กราบเรียน ท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ผม นายสุรเชษฎ์ เชษฐมาส อดีตเป็นอาจารย์ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แล้วก็ดูแลรับผิดชอบในสาขาที่เกี่ยวข้อง ด้านการจัดการอุทยานแห่งชาติ ด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ แล้วก็เรื่องนันทนาการ ต้องขอขอบพระคุณท่านคณะอนุกรรมาธิการที่ได้เชิญผมมาร่วมชี้แจง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าผมจะกล่าวอ้างท่านสยุมพร ลิ่มไทย แล้วก็ท่านประดิษฐ์ เจริญสุข ได้พูดชัดเจน ตรงประเด็นไปแล้วว่าร่าง พ.ร.บ. ป่าชุมชนที่กําลังพิจารณาของคณะอนุกรรมาธิการชุดนี้ จะให้ดําเนินการหรือสนับสนุนให้มีป่าชุมชนในพื้นที่อื่นที่ไม่ใช่พื้นที่อนุรักษ์ คําว่า พื้นที่อนุรักษ์ มันสําคัญอย่างไร จึงเป็นเหตุผลที่คณะอนุกรรมาธิการจึงไม่เห็นด้วย ที่จะดําเนินการในเรื่องป่าชุมชนในพื้นที่นั้น ผมในฐานะผู้ชี้แจงจะบอกว่าเป็นนักวิชาการก็คงจะถูกต้องและไม่ผิด ก็อยากจะให้ข้อมูล ที่เป็นเชิงประจักษ์ ทั้งในระดับที่เป็นสากลแล้วก็รวมถึงของประเทศไทยด้วย ก่อนอื่น คงจะต้องขอกราบเรียนว่าป่าอนุรักษ์มันคืออะไร ทําไมถึงหวงนักหวงหนาไม่ให้มีการจัดตั้ง ป่าชุมชนในพื้นที่นั้น ในประเด็นนี้ผมอยากจะกราบเรียนสั้น ๆ อย่างนี้ว่าคําว่า ป่าอนุรักษ์ นั้นหมายถึงพื้นที่ธรรมชาติทั้งทางบกแล้วก็ทางทะเลที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ หรือจะเรียกภาษาที่เข้าใจกันในทั่วไปว่าเป็นพื้นที่ที่มีระบบนิเวศทางธรรมชาติที่เปราะบาง แล้วก็มีทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสําคัญต่อประชาชนทั่วทั้งโลกและประเทศไทย เป็นพื้นที่ ที่มีความเป็นพิเศษที่ประกาศจัดตั้งขึ้นเพื่อให้มันคงอยู่รักษาความเป็นธรรมชาติและให้ กระบวนการทางธรรมชาติดําเนินไปอย่างต่อเนื่องเพื่อใช้เป็นฐานรากของการพัฒนาประเทศ ทั้งในเชิงสังคม เศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม อันนี้เป็นหัวใจหลักของพื้นที่อนุรักษ์ที่มีการกําหนดขึ้น ไม่ใช่เฉพาะของประเทศไทยแต่รวมทั้งของประเทศทั่วโลก เมื่อผมพูดถึงประเด็นตรงนี้ ท่านประธานครับ ก็อยากจะขอกราบเรียนว่าพื้นที่อนุรักษ์ มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ผมก็จะขออนุญาตเท้าความไปถึงอุทยานแห่งชาติเยลโล สโตน (Yellow stone) หรือเยลโล สโตน เนชันแนล พาร์ค (Yellow stone national park) อันนี้เป็นอุทยานแห่งแรกของโลก ยุคใหม่ หรือถือว่าเป็นพื้นที่ที่เป็นต้นกําเนิดของพื้นที่อนุรักษ์หรือพื้นที่คุ้มครองของโลก ก็ไม่ผิด ได้มีการประกาศจัดตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. ๑๘๗๒ ประมาณ ๑๔๐ กว่าปีเศษ ในประเทศ สหรัฐอเมริกา เพราะฉะนั้นจึงถือว่าสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศต้นแบบ หรือเป็นต้นตํารับ ของพื้นที่อนุรักษ์ที่มีอยู่ในโลกนี้ พอหลังจากที่มีการประกาศจัดตั้งเยลโล สโตนขึ้นมาเป็น อุทยานแห่งชาติในปี ๑๘๗๒ ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกก็เริ่มทยอยกันประกาศจัดตั้งพื้นที่ อนุรักษ์ขึ้นมาตามกันมาจนปัจจุบันมีประเทศต่าง ๆ ที่มีพื้นที่อนุรักษ์แล้วเกือบ ๒๐๐ ประเทศ มีพื้นที่ทั้งหมดที่เป็นพื้นที่อนุรักษ์ตามกติกาหรือตามเกณฑ์ที่เขากําหนดไว้มีมากกว่า ๕๐,๐๐๐ แห่ง แล้วก็มีเนื้อที่ประมาณร้อยละ ๑๒ ของพื้นที่ผิวดินของโลกไม่นับรวมพื้นที่ น้ําทะเล สําหรับประเทศไทยเราเอง เรามีพื้นที่อนุรักษ์ไม่น้อยกว่า ๓๐๐ แห่ง มีพื้นที่รวมกัน ในปัจจุบัน ๒๒ เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ดินของประเทศไทย และประเทศเรานั้นมีพื้นที่อนุรักษ์ อยู่ไม่ต่ํากว่า ๔ ประเภท ตั้งแต่อุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า วนอุทยาน แล้วก็อาจจะรวมไปถึงพื้นที่ลุ่มน้ําชั้นหนึ่งซึ่งเป็นมติ ครม. เป็นพื้นที่ที่ประกาศ ตามมติ ครม. รวมเข้ามาอีกด้วย เพราะฉะนั้นพื้นที่ทั้งหมดจึงมากกว่า ๓๐๐ แห่ง เพราะว่าพื้นที่ลุ่มน้ําชั้นหนึ่งไม่สามารถจะแบ่งแยกเป็นพื้นที่ย่อย ๆ ออกมาได้ นอกจากนี้แล้ว ในเรื่องของพื้นที่อนุรักษ์หรือพื้นที่คุ้มครองมิได้กระทํากันเฉพาะแยกส่วนกันทํา ได้ยึดกระแส ตามกระแสหรือกรอบทิศทางของการประกาศจัดตั้งและอนุรักษ์ หรือมีการดูแลรักษา เหมือนกันทั่วโลก จนกระทั่งมีอนุสัญญาที่เกี่ยวข้องและข้อตกลงนานาชาติที่เกี่ยวข้อง อีกมากมายหลายฉบับที่สําคัญ ตั้งแต่อนุสัญญาว่าด้วยมรดกโลก อนุสัญญาว่าด้วยไซเตส ที่ท่านสุวัช สิงหพันธุ์ ได้พูดถึง รวมไปถึงอนุสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ ความหลากหลายทางชีวภาพตลอดจนข้อตกลงอื่น ๆ ที่มีความเกี่ยวพันกับเรื่องของการอนุรักษ์ ฉะนั้นเรื่องของการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพและพื้นที่อนุรักษ์เป็นเรื่องของ ข้อตกลงที่ไม่มีพรมแดน เป็นเรื่องที่ทุกคนทั่วโลกให้ความเป็นห่วงเป็นใยว่ามันจะลดน้อยถอยลง หรือมีการจัดการไม่มีประสิทธิภาพครับ เพราะฉะนั้นจึงมีกําเนิดขึ้น มีสหภาพสากลที่ว่าด้วย การอนุรักษ์ธรรมชาตินะครับ อินเตอร์เนชันแนล ยูเนียน ฟอร์ คอนเซอร์เวชัน ออฟ เนเจอร์ (International Union for Conservation of Nature) ขึ้นมาเป็นลักษณะเหมือนเป็น องค์กรที่เชื่อมโยงระหว่างประเทศต่าง ๆ เป็นองค์กรที่ช่วยมาดูแลนะครับ ช่วยเสนอ ความเห็น และมีเป็นแหล่งทรัพยากรบุคคลที่จะไปช่วยประเทศต่าง ๆ ในเรื่องของการ อนุรักษ์ตลอดมานะครับ อันนี้ก็จะมีการจัดตั้งขึ้น

มีประเทศไหนบ้างที่อนุญาตให้มีป่าชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ ก็เป็นประเด็น คําถามที่ตามมา แล้วก็เป็นประเด็นคําถามที่ทั่วโลกที่มีพื้นที่อนุรักษ์เป็นห่วงเป็นใย คําตอบ ของผมจากเท่าที่ค้นคว้ามาและจากประสบการณ์ส่วนตัวที่มีพรรคพวก เพื่อนและเพื่อนร่วมงาน ที่เกี่ยวข้องกับสายงานด้านอนุรักษ์อยู่ทั่วโลก ผมพยายามสืบเสาะหาข้อมูลตลอดเวลา ก็ไม่ปรากฏว่ามีประเทศไหนที่มีการอนุญาตให้ทําเรื่องป่าชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ หรือพื้นที่คุ้มครองเกือบทั้งหมดเลย ไม่มีดําเนินการอยู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผมจะขออนุญาต ท่านประธานเท้าความถึงประเทศสหรัฐอเมริกาสักนิด

ประเทศสหรัฐอเมริกานั้นผมได้เรียนไปแล้วว่าเป็นประเทศต้นแบบ หลังจากที่มีการประกาศจัดตั้งอุทยานต่าง ๆ และพื้นที่คุ้มครองอื่น ๆ ในประเทศ สหรัฐอเมริกาแล้วไม่น้อยกว่า ๔๐๐ แห่งครับ ก็ได้มีการอพยพคนออกจากพื้นที่อนุรักษ์ ในสมัยนั้นอย่างที่เราทราบก็คืออเมริกันอินเดียนที่อยู่ แล้วก็คนท้องถิ่นที่ไม่ใช่อเมริกันอินเดียน อีกเยอะแยะนะครับ ก็ได้มีการอพยพออกไปอยู่ข้างนอก รัฐยอมจ่ายค่าใช้จ่ายเป็นค่าชดเชย ให้กับคนที่ต้องอพยพออกไป เพราะต้องการให้พื้นที่อนุรักษ์นั้นคงความสันโดษและเป็นพื้นที่ อนุรักษ์ที่จะให้ประโยชน์กับประชาชนหลากหลายรูปแบบได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เราใช้คําว่าการบริการของระบบนิเวศ อีโคซิสเต็ม เซอร์วิสเซส (Ecosystem services) ซึ่งจะให้บริการตั้งแต่เรื่องของการเป็นที่ให้น้ําแก่ชุมชนโดยรอบ ทางด้านอุตสาหกรรม ด้านเกษตรกรรมและการใช้ในครัวเรือน อย่างกรณีของอุทยาน แห่งชาติเขาใหญ่ ให้น้ําถึงเกือบจะ ๒,๐๐๐ ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี อย่างนี้เป็นต้น นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งที่ควบคุมสภาพภูมิอากาศ ลดการพังทลายของดินที่จะเป็นปัญหาภัย ธรรมชาติเกิดขึ้นในพื้นที่ตอนล่าง รวมไปถึงเป็นแหล่งดูดซับคาร์บอนที่เป็นปัญหา สร้างความเดือดร้อนให้กับโลกของเราในกรณีที่เป็นภาวะโลกร้อน อันนี้เป็นแหล่งดูดซับ ที่มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยเฉพาะพื้นที่ป่า มากกว่าพื้นที่อื่น ๆ ไม่มีมาตรการไหนจะดีเท่า เท่ากับเป็นแหล่งธรรมชาติที่สามารถดูดซับคาร์บอนนะครับ นอกจากนี้พื้นที่อนุรักษ์ หรือพื้นที่คุ้มครองอย่างอุทยานแห่งชาติเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่านับว่าเป็นแหล่งที่สร้างมูลค่า ทางเศรษฐกิจสูงมากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าเราบอกมีนักท่องเที่ยวเข้ามาใช้พื้นที่ต่าง ๆ เหล่านี้ปีละ ๒๐ ล้านคน มูลค่าของการท่องเที่ยวตรงจุดนี้ก็เป็นส่วนที่กระจายรายได้ ให้กับชุมชนท้องถิ่นอย่างมากมายนะครับ อันนี้จะเห็นว่าพื้นที่อนุรักษ์นั้นมีความสําคัญ มากมายตามที่ผมได้กราบเรียนไปแล้ว อย่างไรก็ดีหลายคนถามว่าแล้วทําไมถึงไม่ยอมให้เข้า ไปทําป่าชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ล่ะ มันก็มีเหตุผลอยู่ ๓ ประการครับ ท่านประธานครับ ผมอยากจะกราบเรียนว่ามีเหตุผล ๓ ประการหลัก ๆ คงจะต้องขอย้อนกลับไปในปี ๑๘๗๒ ของประเทศสหรัฐอเมริกา แล้วก็ พ.ศ. ๒๕๐๓ เจตนารมณ์ของการร่าง พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ ปี ๒๕๐๓ นั้นเป็น พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ซึ่งภายหลังนั้นได้มีการปรับปรุงแก้ไข ในปี ๒๕๓๕ แล้วก็ต่อมาในหลังจากปี ๒๕๐๓ แล้วก็มาปี ๒๕๐๔ พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ ซึ่งทั้ง ๒ ฉบับถือว่าเป็น พ.ร.บ. ที่เกี่ยวเนื่องกับเรื่องของการอนุรักษ์อย่างเข้มข้น เจตนารมณ์ ในนั้นระบุชัดเจนว่าต้องการที่จะสงวนรักษาพื้นที่ต่าง ๆ เหล่านี้ไว้ให้คงอยู่ชั่วลูกชั่วหลาน ไม่ให้มีกิจกรรมอื่น ๆ ที่อาจจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อความเป็นระบบนิเวศ ที่มีความเปราะบาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบ้านเรา เรามีภัยคุกคามอยู่มากมาย เพราะฉะนั้น กิจกรรมของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นการเข้าไปอาศัยอยู่ เข้าไปใช้เป็นที่ทํากิน ก็จะก่อให้เกิด ปัญหากับความเปราะบางของพื้นที่อนุรักษ์ท่านประธานครับ อันนั้นก็เป็นเหตุผลประการที่ ๑ แล้วก็คงไม่ใช่เฉพาะประเทศไทย ประเทศทั่วโลกก็ยึดถือแนวทางตรงนี้เป็นสรณะ ในการบริหารจัดการพื้นที่อนุรักษ์ต่าง ๆ ของประเทศของตน

ประเด็นที่ ๒ ท่านประธานครับ ภัยคุกคามของพื้นที่อนุรักษ์ปัจจุบันก็มีอยู่ มากมายหลายประการ เกินกว่าที่ขีดความสามารถของเจ้าหน้าที่ในการดูแลรักษา อยู่พอสมควรอยู่แล้ว ตั้งแต่ภัยคุกคามในเรื่องของการพัฒนาขนาดต่าง ๆ เข้าไปใช้ในพื้นที่ อนุรักษ์ก็ดี การบุกรุกของภาคธุรกิจก็ดี โดยเฉพาะเรื่องของการท่องเที่ยว รีสอร์ท (Resort) ที่พักแรมอะไรต่าง ๆ ก็เป็นประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้นมาตลอด รวมไปทั้งชุมชนต่าง ๆ ซึ่งเข้าไป เก็บหาของป่า เข้าไปตัดไม้และล่าสัตว์ในพื้นที่อนุรักษ์ของเราอยู่พอสมควร นั่นก็คือ เป็นเหตุผลว่าทําไมถึงเสนอว่าเราควรจะมีป่าชุมชนตามแนวชายเขตของพื้นที่อนุรักษ์เสีย อันนี้ก็จะเป็นส่วนที่จะคอยป้องกันและการลดน้อยถอยลงของพื้นที่ป่าและทรัพยากร ที่มีความสําคัญออกไป

ประเด็นที่ ๓ ผมไม่ค่อยมั่นใจนัก ถึงแม้จะมีกฎหมายออกมาสนับสนุน ให้มีพื้นที่ป่าชุมชนในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ แต่ขีดความสามารถในเรื่องของการบังคับใช้กฎหมาย ของเรายังมีอุปสรรคอยู่มากมายหลายประการ ท่านสุวัชได้พูดไปแล้วว่าเรื่องของมติ ของ ครม. บางครั้งก็สวนทางหรือว่าไม่ไปในทางเดียวกันกับเรื่องของ พ.ร.บ. เพราะฉะนั้น ตรงจุดนี้การบังคับใช้กฎหมายถ้าเปิดให้มีป่าชุมชนในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ถ้าเกิดปัญหาขึ้นมา ใครจะเป็นผู้จัดการหรือแก้ไขปัญหานี้อย่างเบ็ดเสร็จได้ อันนี้เป็นสิ่งที่ฝ่ายอนุกรรมาธิการ ของเราค่อนข้างจะเป็นห่วงนะครับ ผมก็ได้กราบเรียนความสําคัญเรื่องของป่าอนุรักษ์ มาพอสมควร เนื้อที่ของป่าอนุรักษ์ในประเทศไทยจํานวน ๒๒ เปอร์เซ็นต์หรือประมาณ ๗๐ กว่าล้านไร่ทําอย่างไรถึงจะให้คงอยู่เป็นป่าธรรมชาติผืนสุดท้ายที่ยังเหลือให้กับประชาชน เกือบ ๗๐ ล้านคน ได้มีโอกาสใช้เป็นที่สร้างเพิ่มคุณภาพชีวิต ทําอย่างไรที่จะให้ทรัพยากร ความหลากหลายทางชีวภาพมีการเพิ่มพูนขึ้นมาได้ เป็นแหล่งนันทนาการและการท่องเที่ยว ทางธรรมชาติให้กับประชาชนทั่วไปยังคงอยู่ต่อไปได้ อันนี้ก็ถือว่าเป็นประเด็นที่มีความสําคัญ ผมก็คงจะต้องกราบเรียนผ่านท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติไปยังสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ว่าเราเหลือพื้นที่ป่าเหลือน้อยเต็มทนนะครับ ผมคิดว่าถ้าป่าพูดได้ ต้นไม้พูดได้ สัตว์พูดได้ ผมก็คิดว่าสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ก็คงจะพูดเหมือนกับผมที่มายืนชี้แจงตรงจุดนี้ ก็ขอกราบเรียน ชี้แจงในเรื่องของเหตุผลในการไม่สนับสนุนให้มีการทําป่าชุมชนในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ด้วยประการฉะนี้ครับ ขอบพระคุณท่านประธานครับ