สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๕๙ · ๓ สิงหาคม ๒๕๕๘

บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ เสนอแนะให้พิจารณาเรื่องการป้องกันป่าไม้ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืน และเรียกร้องให้หน่วยงานรัฐจัดลำดับความสำคัญในการอนุรักษ์สิทธิของชุมชน นอกจากนี้ยังพูดถึงการปฏิรูประบบรักษาป่า โดยจะไม่มีการเพิ่มป่าชุมชนในเขตอนุรักษ์ และจะออกกฎหมายที่เป็นไปตามหลักการความเป็นธรรม

นายบัณฑูร เศรษฐศิโรตม์

กราบเรียนท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ที่เคารพ ผม บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ผมเองเคยเปึนกรรมาธิการ ร่วมของรัฐสภาเพื่อพิจารณาพระราชบัญญัติป์าชุมชนมาแล้ว ๒ ครั้ง ผมมีประเด็น ที่จะอภิปราย ๒ ประเด็น และมีข้อเสนอแนะ ๑ ประเด็น ในประเด็นแรก ผมคิดว่าเราต้อง

ไม่ปฏิเสธความเปึนจริงว่ามีชุมชนอยู่ในป์าอนุรักษ์ มีสาเหตุหลายประการนะครับ สาเหตุหนึ่ง มาจากการที่เราเร่งประกาศพื้นที่ป์าอนุรักษ์เพื่อการปัองกันการขอสัมปทาน ข้อมูลนี้ได้รับ การยืนยันเป่ดเผยในที่ประชุมสภาแห่งนี้ โดยท่านอดีตอธิบดีกรมป์าไม้ ขออนุญาตเอ่ยนาม ท่านผ่อง เล่งอี้ ที่เปึนกรรมาธิการร่วมกันเพื่อพิจารณาพระราชบัญญัติป์าชุมชนเมื่อป้ ๒๕๕๑ ท่านยอมรับว่าในสมัยที่ท่านเปึน ผอ. กองอนุรักษ์ ท่านต้องเร่งขีดพื้นที่ป์าอนุรักษ์ลงบน แผนที่โดยที่ไม่ได้มีการเดินสํารวจพื้นที่จริง เพราะว่าถ้าไปเดินสํารวจในพื้นที่จริงแล้วกัน ชุมชนออกจะไม่ทันกับผู้ที่ขอสัมปทานป์า เพราะฉะนั้นเปึนความจําเปึนที่จะต้องทําเช่นนั้น เมื่อทําเช่นนั้นก็เลยกลายเปึนปัญหาที่ตกทอดมาถึงวันนี้นะครับว่ามีชุมชนที่ตกค้าง อยู่ในป์าอนุรักษ์จากการเร่งวงขีดเส้นแผนที่ลงไปเพื่อประกาศเปึนเขตป์าอนุรักษ์ ชุมชนเหล่านั้นมีจํานวนไม่น้อยครับที่ได้พิสูจน์ว่ามีการรักษาป์าไว้ได้ ได้รับรางวัลมากมาย ในประเทศไทยก็เปึนรางวัลลูกโลกสีเขียว มีรางวัลจากต่างประเทศเพื่อยืนยันมากมายว่า ชุมชนเหล่านั้นดูแลรักษาป์าไว้ได้ แล้วก็ไม่ได้เปึนประโยชน์จากการรักษาป์าเพื่อชุมชนเขาเอง แต่เปึนประโยชน์ที่ส่งผลโดยรวม ต่อประเทศและต่อโลกจากปัญหาที่เราพูดกันเกี่ยวกับ สภาวะโลกร้อน ในประเด็นนี้อยากเรียนคําถามต่อท่านกรรมาธิการนะครับ เพื่อร่วมกันทําให้ กฎหมายฉบับนี้มีความเหมาะสมและมีความรอบคอบมากขึ้นว่าเราจะเขียนกติกาเกี่ยวกับ เรื่องนี้ไว้อย่างไร เพื่อจะให้ความเปึนธรรมต่อชุมชนเหล่ำนั้นที่ถูกวงโดยการขีดเส้น ลงไปในแผนที่แล้วไม่ได้ดําเนินการในการกันออกตามกฎหมายในแนวทางปฏิบัติที่ควรจะทํา

วันนี้มีชุมชนที่ดูแลรักษาป์าได้ในเขตป์าอนุรักษ์อยู่ประมาณ ๔,๐๐๐ ชุมชนอย่างที่เรา ได้มีข้อมูลปรากฏอยู่ ถ้าเราไม่ให้สิทธิต่อชุมชนเหล่านี้เราจะอธิบายต่อเรื่องนี้อย่างไร แล้วจะ มีแนวทางในการดําเนินการเกี่ยวกับชุมชนนี้อย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดความขัดแย้งกลายเปึน ปัญหาการสร้างความไม่เปึนธรรมตามมา อันนี้เปึนข้ออภิปราย แล้วเปึนคําถามในประการแรก ในประการที่ ๒ อยากเรียนว่าผมมีความเปึนห่วงต่อความสุ่มเสี่ยงต่อการขัดต่อรัฐธรรมนูญ ถ้ามีการออกกฎหมายไปโดยไม่รอบคอบ ขออนุญาตกราบเรียนว่าตั้งแต่รัฐธรรมนูญป้ ๒๕๔๐ ต่อเนื่องมาจนถึงป้ ๒๕๕๐ แล้วก็คงต่อเนื่องในรัฐธรรมนูญฉบับนี้คือการรองรับสิทธิ ของชุมชนในการอนุรักษ์ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลาย ทางชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืน หลักการนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมการใช้ประโยชน์ ต้องเปึนไปอย่างสมดุลและยั่งยืน ป์าชุมชนเปึนรูปธรรมของการใช้สิทธิดังกล่าว แล้วอันที่จริงแล้วงานวิจัยเรื่องป์า ชุมชนอย่างท่านได้มีการอภิปรายมาก็เปึนที่มา ของการบัญญัติเรื่องสิทธิชุมชนในรัฐธรรมนูญตั้งแต่ป้ ๒๕๔๐ และต่อเนื่องอย่างที่ได้ กราบเรียน หากเราออกกฎหมายเปึนข้อเสนอไปจาก สปช. แล้วท้ายสุดเดินไปสู่กระบวนการ นิติบัญญัติ ผมค่อนข้างมั่นใจว่าจะมีการยื่นเรื่องนี้ต่อศาล รัฐธรรมนูญและจะมีความเสี่ยงว่า อาจจะมีการวินิจฉัยว่าอาจจะเปึนกฎหมายที่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ปรากฏการณ์นี้เคยเกิดขึ้น เมื่อมีการออกกฎหมายลักษณะเดียวกันตามร่างกฎหมายเนื้อหาแบบนี้คือไม่มีการรับรอง สิทธิชุมชนในการจัดที่อยู่ในเขตป์าอนุรักษ์และมีการยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธร รมนูญ แต่น่าเสียดายว่าศาลรัฐธรรมนูญไม่ได้มีการวินิจฉัยเพราะว่ากฎหมายตกไปด้วยการที่ องค์ประชุมไม่ครบเสียก่อน ข้อเสนอต่อแนวทางออกในเรื่องนี้เปึนอย่างไรเปึนข้อเสนอ อภิปรายในประเด็นสุดท้าย ข้อเสนอ ๓ ประการที่มาจากทางกลุ่มของคุณหมออําพลตรงกับ สิ่งที่ผมเตรียมจะเสนอไว้ คือถ้าเปึนชุมชนที่อยู่มาก่อนเขตป์าอนุรักษ์เปึนชุมชนที่ดูแลรักษาป์า มาระยะหนึ่งจะเปึน ๑๐ ป้หรือแล้วแต่ที่ตามกฎหมายกําหนด แล้วมีการตรวจสอบพิสูจน์ ในพื้นที่จริงได้ว่ามีการดูแลจัดการป์าได้จริงอย่างสมดุลและยั่งยืนต้องมีสิทธิในการยื่น ขอจัดการป์าชุมชน ย้ํานะครับ สิทธิในการยื่นขอในแนวทางนี้หน่วยงานรัฐยังคงมีอํานาจหน้าที่ ที่จะตัดสินใจว่าชุมชนที่มายื่นขอนั้นรักษาป์าได้จริงหรือไม่ เปึนไปตามเงื่อนไขที่กําหนดไว้ หรือไม่ และมีสิทธิจะจัดการป์าชุมชนหรือไม่ ถ้าเปึนชุมชนที่บุกรุกป์าเข้ามาอยู่หลัง การประกาศเขตป์าอนุรักษ์ไม่ได้ สิทธินั้น ถ้าชุมชนนั้นอยู่มาก่อนแต่ไม่ได้มีวิถีชีวิตดูแลป์า

ทําให้เกิดป์าหัวโล้นอย่างที่เปึนภาพไม่ได้สิทธิอย่างนั้น หลักเกณฑ์ดังกล่าวข้างต้นจะไม่มี ป์าชุมชนในเขตอนุรักษ์ที่เพิ่มขึ้น เพราะเราดูการย้อนหลังผ่านไป โดยแนวทางนี้จะเปึน แนวทางออกที่จะทําให้เราออกกฎหมายที่เปึนการปฏิรูปรักษาป์าไว้ได้แล้วตอบโจทย์เรื่อง ความเปึนธรรมได้อย่างลงตัว ขอบพระคุณครับ