สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๓๔ · ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๕๘

วิบูลย์ คูหิรัญ เสนอการปฏิรูปกิจการไฟฟ้า โดยเน้นย้ำความจำเป็นในการส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ชุมชนท้องถิ่น และประชาชนทุกคนในการกำหนดนโยบาย ติดตาม ตรวจสอบ กำกับ และเลือกใช้เชื้อเพลิงที่เหมาะสม รวมถึงการเชื่อมโยงกับประเทศต่าง ๆ รอบข้าง และการอนุรักษ์พลังงาน

นายวิบูลย์ คูหิรัญ กรรมาธิการ

กราบเรียนท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ที่เคารพ เพื่อนสมาชิก สปช. ทุกท่าน ผม นายวิบูลย์ คูหิรัญ ในฐานะประธานอนุกรรมาธิการ การปฏิรูปกิจการไฟฟ้า ในส่วนเกี่ยวกับการปฏิรูปกิจการไฟฟ้านี้ จากที่คณะกรรมาธิการ ปฏิรูปพลังงานมีความเห็นว่าควรจะให้มีการผลิต แล้วก็ซื้อขายไฟฟ้าอย่างเสรี ลดการผูกขาด ในปัจจุบัน แล้วเพื่อที่จะเตรียมพัฒนาไปสู่การที่จะเป็นตลาดกลางซื้อขายพลังงานไฟฟ้าของภูมิภาค ทั้งในเออีซี แล้วก็จีเอ็มเอส (GMS) และจะให้มีการเจรจาเพิ่ม ถ้าเผื่อมีกำลังผลิตเพิ่มเติม เพียงพอก็อาจจะขายเข้าไปที่บังกลาเทศ แล้วก็ที่อินเดียในโอกาสที่เหมาะสม ทั้งนี้ประโยชน์ ที่เราจะได้รับก็คือจะช่วยลดการสร้างโรงไฟฟ้าสำรองในการที่จะโยกพลังงานจากประเทศหนึ่ง ไปยังอีกประเทศหนึ่งที่ไม่มีความจำเป็นในช่วงขณะที่ประเทศหนึ่งมีความจำเป็นในขณะนั้น ทำให้เป็นการลดการลงทุนที่จะสร้างโรงไฟฟ้าสำรองทำให้การลงทุนลดลง อันนี้ก็จะมีผล ต่อค่าไฟฟ้า เพราะถ้าเผื่อว่าเราสร้างโรงไฟฟ้าสำรองมากเท่าไร ค่าไฟฟ้าก็จะสูงขึ้นเพราะมี การลงทุนมากขึ้น ต่อไปเราก็จะสามารถที่จะเป็นศูนย์กลางในการซื้อขายพลังงานไฟฟ้าต่อไป ในการที่จะเป็นศูนย์กลางอันนี้ก็สามารถที่จะทำให้เรามีอำนาจต่อรองในเรื่องอื่น ๆ ได้ด้วย ขณะนี้จริง ๆ แล้วก็มีประเทศซึ่งเป็นประเทศใหญ่ก็พยายามที่จะดึงการเป็นตลาดกลาง ค้าพลังงานอันนี้เพื่อที่จะเป็นศูนย์กลางของภูมิภาคนี้ แต่ว่าด้วยภูมิประเทศแล้วของเรา ก็เหมาะสม แล้วศักยภาพของเราก็สามารถที่จะเป็นได้ เพราะฉะนั้นก็คงจะต้องมี การดำเนินการเพื่อที่จะให้เราเป็นศูนย์กลางให้ได้ เพราะฉะนั้นต้องมีความพร้อมในการที่จะ ดำเนินการต่อไป

สำหรับการปฏิรูปกิจการไฟฟ้านี้ ผมจะใคร่ขอชี้ความเชื่อมโยงตามที่มี การแจกไปแล้วเกี่ยวกับทางด้านคอนเซ็พชวล ดีไซน์ สำหรับกรอบการปฏิรูปกิจการไฟฟ้านี้ ซึ่งมันก็จะมีเกี่ยวโยงกับทางด้านแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า หรือพีดีพี (PDP) แล้วก็จะมี เกี่ยวกับเรื่องการบริหารกองทุนพัฒนาไฟฟ้า การผลิตและซื้อขายไฟฟ้าเสรี รวมทั้งที่จะเป็น ศูนย์กลางตลาดซื้อขายไฟฟ้าในภูมิภาค ซึ่งแนวทางที่จะมีการปฏิรูปนี้ก็คือในการทำแผนก็คง จะต้องมีการส่วนร่วมของทุกภาคส่วน รวมทั้งชุมชนท้องถิ่นที่มีส่วนร่วมในการที่จะ กำหนดนโยบาย ติดตาม แล้วก็ตรวจสอบ กำกับ รวมทั้งเป็นผู้ที่จะเลือกใช้เชื้อเพลิงเพื่อทำให้ มีสัดส่วนในการใช้เชื้อเพลิง ซึ่งขณะนี้มีใช้แก๊สสูงเกินไป เราก็จะให้ประชาชนมีส่วนในการที่ กำกับเพื่อที่จะให้อันนี้มีการเกลี่ยออกมา

สำหรับทางด้านการบริหารกองทุนพัฒนานั้นเรามีการที่จะเพิ่มธรรมาภิบาล แล้วก็ประสิทธิภาพในการบริหารกำกับกิจการไฟฟ้า รวมทั้งกองทุนในพื้นที่รอบโรงไฟฟ้า ซึ่งเดี๋ยวผมจะชี้ให้ดูว่า มันจะไปเกี่ยวโยงกับเรื่องต่าง ๆ ที่เราคิดไว้อย่างไร

สำหรับการผลิตและซื้อขายไฟฟ้าเสรีนี้ก็จะเป็นการลดการผูกขาดในกิจการ ไฟฟ้าทั้งระบบ โดยที่เราจะแยกกิจการทางด้านระบบสายส่ง แล้วก็โครงข่ายไฟฟ้าออกจาก กฟผ. หรือต่อไปเมื่อเรานำรายงานนี้เสนอขึ้นไปแล้วทาง กฟผ. ก็อาจจะไปทำการสทัดดี (Study) แล้วก็อาจจะมีแนวทางอื่น คือจะไม่แยกเด็ดขาดก็ได้ หรือว่าอาจจะแยกออกมาเป็น หน่วยหนึ่งที่จะบริหารในเรื่องนี้ แล้วก็ให้ผู้ผลิตมีสิทธิที่จะส่งไฟฟ้าเข้าระบบ เรียกว่าที่ผ่านมาการค้าซื้อขายทั้งหลายก็จะผ่านทางด้านฝ่ายผลิตอย่างเดียว ต่อไปเราก็ พยายามที่จะให้ทางผู้ผลิตที่จะผลิตที่ใดก็ได้ แล้วก็ผู้ซื้อจะซื้อโดยตรงกับทางนี้ได้โดยผ่าน ระบบที่เราจะตั้งขึ้นมาเป็นระบบเสรีในสายส่งนี้ แต่อย่างไรก็ตามในการที่จะทำนี้ก็คงจะต้อง มีทางด้านแผนที่จะคุม แล้วก็จะต้องมีทางด้านเรกกูเลเตอร์ (Regulator) มาคุมอีกทีหนึ่ง เพราะมิฉะนั้นแล้วมันก็จะทำให้การลงทุนอาจจะซ้ำซ้อน แล้วก็อาจจะมีปัญหา ในความสามารถไม่เพียงพอที่จะรองรับได้ถ้าหากไม่มีแผน

จากนั้นก็จะเป็นเกี่ยวกับเรื่องศูนย์กลางตลาดซื้อขายไฟฟ้าในภูมิภาค ซึ่งจากที่เราสร้างเครือข่ายอันนี้เราก็พยายามที่จะเจรจา ก็อาจจะมีการตกลงทางด้านเทคนิค ในการที่จะส่งไฟฟ้าหรือรับไฟฟ้าจากประเทศอื่น ๆ รอบบ้านเรา ว่าจะตกลงกันจะใช้เทคนิค แบบไหนอะไรต่าง ๆ ก็จะต้องมีการตกลงกัน แล้วก็คงจะต้องมีการตกลงในเรื่องราคาในการ ที่จะส่งผ่านระบบต่าง ๆ เหล่านี้ที่จะให้ซื้อขายได้ ทั้งนี้เพื่อให้บริหารจัดการกำลังไฟฟ้าสำรอง ให้อยู่ในสภาวะปกติ

จากกรอบเหล่านี้ผมก็อยากจะชี้ให้เห็นว่า มันจะมีการเชื่อมโยงกันตามที่เรา ได้คิดไว้ คือเราก็คงจะต้องคำนึงว่าเราจะทำอย่างไรที่จะทำให้เกิดการซื้อขายเสรีได้ โดยการ ที่เราจะต้องแยกระบบสายส่ง แล้วก็ทางด้านศูนย์ควบคุมสายส่งอันนี้ออกมา แล้วตั้งเป็น ตลาด ในการดำเนินการจะต้องมีผู้ผลิตซึ่งอยู่รอบ ๆ บ้านเรา อาจจะมีทั้งของเออีซี มีทั้งจีเอ็มเอส ซึ่งจีเอ็มเอสทุกท่านอาจจะยังไม่ทราบ ก็คือ เกรทเตอร์ แม่โขง ซับรีเจียน (Greater Mekong Sub region) ก็คือจะมีประเทศจีนเข้ามาเกี่ยวข้องอีกประเทศหนึ่ง ซึ่งในอันนี้เมื่อมีระบบ ทั้งหลายแล้วก็จะมีการซื้อขายกันผ่านทางระบบ แต่ในการที่จะก่อสร้างก็อย่างที่ผมเรียน ตั้งแต่ต้นแล้วว่า ในการที่จะทำอันนี้ก็คงจะต้องมีการทำแผน หมายถึงพีดีพี เพื่อที่จะคอย ควบคุมในการที่จะดำเนินการสำหรับของเราเกี่ยวกับเรื่องทางด้านกำลังผลิต แล้วก็ทางด้าน สายส่งที่จะให้รองรับ สามารถที่จะรองรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตให้ได้ ทีนี้ในการที่จะทำ แผนมันก็จะไปเกี่ยวโยงกับทางด้านที่เราจะต้องไปทำ ทางด้านโหลด ฟอร์คาสท์ (Load Forecast) ว่าในประเทศเรามีความต้องการอย่างไร แล้วก็อาจจะต้องคำนึงถึงประเทศต่าง ๆ รอบบ้านเราด้วย ทีนี้ในการทำแผนอันนี้มันก็จะไปเกี่ยวโยงกับทางด้านแผนอนุรักษ์ของบ้านเราด้วย เพราะว่าเมื่อโหลด ฟอร์คาสท์ ออกมาแล้ว เมื่อเราจะไปใช้ทำแผนมันก็คงจะต้องคำนึงถึงว่า โหลด ฟอร์คาสท์ ที่ได้ตัวเลขออกมามันจะเหมาะสมหรือไม่ การที่จะดูว่ามันเหมาะสมหรือไม่ มันก็จะไปเชื่อมโยงถึงการอนุรักษ์พลังงานด้วย ถ้าเผื่อการอนุรักษ์พลังงานมีประสิทธิภาพ ก็จะทำให้โหลด ฟอร์คาสท์ ตัวเลขมันก็จะต่ำลง แผนที่จะใช้ในการที่จะดำเนินการตัวเลขก็ จะน้อยลง ทีนี้สำหรับแผนอนุรักษ์พลังงานอันนี้ถ้าทำแล้วเพื่อลดการใช้ไฟฟ้า คือหมายถึงว่า ทำให้ตอนพีค (Peak) มีการใช้ให้น้อยลง ทีนี้ในการที่จะทำอย่างไรที่จะทำให้แผนอนุรักษ์ มีผล ทำให้ตัวการใช้พลังงานในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งที่มันเป็นพีคให้มันน้อยลงเพื่อที่จะ ให้กำลังผลิตมีการเกลี่ย หมายถึงว่าเกลี่ยโดยที่ไม่ต้องมีกำลังสำรองที่จะไปรองรับตัวพีค ที่มันสูงขึ้น เพราะฉะนั้นเราก็ควรจะต้องคำนึงถึงเกี่ยวกับเรื่องในข้อต่าง ๆ ในแผนอนุรักษ์ว่ามันควร จะต้องทำอะไรบ้างที่จะทำให้ตัดตัว เรียกว่าตัวพีคให้ได้ เพราะฉะนั้นที่เราจะเสนอแนะไป ก็จะมีเกี่ยวกับเรื่องการใช้ดีมานด์ เรสพอนซ์ โปรแกรม (Demand Response Program) คือมันก็จะเกี่ยวกับเรื่องว่าในกรณีที่อาจจะมีความต้องการไฟสูง ถ้าเผื่อกำลังผลิตเราไม่พอ ก็จำเป็นที่จะต้องไปตัดไฟของอุตสาหกรรมประเภทใดประเภทหนึ่งหรือโรงงานใดโรงงานหนึ่ง เราก็จะมีข้อตกลงกับผู้ใช้ไฟประเภทนี้ไว้ว่า ในกรณีที่ไฟเกิดเลยกำลังผลิตที่เราทำให้มัน สม่ำเสมอได้ ที่มันจะทำให้เป็นยอดขึ้นมาที่เราไม่มีกำลังสำรองนี้ว่า เราจะขอตัดไฟจากโรงพวกนี้ ก็จะมีข้อตกลงกันต่างหาก เพื่อเป็นการลดพีคว่าทำให้ ก็อาจจะมีข้อ หมายถึงว่า มีผลประโยชน์ตอบแทนเข้าไปในกรณีเช่นนี้ อาจจะเป็นค่าไฟลดลงหรือว่าจะเป็นวิธีใดวิธีหนึ่ง หมายถึงว่าคืนผลประโยชน์ให้ไปหรืออะไรอย่างนี้ และจากแผนอนุรักษ์พลังงานด้านนี้ ในขณะนี้มันก็มีวิธีที่จะทำให้เกิดการอนุรักษ์พลังงานก็คือใช้ไอโซ ๕๐๐๐๑ (ISO 50001) ไอโซ ๕๐๐๐๑ นี้ก็จะเป็นการที่จะบริหารจัดการให้พวกอุตสาหกรรมทั้งหลายก็ได้มี การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ทั้งหลาย แล้วก็ทำให้มีการประหยัดพลังงาน แล้วเราก็อาจจะต้องมี ผลตอบแทนให้กับโรงงานที่สามารถทำได้ตามมาตรฐานไอโซอันนี้ว่า ถ้าเผื่อว่าคุณสามารถ ทำให้ประหยัดพลังงานได้ถึง ๓๐ เปอร์เซ็นต์หรือเท่าไรก็แล้วแต่ โดยวิธีที่มีการศึกษามา แล้ว ก็จะได้ใบประกาศไอโซ ๕๐๐๐๑ ซึ่งอันนี้ก็อาจจะไปมีผลประโยชน์อีกที่จะทำให้กับผู้ที่ได้ ไอโซ ๕๐๐๐๑ อาจจะเป็นการลดภาษีหรือจะเป็นวิธีใดวิธีหนึ่ง ทำให้เขามีความที่อยากจะ เข้ามาร่วมด้วย รวมทั้งทีโอยู มิเตอร์ (TOU meter) เดี๋ยวผมขอไปย่อ ๆ ดีกว่า เดี๋ยวมันจะ มากเกินไป แล้วก็จะมีบริษัทเอสโค เอสโคนี้ก็จะเป็นบริษัทของทางด้านภาคอุตสาหกรรม ที่จะมีการศึกษา แล้วก็เสนอแนะทางอุตสาหกรรมให้ใช้ไฟให้ลดลง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทั้งหลายมันก็ จะไปทำให้แผนอนุรักษ์มีประสิทธิภาพ แล้วมันก็จะไปมีผลกับโหลด ฟอร์คาสท์ จากโหลด ฟอร์คาสท์นี้ก็จะเอาไปทำแผนพีดีพี แต่อย่างไรก็ตามที่ว่าจะต้องมีส่วนร่วมนี่ เมื่อเราได้โหลด ฟอร์คาสท์มาแล้วก็จะนำเอาโหลด ฟอร์คาสท์ อันนี้ไปทำประชาพิจารณ์เพื่อให้ประชาชน ได้มีส่วนร่วมในการที่จะกำหนดว่า ควรจะถูกต้องหรือไม่ หรือว่าควรจะใช้ในพื้นที่ของตน จะมีอะไรขึ้นมาอย่างไรให้รับทราบตั้งแต่ต้น จากนั้นเราก็จะมาทำแผนพีดีพี แผนพีดีพี ในการทำนี้ก็คงจะต้องมีการทำประชาพิจารณ์อีกเช่นกัน ในการทำแผนพีดีพีเพื่อที่จะให้ ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการที่จะเลือกว่าจะใช้พลังงานประเภทไหน ถ้าเผื่อว่าคุณเลือก พลังงานประเภทชนิดหนึ่งอาจจะเป็นพลังงานทดแทนหรืออะไร ซึ่งอาจจะทำให้มีผลต่อ สิ่งแวดล้อมน้อย แต่ว่าค่าไฟมันก็อาจจะสูง เพราะการลงทุนมันสูง ก็ให้ประชาชนนี้ได้มีส่วนเลือก แล้วก็รวมทั้งในการที่จะเลือกพื้นที่ ในการที่จะดำเนินการว่า อันนี้จะมีผลต่อเขาน้อยหน่อย ในแผนอันนี้ก็จะมีทั้งส่วนทางด้านระบบสายส่งแล้วก็จะมีทางด้านกำลังผลิต แล้วก็จะมีระบบ ควบคุม อันนี้การผลิตเมื่อจะก่อสร้างก็จะก่อสร้างตามแผน แต่อย่างไรก็ตามในการที่จะก่อสร้างก็จะต้องไปทำการศึกษาทางสิ่งแวดล้อมด้วยเช่นกัน คือมีทั้งอีไอเอ (EIA) แล้วก็อีเอชไอเอ (EHIA) ที่จะทำ ในการผลิตก็จะไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับ ทางด้านเกี่ยวกับระเบียบกองทุนพัฒนาโรงไฟฟ้าซึ่งเราก็พยายามติดตามดู เพราะถ้าเผื่อว่า ประชาชนที่เคยได้รับผลกระทบ ถ้าเผื่อเขาได้รับผลตอบแทนคุ้มค่าหรือเห็นว่าไปสร้าง โรงไฟฟ้าแล้วเขาก็จะได้ประโยชน์อะไร ก็จะเป็นการสะท้อนอันนี้ออกไป เพราะฉะนั้น การต่อต้านที่จะให้มีโรงไฟฟ้าใกล้บ้านของแต่ละคนก็จะน้อยลง ในการทำก็จะต้องไปคำนึงถึง เรื่องสัดส่วนของเชื้อเพลิงที่ว่านี้ เชื้อเพลิงที่จะใช้ แล้วก็สถานที่ก่อสร้างซึ่งเชื้อเพลิงที่จะใช้นี้ก็ จะมีเรื่องทางด้านพลังงานทดแทน ซึ่งพลังงานทดแทนส่วนใหญ่แล้วที่เราเคยนำเสนอไว้ก็คือ เรื่องโซลาร์ รูฟ (Solar roof) อะไรทั้งหลาย อันนี้มันก็จะไปเกี่ยวข้องกับทางด้านในการที่จะ ควบคุม ก็คือมันจะต้องมีเกี่ยวกับเรื่องสมาร์ท มิเตอร์ (Smart meter) มีสมาร์ท กริด (Smart grid) ทั้งหลายที่จะมาคุมในตัวเหล่านี้ ที่จะทำให้เอาเข้าระบบให้ได้อะไร ต่อไปก็ อาจจะมีทางด้านที่เราเสนอแนะก็อาจจะเป็นเปอร์เซ็นต์น้อย ต่ำ แต่ว่าเราก็คงจะต้องคำนึงไว้ ว่าอาจจะต้องมีนิวเคลียร์ นิวเคลียร์ซึ่งขณะนี้ได้ทราบว่าก็จะพระราชบัญญัติควบคุมเกี่ยวกับ เรื่องนี้ออกมา เพราะว่าขณะนี้ก็อยู่ที่คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว ก็เตรียมที่จะนำเสนอ เพื่อที่จะให้ควบคุมให้ได้ แล้วอันนี้ก็คงจะต้องให้ประชาชนได้รับทราบ แล้วก็ต้องมีการ ประชาสัมพันธ์ แล้วก็ให้ประชาชนยอมรับให้ได้ แล้วก็ถึงจะมีการดำเนินการ นอกจากนั้น ทางด้านก๊าซก็คงจะไม่มี ก๊าซธรรมชาติ เพราะว่าเราคงจะไม่นำเสนออันนี้ เพราะว่าขณะนี้ มันสูงอยู่แล้ว ๖๘ เปอร์เซ็นต์ของเชื้อเพลิงที่ใช้อยู่เป็นก๊าซธรรมชาติซึ่งต่อไปมันคงไม่พอแล้ว เพราะว่าตอนนี้ก็ต้องนำเข้าเป็นพวกแอลเอ็นจีมา ซึ่งราคาแอลเอ็นจีนี้มันก็จะแพงกว่าแก๊ส ธรรมชาติถึงเกือบ ๒ เท่า เพราะฉะนั้นถ้าสร้างตัวนี้เมื่อไรก็หมายถึงว่าค่าไฟมันก็จะต้องแพง ขึ้น เห็นแน่นอน เพราะว่าตัวเชื้อเพลิงมันแพงขึ้น จากนั้นก็จะมีเรื่องพลังน้ำ พลังน้ำที่จะ ก่อสร้างในบ้านเราก็อาจจะไม่มีแล้ว เพราะว่าทุกจุดที่จะสร้างแต่ละจุดนี้ก็มีการต่อต้านมาก เพราะฉะนั้นก็อาจจะมีได้ยาก ก็คงจะต้องเป็นการซื้อจากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่ที่จะ นำเข้ามา

จากนั้นก็จะมีเรื่องถ่านหินสะอาด ถ่านหินสะอาดนี้จริง ๆ แล้วขณะนี้ ทุกอย่างมันก็สามารถที่จะดำเนินการให้ได้ตามมาตรฐานของโลก ของสากลได้ทุกอย่างแล้ว แต่ว่ามันก็ยังมีภาพเก่า ๆ ที่ทำให้ประชาชนมีความรู้สึกว่ายังต่อต้านอยู่ อันนี้ก็คงจะต้อง เสนอแนะไปให้มีการประชาสัมพันธ์ แล้วก็ให้ความรู้กับประชาชนให้มากขึ้น นอกจากนี้ การประชาสัมพันธ์ก็คงจะเกี่ยวโยงกับทุก ๆ เรื่องที่พยายามจะทำให้ แล้วก็ให้ประชาชนได้มี ส่วนร่วมในการดำเนินการ อันนี้ก็คงจะเป็นภาพรวมที่เราคิดว่าควรจะทำเพื่อที่จะให้การ ซื้อขายพลังงานเป็นเสรี แล้วต่อไปก็จะไปเป็นตลาดกลางในการซื้อขายของภูมิภาค เพื่อที่ให้ ประเทศเราสามารถที่จะเป็นศูนย์กลางในการที่อาจจะมีอำนาจในการที่จะต่อรองในเรื่องอื่น ๆ ได้ด้วย เพราะว่าถ้าเผื่อว่าเราเป็นศูนย์กลางทางด้านนี้อยู่ คือหมายถึงว่าเราก็จะสามารถ บริหารเรื่องพลังงานในภูมิภาคนี้ได้อย่างดี ก็คงมีเท่านี้ครับ ขอบคุณมากครับ