึนภาค เพราะฉะนั้นอันนี้ก็เปึนส่วนที่เราเห็นว่าควรจะได้มีการปฏิรูปด้วย ให้ประชาชนได้รับทราบ ด้วยว่าเมื่อทําเปึนโหลด ฟอร์คาสต์ ศึกษาโหลด ฟอร์คาสต์ออกมาแล้ว โหลด ฟอร์คาสต์ อันนี้ก็ควรจะต้องเอาไปให้ประชาชนได้ทราบด้วยนะครับ แล้วก็ดูว่ามันเปึนไปตามนั้นไหม หรือว่าข้อเท็จจริงมันควรจะเปึนอย่างไร อะไรนี่นะครับ ก็ให้มีการวิเคราะห์วิจารณ์ด้วย ประชาพิจารณ์อันนี้ เพราะว่าของเดิมไม่มี เราก็คิดว่าควรจะต้องมีการทําอันนี้ด้วยเพื่อที่ว่า เมื่อเปึนไปตามนั้นแล้วประชาชนซึ่งอยู่ในพื้นที่น่าจะรู้ดีว่ามันควรจะเปึนไปตามนั้นหรือไม่ ในการที่จะเพิ่มของปริมาณการใช้ สําหรับเรื่องเหล่านี้ก็สามารถที่จะดําเนินการได้ทันที เพราะว่าของเดิมทางรัฐบาลก็ได้ประ กาศไปแล้วแผนพีดีพีอันนี้นะครับ ของป้ ๒๐๑๕ ได้ประกาศไปแล้ว แต่ว่าที่เรานําเสนอไปว่าควรจะต้องมีการปรับปรุงหรือว่ามีการทํา เพราะฉะนั้นในการทําใหม่ก็คงจะต้องคํานึงถึงสิ่งเหล่านี้ที่เราได้นําเสนอไปแล้วเพื่อว่าเปึน แนวทางที่รัฐบาลอาจจะได้นําไปใช้นะครับ อีกเรื่องหนึ่งก็คือเรื่องทางด้านเกี่ยวกับเรื่อง การปฏิรูประเบียบกองทุนพัฒนาไฟฟัา คืออันนี้เดิมมันชื่อว่ากองทุนพัฒนาชุมชนรอบโรงไฟฟัา
อันนี้เดิมมันก็มีวัตถุประสงค์ว่าถ้าเผื่อว่าในการที่โรงไฟฟัาจะไปตั้งที่ใด มันก็จะมีการเก็บ เปึนทุน จากการผลิตหน่วยหนึ่งก็ขึ้นอยู่กับเชื้อเพลิงที่ใช้ว่ามันมีผลต่อสิ่งแวดล้อมหรือว่า ต่อชุมชนอย่างไรก็คิดออกมา แล้วก็เอาตัวนี้มาใช้ในการพัฒนาชุมชนเพื่อให้ว่าชาวบ้านเมื่อมี โรงไฟฟัาไปอยู่ใกล้ก็จะได้มีความรู้สึกว่าตัวเองได้รับผลตอบแทน เพราะฉะนั้นก็คงจะไม่อยาก ที่จะให้มีการที่จะทําให้ต่อต้านโรงไฟฟัา อันนี้เปึนอันหนึ่งนะครับ เพราะฉะนั้นเราก็เลยคิดว่า ตัวนี้มันก็น่าจะเปึนตัวหลักตัวหนึ่งในการที่จะต้องมีการปฏิรูปให้มีความเปึนธรรมาภิบาล
เพราะว่าจากกองทุนพัฒนาไฟฟัานี่ก็ควรจะต้องเอามาใช้ในเรื่องเหล่านี้จริง ๆ ไม่ใช่ที่แล้วมานี่ มันก็อาจจะเอาไปใช้ไม่ตรงตามวัตถุประสงค์ที่มีอยู่นะครับ เพราะฉะนั้นถ้าเผื่อว่าไปใช้ตามนี้ จริงแล้วเราก็เสนอไปว่าแทนที่จะไปใช้ในการพัฒนาชุมชนก็น่าจะไปให้หมายถึงว่าให้เปึ น ผลตอบแทน อาจจะแบ่งส่วนกองทุนอันนี้ออกมาเปึนส่วนใหญ่เพื่อที่จะให้ผู้ที่อยู่ใกล้โรงไฟฟัา ซึ่งถูกผลกระทบได้รับผลตอบแทนตามความรุนแรงของที่ตัวเองได้รับ เพื่อที่ว่าทุกคนต่อไป ถ้าเผื่อว่าเราจะไปสร้างโรงไฟฟัาที่ไหนทุกคนก็คงอยากให้โรงไฟฟัาไปอยู่ใกล้ตัว เพราะว่าก็จะ ได้รับผลตอบแทนตามความรุนแรงที่ตัวเองได้รับ เพราะฉะนั้นก็เปึนการที่จะลดการต่อต้าน ที่ไม่ให้โรงไฟฟัาไปอยู่ใกล้ อันนี้เปึนสิ่งที่เราคิด แล้วก็อีกอันหนึ่งคือที่ผ่านมาเขาใช้วิธีกําหนด ในระเบียบเลยว่าถ้าเปึนโรงไฟฟัาประเภทขนาดเท่านี้ก็จะมีผู้ที่ได้รับผลประโยชน์ หมายถึงว่า ที่อยู่รอบโรงไฟฟัาเปึนระยะทางเปึนรัศมีออกไป มี ๑ กิโลเมตร ๓ กิโลเมตร ๕ กิโลเมตร แต่บางครั้งตามข้อเท็จจริงแล้วบางครั้งสิ่งแวดล้อมหรือว่าผลกระทบนี่ระยะทางมันเกิน ไกลกว่า ๕ กิโลเมตร หรือว่าเกินไกลกว่า ๓ กิโลเมตรที่ในระเบียบกําหนดไว้ เพราะว่ามันเกิด มีลมหรือว่ามีอะไร เพราะว่าตัวระเบียบอันนี้มันกําหนดตายตัว เพราะฉะนั้นเราก็เลยเสนอไป ว่ามันควรจะต้องให้เปึนไปตามการศึกษาอีไอเอ (EIA) เพราะว่าทางอีไอเอนี่ก็คงจะรู้ว่า ผลกระทบมันจะไปถึงไหน เพราะฉะนั้นก็ให้เอาตัวนั้นเปึนตัวหลัก ไม่ใช่กําหนดตายตัวว่า จะต้องเอาแค่ ๑ กิโลเมตร ๓ กิโลเมตร หรือ ๕ กิโลเมตร เพราะฉะนั้นมันก็จะเปึนตัวที่เราได้ นําเสนอด้วย สําหรับในการที่จะก่อสร้างโรงไฟฟัาแล้วก็เขื่อนต่าง ๆ ก็คงจะต้องผ่านอีไอเอ อีเอชไอเอ (EHIA) ซึ่งทุกท่านก็ทราบแล้วว่ามันก็จะต้องผ่านพวกนี้ แล้วก็ตามแผนพีดีพี ก็คงจะต้องให้ทางเรกูเลเตอร์เปึนคนคอยควบคุมดูแลเพื่อที่ว่าจะได้ไม่มีการก่อสร้างลงทุน ให้มันโอเวอร์ (Over) ในสิ่งเหล่านี้ แล้วก็รวมทั้งที่มีผู้ถามมากก็คือเกี่ยวกับเรื่องการก่อสร้าง ที่ผ่านมานี่มันก็จะมีปัญหาคือทําให้เกิดไฟฟัาสํารองมาก เมื่อมีไฟฟัาสํารองมากนี่โรงไฟฟัา ที่กําลังอยู่ระหว่างการดําเนินการเราก็ไม่สามารถที่จะไปทําอะไรเขาได้ เพราะฉะนั้นมันก็เลย จะทําให้ไฟฟัาสํารองมากยิ่งขึ้นมันก็เปึนผลทําให้ค่าไฟฟัาก็จะสูงขึ้น เพราะฉะนั้นเราก็เลย เสนอเพื่อว่าควรจะมีการปรับตัวการประมูลว่าให้สามารถที่จะมีการแก้ไขหมายถึงว่าทําให้มัน อ่อนลงสามารถให้มีการแก้ไขโดยการเจรจาให้สามารถที่จะให้เลื่อนระยะเวลาหรืออะไรนี่ ให้สามารถทําได้ เพราะที่ผ่านมามันฟ่กซ์ (Fix) ไว้เลย เพราะฉะนั้นเราก็มีการเสนออันนี้ แล้วก็รวมทั้งเมื่อดําเนินการไปแล้วสัญญาก็จะต้องมีการเป่ดเผยด้วยให้สาธารณะได้ทราบเพื่อว่า
จะได้คอยติดตามได้ อันนี้ก็คงจะเปึนส่วนที่ผมได้ดูแล แล้วก็สําหรับทางด้านกฎหมาย ส่วนใหญ่แล้วก็มันคงจะเปึนตามที่มีอยู่ในพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงานอยู่แล้ว อันนี้ก็คงจะไปใช้ตัวนี้ในการที่จะดําเนินการทางด้านกฎหมายต่อไป แต่ส่วนที่จะเปึน ตลาดกลางซื้อขายนั้นก็คงจะต้องรอในการที่จะมีการเจรจาระหว่างประเทศก่อน ในการเจรจาทางด้านเทคนิคแล้วก็ทางด้านเกี่ยวกับเรื่องตกลงทางด้านคิดค่าไฟฟัา ในการส่งผ่านอันนี้ เมื่อได้แล้วก็คงจะไปถึงขั้นที่จะดําเนินการทางด้านกฎหมายได้ ของผม มีเท่านี้ครับ ขอบคุณมากครับ