พลเรือเอก พะจุณณ์ ตามประทีป กรรมาธิการ

สวัสดีครับ กราบสวัสดี ท่านประธานที่เคารพ แล้วก็เพื่อนสมาชิก สปช. ทุกท่านครับ วันนี้ถือว่าเป็นวันที่พวกเรา ทุกคนหลาย ๆ คนรอคอย ไม่ใช่ว่าแต่เรานะครับ ดวงวิญญาณที่ล่องลอยอยู่เนื่องจาก พฤติกรรมของตำรวจที่ได้ทำกับพวกเขา กำลังรอคอยที่จะไปสู่สุคติ ในวันนี้ถ้าเราได้มีการ ได้พูดเรื่องนี้ แล้วก็มีข้อสรุปในอันที่จะเป็นประโยชน์ต่อประชาชน ดวงวิญญาณของคน ๒,๕๐๐ ศพ ของทนายสมชายและอื่น ๆ จะไปสู่สุคติครับผม

ก่อนที่ผมจะเข้าเรื่อง มันมีอยู่ ๓ เรื่อง แต่เรื่องแรกที่ผมจะขอพูดก็คือเมื่อ วันศุกร์ที่มีการอภิปรายกัน ประธานกรรมาธิการปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ได้ใช้คำพูดอันหนึ่ง ซึ่งผมคิดว่ามันจะสร้างความสับสนเนื่องจากว่าในวันนั้นมีการถ่ายทอดสด คำพูดของประธานกรรมาธิการปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมได้พูดคือ ใครจะได้ ใครจะเสีย ตำรวจคนใดจะได้ประโยชน์ ตำรวจคนใดจะเจ็บแค้นผมไม่เกี่ยว ผมเป็นกลาง ผมเสียใจกับคำพูดอันนี้ เสียใจมาก ๆ แต่ผมจะไม่ขอให้เขาเป็นคนขอโทษหรอก ผมจะขอโทษ กับคณะทำงานของผม เพราะผมเป็นผู้รับผิดชอบชีวิตพวกเขาที่เอาเข้ามาทำงานนี้ คณะทำงานเริ่มงานตั้งแต่ ๘ โมง ผมมา ๐๗.๓๐ นาฬิกา ผมก็พบเขาแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ หรือว่าคณะที่ปรึกษาหรืออนุกรรมาธิการ ผมมา ๐๗.๓๐ นาฬิกา ก็เจอเขาเหล่านั้นแล้ว คนเหล่านี้มีความจริงใจที่จะทำงานนี้ เขาไม่มีส่วนได้ส่วนเสีย ในฐานะที่ผมเป็นประธาน และไม่สามารถชี้แจงในวันนั้นได้ ในวันนี้ผมจะกราบขอโทษสมาชิกอนุกรรมาธิการของผม แล้วก็ขอเสียใจกับคำพูดอันนั้น

ในเรื่องที่ ๒ เป็นเรื่องที่ต้องพูดก็คือคุณอาจิณ ได้กล่าวว่า ไม่ใช่ได้กล่าวว่า ได้พูดถึงร่างรัฐธรรมนูญที่คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญได้ยกร่างขึ้น คุณอาจิณได้พูด ตามหัวข้อต่าง ๆ โดยเฉพาะที่สำคัญคือเรื่องของการแยก แยกส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องของที่เป็น ตำรวจที่คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญได้ร่างไว้ ผมคิดว่าคำพูดนั้นเป็นคำพูดที่สวยงาม และครอบคลุมมาก สวยงามและครอบคลุมในอันที่จะทำให้พวกเราได้ประโยชน์จากการ ทำงานอันนี้เลย มีเอกสารเรื่องนี้ครับ รายงานศึกษาวิจัยเรื่องความเป็นไปได้ในการโอน ภารกิจของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดอกเตอร์จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย และคณะ ทำไมผมถึงเอาเรื่องนี้มากล่าว เรื่องนี้เขียนคำว่า การโอนภารกิจที่มิใช่ภารกิจหลักของสำนักงานตำรวจแห่งชาติให้ หน่วยงานอื่นของรัฐรับผิดชอบ คำพูดนี้คล้าย ๆ กับที่คณะร่างเป็นคนร่างเรื่องนี้ แต่คุณอาจิณบอกว่าอ่านแล้วไม่เข้าใจ ผมก็ต้องเสียใจ เพราะว่าในหนังสือเล่มนี้คุณอาจิณ มีส่วนในการทำวิจัยเรื่องนี้ เพราะฉะนั้นใครจ้างวิจัยก็มาเอาสตางค์จากคุณอาจิณคืนไป เพราะว่าได้ทำแล้วไม่เข้าใจ ในส่วนที่ ๒ ของคุณอาจิณ คุณอาจิณได้กล่าวว่ามาตรา ๒๘๒ (๘) ทั้งหมดควรยกเลิก ผมต้องเอาเรื่องนี้ขึ้นมากล่าวเพราะอะไร เพราะในหนังสือที่คุณอาจิณ ได้มีส่วนทำอันนี้สัมมนาวิชาการเรื่องตำรวจกับความคาดหวังของสังคมไทย ส่วนหนึ่ง คุณอาจิณเขียนว่า ระบบตำรวจของเรานั้นต้องปฏิวัติสถานเดียว หมายถึงจะต้องมีการ เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในทางที่ดีขึ้นในทุกทาง นี่เป็นการยืนยันอีกอันนะครับ เวลาเปลี่ยน คนเปลี่ยน ส่วนอีกท่านหนึ่งนะครับ ผมจำหน้าไม่ได้เพราะว่าเสาบัง ผมได้ยินแต่เสียง เคยเป็นอนุกรรมาธิการปฏิรูปตำรวจกับผม ได้กล่าวถึงเรื่องค่าใช้จ่ายเมื่อเราแยก การสอบสวนออกจากตำรวจ ผมคงจะต้องเอาคนไปตรวจสอบว่า

๑. มาเซ็นชื่อแล้วออกไปหรือเปล่า ถึงไม่ได้รับรู้เรื่องนี้เลย เพราะตลอดเวลา เราพูดกันแล้วว่าเราไม่ได้เอาสอบสวนออกจากโรงพักเลย โรงพักเป็นของหลวง โรงพักเป็นที่ ใกล้ชิดประชาชน ตรงนั้นพนักงานสอบสวนจะยังคงอยู่ที่นั่น เรามีคณะกรรมการ คอยตรวจสอบทำงานของทั้ง ๒ ฝ่าย เพราะฉะนั้นจะไม่ได้มีการที่จะต้องใช้เงินใช้ทอง แต่ผู้ที่ กล่าววันนั้นได้พูดถึงว่าจะต้องใช้จ่าย จะต้องแยก จะต้องเสียค่าใช้จ่าย สร้างโรงพักอีก ๑,๔๐๐ แห่ง ก็เลยไม่เข้าใจว่าตอนที่ไปหลบเซ็นชื่อหรือเปล่า ผมกำลังให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบอยู่ เพราะเรื่องนี้เราทำกันอย่างโปร่งใส

ในส่วนที่ ๒ ที่เขาได้กล่าวว่าเขาได้ยกสถิติของการสัมมนาครั้งหนึ่งที่บอกว่า ตำรวจกว่า ๖๐ เปอร์เซ็นต์ ตำรวจสอบสวนนี่นะครับ ต้องการอยู่ที่เดิม คนที่ทำสถิติอันนั้น คนที่เขียนสถิติแล้วก็สรุปข้อมูลให้เขา ขออนุญาตไม่เอ่ยชื่อ เพราะเนื่องจากเป็น บุคคลภายนอก แต่ผมจะอ่านข้อความว่าคนนั้นเขาพูดอย่างไรไว้นะครับ ผมสันนิษฐานว่า ประชาชนยังไม่เข้าใจปัญหาที่แท้จริงของตำรวจ จึงต้องทำความเข้าใจก่อนว่าองค์กรตำรวจ นั้นคือองค์กรบังคับใช้กฎหมายที่มีโทษทางอาญา อำนวยความยุติธรรมและรักษาความ ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน งานที่ต้องสัมผัสประชาชนมี ๔ ฝ่าย คือ สืบสวน ปราบปราม จลาจลและสอบสวน ในทางปฏิบัติองค์กรตำรวจยังมีปัญหาเรื่อง นายสั่ง นายขอ ทำให้เกิดผลกระทบมากมาย และเรื่องที่คุกคามสิทธิเสรีภาพต่าง ๆ เกิดจาก การสืบค้น แต่รู้หรือไม่ว่าด่านแรกที่กลั่นกรองคือการสอบสวนคดีอาญา ด้วยเหตุนี้สิ่งที่ สำนักงานตำรวจแห่งชาติกลัวมากที่สุดคือการให้ฝ่ายสอบสวนเป็นอิสระ ถ้างานสอบสวน ดำรงตนเข้มแข็ง มีคุณภาพ มีขวัญกำลังใจ ปราศจากแรงแทรกแซงเมื่อไรแล้วละก็ประชาชน จะได้รับความเป็นธรรมเมื่อนั้น แต่ตราบใดที่งานสอบสวนยังเป็น ๐ เช่นปัจจุบัน จะปรับโครงสร้างอย่างไรก็ไม่มีความหมาย ฉะนั้นการปฏิรูปจึงไม่มีทางทำสำเร็จได้เพราะว่าฝ่ายบริหารกลัวการเป็นอิสระของพนักงานสอบสวน ของการสอบสวน ปัญหาสำคัญประการหนึ่งของพนักงานสอบสวนขณะนี้ คือหนีงาน ทางการสำรวจแล้วพบว่าพนักงานสอบสวน ๙๐ เปอร์เซ็นต์ อยากโอนไปอยู่กระทรวงยุติธรรม ถ้าหากงานสอบสวนยังอยู่ที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติจะไม่มีทางอำนวยความยุติธรรมได้ เพราะวิธีคิดของพนักงานสอบสวนซึ่งเป็นนักกฎหมายต่างกับชั้นยศโดยสิ้นเชิง นี่ครับ คนที่ ที่วันนั้น สปช. คนหนึ่งซึ่งผมจำหน้าไม่ได้ได้ยกมาอ้างว่าเขาเห็นว่าพนักงานสอบสวนยังอยากอยู่ แต่นี่จากหนังสืองานวิจัยนี้ เดี๋ยวหนังสือนี้ผมอาจจะให้ท่านประธานไม่ได้เพราะว่าเดี๋ยวมัน เกินเวลาเดี๋ยวท่านประธานต้องไปจ่ายค่าเกินเวลา แต่ว่าจะให้ซีดี (CD) ซึ่งวันนั้นประธาน คณะกรรมาธิการปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมได้พูดไว้ ท่านประธานครับ ทำไมเราถึงต้องปฏิรูปตำรวจเราทำไมไม่ปรับโครงสร้างตำรวจ ถ้าปรับโครงสร้างตำรวจ ก็คือเอาพนักงานสอบสวนเป็นแท่งอยู่ตำรวจ เรียกว่าปรับโครงสร้างตำรวจ แต่หัวข้อที่เรา ได้อภิปรายกัน หรือว่าได้ทำงานนี้กันก็คือ ปฏิรูปโครงสร้างตำรวจ ปฏิรูปคืออะไร รีฟอร์ม (Reform) หมายความว่าอะไร หมายความว่าทุบในสิ่งที่มันไม่ดีให้เข้ารูปเข้ารอย อันนี้คือ สิ่งที่เรากำลังทำกันอยู่ มีหลายเรื่องที่เกี่ยวกับการสอบสวน จริง ๆ แล้วเราไม่ใช่แค่พูดกัน เรื่องการสอบสวน ในการพิจารณา ในการศึกษาของเราแล้ว เราได้พูดกันแง่มุมต่าง ๆ มีหลายอย่าง มีทั้งการให้พิสูจน์หลักฐานหรือนิติวิทยาศาสตร์ จริง ๆ แล้วเราอยากให้เป็นอิสระ แต่เนื่องจากว่าผู้ที่เกี่ยวข้องงานนี้ยังต้องการทำตรงนี้ให้มั่นคงถาวรก่อนเขาขอแค่ขึ้นเป็นอิสระ มีเรื่องของการคืนส่วนที่มันไม่เกี่ยวข้องกับตำรวจเช่น กทม. เดี๋ยวเขาจะมาชี้แจง มันมีมนต์เสน่ห์ อย่างหนึ่งของระบอบประชาธิปไตยของการเลือกตั้งก็คือ ถ้าเราแยกงานจราจรไปให้กับ กทม. แล้ว ผู้ว่าราชการซึ่งจะเป็นคนดูแลตำรวจจราจร เนื่องจากตำรวจจราจรจะใกล้ชิดกับประชาชน เหมือนปัญหาน้ำท่วม เพราะฉะนั้นตรงนี้จะเป็นคะแนนเสียงของผู้ว่าราชการเขา เพราะฉะนั้นการจราจรในกรุงเทพฯ น่าจะดีขึ้น หรืออย่างน้อย ๆ มันก็จะมีการตรวจสอบกัน อยู่ตลอดเวลา งานจราจรไปทำอะไรไม่ดีตำรวจก็จับได้ แทนที่มันจะอยู่ที่เดียวกัน

แล้วก็ในส่วนต่อไปในส่วนสำคัญอีกอันหนึ่งก็คือ การที่ทางจังหวัดเขาอยาก ไม่ใช่เขาอยาก อำนาจเขาเคยมีอยู่แล้วแล้วมันหลุดลอยไป อำนาจก็ไม่ใช่ว่าอำนาจที่เขาจะใช้ กับตัวเขานะ อำนาจที่เขาจะช่วยเหลือประชาชนที่มีปัญหาเดี๋ยวเขาก็จะให้รายละเอียดอันนี้ ในส่วนที่เรากำลังมีปัญหากันอยู่มาก คำว่า มีปัญหา คือมีความเห็นต่างกันมากก็คือ เรื่องของ การสอบสวน ถามว่าทำไมมีปัญหามาก มันมีผลประโยชน์ มันมีผลประโยชน์ของใคร ผลประโยชน์ของตำรวจ งานสืบสวนมันเหมือนกำแพงสำหรับที่ตำรวจเลว ๆ จะใช้พิงหลัง เพราะอะไร เพราะว่างานสอบสวนเขาสามารถถูกสั่งการให้เขียน ให้ทำสำนวนคดีไป ในรูปแบบต่าง ๆ ได้ คดีในขณะที่ในเวลาที่ผมได้ศึกษาทำงานเรื่องนี้อยู่มีคนมาร้องเรียน ผมหลายคน ผมจะยกตัวอย่างก็คือที่จังหวัดขอนแก่น ๒ ราย จังหวัดขอนแก่นตอนที่ พ่อเขาหายไปลูกเขาเป็นนักศึกษานิติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ พ่อเขาไปแจ้งความกับตำรวจ เรื่องที่ อบต. ก่อสร้างไม่ถูกต้อง พอไปแจ้ง ๒ ครั้ง ๓ ครั้ง ตำรวจไม่ทำงานเขาก็เลย แจ้งความตำรวจ พอไปบ่อยเข้าก็หายตัวไป ตอนเวลา ๕ ทุ่มลูกชายกับพ่อยังติดต่อกันได้แล้ว ก็หายไป พอไปถามตำรวจก็พูดกันเยาะเย้ยถากถางบอกไปว่ายน้ำอยู่ที่หนองประจักษ์

คดีที่ ๒ ที่มาร้องเรียนผมคือพนักงานสอบสวน สำนวนตำรวจสรุปว่า แขวนคอตายแต่เจ้าทุกข์เขาได้ถ่ายรูปไว้คือกองเลือดกับรอยแผลที่ศีรษะ ผมก็ได้ให้ คณะทำงานผมคุณจรัมพรได้ส่งคนไปตรวจสอบอีกครั้งหนึ่ง คดีมันเปลี่ยนครับ ที่บอกว่า แขวนคอตายไม่ใช่หรอก ถูกทำให้ตายแล้วไปแขวนคอ

คดีที่ ๓ อันนี้เป็นคดีที่เขาแจ้งมาทางวิทยุ มีวิทยุออกอากาศ แล้วเราก็ได้พูด กันเรื่องตำรวจ เขาก็แจ้งมาว่าลูกสาวเขาถูกทำมิดีมิร้าย ไปแจ้งความตำรวจแล้ว ๗ วันแล้ว ตำรวจยังไม่มาเลย ทางเราก็เลยให้ท่านจรัมพรติดต่อไป ก็เป็นอันว่าเริ่มที่จะมีการสอบสวน พ่อแม่เขายังเก็บมุ้งไว้เลยนะครับ เก็บสถานที่เกิดเหตุไว้ทั้งหมด

คดีสุดท้ายที่มาพบเราก็คือลูกชายเป็นตำรวจ แม่สันนิษฐานว่าลูกชายถูกโยน มาจากชั้น ๒ แล้วเสียชีวิตนะครับ แต่เนื่องจากว่าทุกอย่างมันเปลี่ยนไปแล้วคือสภาพต่าง ๆ มันเปลี่ยนไป เราก็ได้แต่ว่าขอให้รออีกนิดหนึ่งผมเชื่อว่าคณะหรือสมาชิก สปช. เราคงจะให้แยก ให้สอบสวนออกจากตำรวจ แล้วคดีนี้เราจะเริ่มกันใหม่ คือบางทีถ้ามันไม่เกิดกับชีวิตเรา เหมือนถ้าที่บ้านเราสุนัข แมวตาย เราอาจจะเสียใจ ใส่บาตรให้ แต่ข้างบ้านเราพ่อแม่ตายมา บอกเราว่าพ่อแม่ตายเราก็คงบอกเสียใจนะ เดี๋ยวงานศพจัดที่ไหน เพราะฉะนั้นเราอาจจะไม่ เข้าใจถึงความสูญเสีย เราอาจจะมองข้ามถึงความทุกข์ยากของญาติพี่น้องของผู้ที่ต้อง สูญเสียชีวิต ถ้ายังไม่มีการแยกการสอบสวนออกจากตำรวจ ชีวิตแล้วชีวิตเล่า ดวงวิญญาณ คนแล้วคนเล่าจะต้องออกจากร่างไป และเราจะต้องรับผิดชอบกัน เพราะว่าเขาเปิดโอกาส ให้เราทำแล้วเราไม่ทำ ผมจะเชิญท่านต่อไปครับ