สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๓๓ · ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๘

สืบพงศ์ ธรรมชาติ เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการบริหารงานภาครัฐที่เน้นผู้นำที่มีคุณธรรมและเก่งหลายด้าน พร้อมหารือเรื่องการคัดเลือกบุคลากรในหน่วยงานราชการ และเรียกร้องการปฏิรูปการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพและคุณภาพ

รองศาสตราจารย์สืบพงศ์ ธรรมชาติ

ท่านประธานที่เคารพ รองศาสตราจารย์สืบพงศ์ ธรรมชาติ สปช. จังหวัดนครศรีธรรมราช ๒๑๖ การเพิ่มประสิทธิภาพ และคุณภาพการบริหารงานภาครัฐ โดยคําคือประสิทธิภาพ คือต้องทําให้สําเร็จ คุณภาพ ก็คือทําให้เกิดคุณค่าต่อคนและสังคม ทีนี้ถามว่าภาครัฐได้ทําสิ่งเหล่านี้ให้เกิดขึ้นจริงหรือเปล่า ประสิทธิภาพคือภาวะแห่งความสําเร็จ คุณภาพคือสิ่งที่ได้คุณค่าต่อคนและสังคม ตั้งแต่ ระดับชุมชนจนถึงระดับประเทศชาติ ภาครัฐมีทั้งส่วนที่เป็นราชการ ส่วนที่เป็นกํากับรัฐ ส่วนที่เป็นรัฐวิสาหกิจรัฐทั้งสิ้น ผมสังกัดอยู่กระทรวงศึกษาธิการตั้งแต่อายุ ๑๘ ปีครับ จนกระทั่ง บัดนี้อายุ ๖๒ ปีกว่า ก็ยังสังกัดอยู่กระทรวงศึกษาธิการ แต่ก็เคยสังกัดอยู่ทบวงมหาวิทยาลัยอยู่ ระยะหนึ่งแล้วก็ปรับมาเป็นกระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้ได้รับการบริหารและเป็นผู้บริหารผู้อื่นอยู่ เพราะฉะนั้นจึงเห็น ๒ มุมมอง บริหาร ริก็คือการแบ่งความรับผิดชอบ บริคือรอบ ๆ หาระ คือแบ่งออกไป แบ่งกันช่วยดูแล เรียกว่า บริหาร แต่ผู้บริหารบางคนไม่ได้แบ่งครับ เอาเสีย คนเดียว เรียกว่าควบอํานาจ ทุกอย่างอยู่ที่ฉันคนเดียว ก็เลยการบริหารไม่ได้ผลถ้าเป็นอย่างนั้น เพราะไม่ได้ร่วมคิดผู้ที่อยู่ในการบริหารนั้นไม่ได้ออกความเห็น อันนั้นเรียกว่าบริหารแบบ เผด็จการ ซึ่งใช้ไม่ได้ โดยทั่วไปนะครับ แต่การบริหารเผด็จการบางอย่างได้ผลเหมือนกัน อันนี้ก็ต้องดูความเหมาะสม ในภาครัฐหรือราชการของไทยนั้น อันดับ ๑ ที่เป็นหัวใจที่จะ ได้ผลหรือไม่ ก็คือ ผู้นํา คือผู้บริหารสูงสุดของหน่วยงานนั้น ถ้าผู้บริหารได้เรื่อง ไม่ใช่ก่อเรื่อง นะครับ ได้เรื่อง ก็คือมีความดี เป็นคนดี ที่เราใช้ว่าคุณธรรม จริยธรรมและเป็นคนเก่ง คือเก่ง หลายเรื่อง หลายด้าน ผู้บริหารต้องเก่งหลายอย่างนะครับ ไม่ใช่เก่งทฤษฎีอย่างเดียว ทฤษฎี อย่างเดียวนั้นไม่พอครับ รู้ พูดได้ เขียนได้ แต่ปฏิบัติไม่ได้ ปฏิบัติไม่เป็น ไม่ได้ผลครับ ต้องรู้ด้วย ทําได้ด้วย นี่คือเรื่องหนึ่งที่สําคัญ เพราะฉะนั้นผู้นําบางคนต้องเรียกว่าสักแต่ว่าพูด แต่ผู้นําบางคนพูดไม่เป็น เอาแต่ทํา ทีนี้ถ้า ทําด้วยพูดด้วยอันนี้สิครับ ใช่ ก็จะได้ผลแน่นอน เพราะฉะนั้นทั้งดี ทั้งเก่ง ย่อมจะทําให้ เกิดผลแน่นอน เพราะฉะนั้นผมต้องยกย่องข้าราชการบางท่านที่เป็นผู้บริหารอะไรเพ่นพ่าน ลงพื้นเก็บได้ครับ บางท่านลุยโคลนได้ บางท่านนั่งรถเมล์ได้ครับ แต่บางท่านทําอย่างนี้ไม่ได้ เพราะฉะนั้นผู้นําก็ควรจะเป็นอย่างนั้น บางท่านเมื่อสวมเสื้อนอกผูกเนกไท (Necktie) แล้ว ทําอะไรไม่เป็นแล้วครับ ทําเป็นแต่ว่าต้องถอดเนกไทและเสื้อนอกออกเสียก่อน เหล่านี้เป็น ต้น อย่างไรก็ตามครับ ที่ผมพูดนี้ไม่ได้หมายความว่าเมื่อสู่ตําแหน่งสูงแล้ว จะต้องทําอะไรที่ มันไม่เหมาะไม่ควรอะไรนี้ครับ ไม่เหมาะสม ก็ต้องวางให้สมฐานะอันนี้แน่นอน เพราะฉะนั้น ผู้นําจึงเป็นเรื่องสําคัญมาก ผู้นําที่เป็นผู้มีคุณธรรม เมตตา กรุณา ท่านย่อมจะบริหาร หน่วยงานประสบความสําเร็จและไปสู่หลักชัยได้ ทีนี้ในความเก่ง ในความดีของผู้นํานั้น ก็คงจะหลายด้านดังกล่าวแล้ว

ประการที่ ๒ บุคคลในหน่วยงานราชการ หลายท่านอภิปรายว่าคัดเลือกกัน มาได้ที่ดีแล้วหรือยัง เพราะฉะนั้นการคัดเลือกก็ควรจะเลิกในเรื่องของเครือข่าย ในเรื่องของ ญาติพี่น้อง ในเรื่องของเด็กฝาก ถ้าฝากก็ขอให้เก่งในคะแนนนั้นจริง ๆ ครับ คือฝากได้ด้วย ตนเอง ฝากแล้วสอบได้ด้วยตนเอง นั่นล่ะฝากได้ แต่ถ้าฝากแบบคะแนนต่ําแต่ลุ้นขึ้นมาให้ได้ อันนั้นไม่ใช่ครับ ในที่สุดก็จะพาให้หน่วยงานประสบความล้มเหลวได้เช่นเดียวกันนะครับ

อีกประการหนึ่ง ก็คือการดําเนินงานไปตามบทบาทหน้าที่ ผู้นําได้ทําหน้าที่ ของท่านแล้วหรือยัง บทบาทคืออะไร อันนี้จึงจะได้เป็นไปตามที่ตั้งใจ และ

๔. การตรวจและประเมินผล อันนี้สําคัญครับ หน่วยงานบางหน่วยที่ตั้งขึ้นมา ขณะนี้ ประเมินผลแล้วเหมือนกับไม่ประเมินผลก็ต้องคิดกันให้ดีนะครับ

และสุดท้ายคือเครื่องไม้เครื่องมือในหน่วยงานต้องสนับสนุน อันนี้ก็เป็นเรื่อง สําคัญที่ต้องช่วยกันดูแลงบประมาณ อะไรต่าง ๆ นี้ก็ต้องช่วยกันนะครับ ต้องช่วยดูแล ข้าราชการที่ผมสังกัดอยู่คือมหาวิทยาลัย และกระทรวงศึกษาธิการนั้น ผมเห็นว่ายังต้องการ การบริหารมากทีเดียว ไม่ว่าจะระดับผู้นําหรือบุคลากร เพราะฉะนั้นควรจะได้มีการพัฒนา ทั้งคุณภาพและการคัดเลือกคนดีเข้าไปสู่ระบบการบริหาร เพราะฉะนั้นการบริหารจึงจะเกิด ประสิทธิภาพและคุณภาพ ขอบคุณครับท่านประธานครับ