ธรณ์ ธํารงนาวาสวัสดิ์ ระบุว่ารายงานการประชุมแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ก่อนหลังจาก และการเสวนาครั้งที่ 2, 3 โดยเน้นการเตรียมแผนเอสอีเอที่ชัดเจน และมีการรวมประชาชนส่วนร่วมในการวางแผน โดยการเข้าถึงกระบวนการของอีไอเอ จำเป็นต้องมีส่วนร่วมของประชาชนในการตรวจสอบ ติดตาม และควบคุมผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมในโครงการ นอกจากนี้ยังจำเป็นในการแก้ไขปัญหาการควบคุมโครงการโดยใช้อีไอเอ โดยเน้นย้ำความสำคัญของการตรวจสอบและติดตามผลในระยะยาว และเรียกร้องการสนับสนุนจากภาครัฐในการแก้ไขปัญหานี้
เรียนท่านประธานสภา แล้วก็ เพื่อน ๆ สมาชิกทุกคนนะครับ ผมในฐานะอนุกรรมาธิการของอีไอเออันนี้ก็อยากจะสรุป
ภาพรวมให้เห็นสั้น ๆ นะครับ เพราะท่านอรพินท์ก็กล่าวไปหมดแล้ว เราอาจจะมองไม่เห็น ภาพรวมกันนิดหนึ่งนะครับ ภาพรวมของเราก็คือว่ารายงานทั้งหมดนี้ได้ผ่านการประชุม การสัมมนาทางวิชาการมาหลายครั้ง อันนั้นคือข้อแรกนะครับ เราเริ่มตั้งแต่ประชุมครั้งแรกสุด ก็คือเราต้องการจะนําเสนอว่ามันควรจะต้องแบ่งเปึน ๓ ขั้นตอน ก็คือก่อนหน้าอีไอเอ แล้วก็ หลังจากนั้น จากนั้นการเสวนาครั้งที่ ๒ ครั้งที่ ๓ ของเราก็เจาะลึกไปที่ว่าขั้นตอนเอสอีเอ ควรจะต้องทําอะไรบ้าง อีไอเอต้องทําอะไรบ้าง เอ็มอีแอนด์เอควรจะต้องมี อะไรบ้าง จากนั้นเราก็ประมวลทั้งหมดมารวมกันนะครับ ซึ่งถ้าเกิดภาพที่เราอาจจะเห็นว่ามีความขัดแย้ง ในบางโครงการที่เกิดขึ้น ไม่ใช่ทุกโครงการนะครับ บางโครงการมันจะหายไปได้อย่างไร ในการปฏิรูปในครั้งนี้นะครับ มันก็จะเห็นภาพชัดว่าอย่างแรกสุดเวลาเราจะเริ่ม โครงการ หน่วยงานภาคเอกชนหรือภาครัฐจะเริ่มโครงการมันก็ต้องมีแผนเอสอีเอที่ชัดเจน กติกาที่จะจู่ ๆ เกิดอะไรโผล่ขึ้นมาข้าง ๆ บ้างมันก็จะลดน้อยลงเพราะว่าประชาชนก็มีส่วนร่วม ตั้งแต่เรื่องของเอสอีเอ กระบวนการที่ว่าอะไรควรจะอยู่ตรงไหน ซึ่งอันนี้ก็จะไปสอดคล้องกับ เรื่องของการทํา ผังภาค ผังเมือง คณะกรรมการผังเมืองที่พูดกันไปแล้วด้วยนะครับ เพราะฉะนั้นโครงการขนาดใหญ่ต่าง ๆ ก็จะได้รู้ว่ามันควรจะอยู่ตรงไหน อย่างไร แล้วก็ ประชาชนก็จะได้มีส่วนในการบอกว่าถิ่นฐานของ เขาหรืออะไรของเขาเหมาะสมอย่างไร ก็คือเปึนการรวมเข้ามา ไม่ใช่เปึนการกําหนดโดยภา ครัฐอย่างเดียวนะครับ อันนั้นก็คือ เรื่องของเอสอีเอที่จะช่วยลดความสับสนและความฉับพลันของโครงการที่เกิดขึ้น แล้วก็ กลายเปึนประเด็นว่าทําไมจู่ ๆ โผล่ขึ้นมา นั่นคือข้อแรก
ข้อที่ ๒ ก็คือเรื่องของอีไอเอ อีไอเอก็ชัดเจนอยู่ว่าในเรื่องของกระบวนการ อีไอเอเราก็พยายามที่จะให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม หมายความว่าเดิมทีชาวบ้านต้องไป ยื่นจดหมายที่นั่น ที่นี่ ที่โน่น ถ้าเกิดทั้งกลุ่มชาวบ้าน ทั้งกลุ่มเอ็นจีโอหรือรวมทั้งนักวิชาการ ต่าง ๆ ที่เห็นว่ามีประเด็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องก็เข้ามาสู่กระบวนการอีไอเอให้ชัดเจนว่าอีไอเอ ตอนจบจะต้องมีการตรวจสอบ มีการติดตาม มีการควบคุมในเรื่องผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม ตรงไหน ตรงไหน ตรงไหนบ้าง อันนั้นก็คือข้อกําหนดที่เกิดขึ้นในอีไอเอโดยการมีส่วนร่วม ที่ท่านอรพินท์พูดไปแล้ว หลังสุดพอโครงการนี้ลงไปปุ็บกลายเปึนเอ็มอีแอนด์เอ จากการเสวนา ของเรา สัมมนาของเรา เราพบว่าจริง ๆ แล้วปัญหาที่สําคัญมันอยู่ตรงท้ายสุดนี่แหละครับ มันอยู่หัวกับท้าย อีไอเอเปึนแค่พาร์ ต (Part) หนึ่ง ถ้าเกิดหัวเขารู้ล่วงหน้ามันก็สบายใจ
ไปส่วนหนึ่ง ท้ายนี่แหละตัวปัญหา เพราะว่าหลายต่อหลายโครงการที่เกิดปัญหาและทําให้ ชาวบ้านหรือประชาชนฝังใจในสิ่งที่รู้สึกว่ามันไม่เห็นเปึนอย่างนั้นเลย มันอยู่ตรงท้าย นี่แหละครับ เพราะว่าอีไอเอกําหนดแต่ไม่เกิดขึ้นในความเปึนจริง ไม่ได้มีการติดตามควบคุม หรือกว่าจะตรวจสอบติดตามว่ามันเปึนตามอีไอเอหรือเปล่ามันก็เสี ยเวลามากมาย เพราะฉะนั้นเราก็ให้ความสําคัญกับตรงท้ายอย่างมากนะ ครับ เพราะว่าก็ต้องมีนักวิชาการ มีหน่วยงานหรือเจ้าของโครงการก็ต้องรายงานเอ็มอีแอนด์เอให้เราทราบเปึนระยะโดยที่มี บริษัทที่ปรึกษาหรือใด ๆ ก็ตามที่ได้รับ การควบคุมโดยสภาวิชาชีพเปึนผู้ช่วยตรวจสอบ ถ้าเกิดเขาตรวจสอบแล้วติดตามมาปรากฏว่ามันไม่เปึนอย่างในอีไอเอ เขาก็มีความผิด มันก็จะ กลับไปสู่การควบคุมเอ็มอีแอนด์เอ ก็คือการติดตามว่าปล่อยควันพิษแค่นี้จริงหรือเปล่า ปล่อยน้ําเสียแค่นี้จริงหรือเปล่าอย่างชัดเจน แล้วก็ถ้าเกิดไม่กระทําก็จะมีความผิดอย่างชัดเจน แล้วมันก็จะกลับมาล็อกอยู่กับอีไอเอขั้ นต้น เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่าจริง ๆ แล้วดูแล้ว มันรู้สึกเหมือนกับว่ามันไม่เห็นมีอะไรแปลก ๆ ที่เราเคยคุยกันเลย แต่จริง ๆ แล้วขั้นตอน ที่เปึนปัญหาต่าง ๆ โดยเฉพาะเปึนหัวใจของปัญหานี่ได้รับการแก้ไขในส่วนที่เราได้นําเสนอ ในครั้งนี้นะครับ ผมก็คิดว่าก็คงจะทําให้พว กเราเข้าใจมากขึ้น เพราะว่าอีไอเอมันเปึน เรื่องอะไรที่ค่อนข้างที่จะซับซ้อนแล้วก็เกิดปัญหามาเปึนระยะนะครับ เพราะฉะนั้นก็เลย ฝากไว้ แล้วก็จริง ๆ คณะอนุกรรมาธิการทั้งหมดก็อยากฟังความคิดเห็นจากพวกท่าน เปึนอย่างมากนะครับ เพราะว่าเราจะได้ช่วยกันอุดช่องโหว่ที่ทําให้ ในอนาคตปัญหา ความขัดแย้งต่าง ๆ จะได้หมดไป แล้วก็การพัฒนาอย่างยั่ งยืนจะได้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง ขอบคุณครับ