สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๒๔ · ๘ เมษายน ๒๕๕๘

สยุมพร ลิ่มไทย หารือเรื่องการกระจายอำนาจให้กับพื้นที่และชุมชน โดยมองว่าผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอควรได้รับอำนาจในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และเรียกร้องให้มีการกำหนดอำนาจในการเลื่อนขั้นและเงินเดือนให้ถูกต้องตามกฎหมาย นอกจากนี้ยังหารือเรื่องการบริหารงบประมาณของจังหวัดที่ไม่มีอำนาจอย่างแท้จริง และขอความช่วยเหลือจากคณะกรรมาธิการในการดูเรื่องนี้

นายสยุมพร ลิ่มไทย กรรมาธิการ

ท่านประธานที่เคารพครับ ผมเห็นด้วยกับ ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการปฏิรูปการปกครองท้องถิ่น เพราะว่าผมก็เป็นหนึ่งในคณะกรรมา ธิการชุดนี้ สิ่งที่จะเรียนเพิ่มเติมจะเป็นประเด็นที่เชื่อมต่อระหว่างการบริหารราชการส่วนภูมิภาค กับราชการบริหารส่วนท้องถิ่น เนื่องจากผมเห็นว่าการที่จะทำให้การกระจายอำนาจลงไปสู่ ท้องถิ่นและชุมชนจะเกิดประสิทธิภาพได้อย่างแท้จริงหรือไม่นั้น สิ่งที่จะต้องดูประกอบกันไปด้วย ก็คือประสิทธิภาพในการทำงานของราชการบริหารส่วนภูมิภาค เพราะว่าขณะนี้เรากำลังพูดถึง เรื่องการกระจายอำนาจลงไปสู่พื้นที่ ทำอย่างไรถึงจะให้พื้นที่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตอบสนองกับ ความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง เราได้พูดกันมากถึงเรื่องของการกระจายอำนาจให้กับ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เราพูดกันมากถึงเรื่องการกระจายบทบาทลงไปสู่ประชาชนหรือชุมชน แต่ผมคิดว่าเรากำลังลืมเรื่องที่สำคัญเรื่องหนึ่งก็คือทำอย่างไรถึงจะให้ราชการบริหารส่วนภูมิภาค คือจังหวัดและอำเภอสามารถที่จะทำงานเป็นจุดบูรณาการในพื้นที่ระหว่างราชการบริหารส่วน ท้องถิ่นและภาคประชาชนได้ ปัญหาที่ผ่านมาของการบริหารราชการส่วนภูมิภาคก็คือว่า การที่ผู้ว่าราชการจังหวัดและหัวหน้าส่วนราชการในระดับจังหวัดมีฐานะเป็นตัวแทนของราชการ ส่วนกลางไปทำงานในพื้นที่ในระดับจังหวัด แต่ไม่สามารถที่จะแก้ไขปัญหาในระดับพื้นที่แทน ส่วนกลางได้อย่างแท้จริง เราจะเห็นได้ว่าปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนที่เกิดในพื้นที่จังหวัด ต่าง ๆ นั้น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาพืชผลทางการเกษตรตกต่ำ ปัญหาความเดือดร้อนในเรื่องอื่น ๆ พอเกิดขึ้นในพื้นที่แล้วอำนาจในการที่จะแก้ไขปัญหามันมาอยู่ที่ส่วนกลาง มันไม่ได้มีการกระจาย หรือแบ่งลงไปให้ส่วนภูมิภาค เพราะฉะนั้นผมคิดว่าเรื่องที่สำคัญก็คือว่าในขณะที่เรามองถึง เรื่องกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นซึ่งผมเห็นด้วย ในขณะที่เรามองไปถึงเรื่องการกระจายอำนาจ และบทบาทให้กับชุมชนหรือภาคประชาชน ผมเห็นด้วย แต่ผมคิดว่าต้องมองไปที่การมอบอำนาจ ให้กับผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอด้วย ไม่เช่นนั้นแล้วการทำหน้าที่เป็นตัวแทนส่วนกลาง ของราชการบริหารส่วนภูมิภาคไม่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด ผมขอยกตัวอย่าง ๒ เรื่อง

เรื่องแรก ก็คือเรื่องอำนาจในการบริหารบุคคล ทุกวันนี้หัวหน้าส่วนราชการ ในระดับจังหวัดที่เป็นตัวแทนจากกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ไปอยู่ในจังหวัด และอยู่ภายใต้ การบังคับบัญชาของผู้ว่าราชการจังหวัด ส่วนมากเป็นข้าราชการระดับซี ๘ และซี ๙ ทั้งสิ้น ซึ่งตามกฎหมายแล้วการพิจารณาความดีความชอบของข้าราชการระดับ ๘ เป็นอำนาจของอธิบดี ระดับ ๙ เป็นอำนาจของปลัดกระทรวง แต่ว่าให้ไปอยู่ภายใต้บังคับบัญชาของผู้ว่าฯ ถามว่าผู้ว่าฯ จะสามารถบังคับบัญชาได้ไหมครับ ถ้าหากว่าไม่มีอำนาจในการพิจารณาเลื่อนขั้นเลื่อนเงินเดือน อันนี้ตัวอย่างเห็นได้ชัด ส่งคนลงไปแต่ไม่มอบอำนาจในเรื่องการบริหารบุคคลลงไปให้นะครับ

เรื่องที่ ๒ ก็คือเรื่องการบริหารงบประมาณ จังหวัดบริหารงบประมาณในรูปของ งบประมาณฟังก์ชัน (Function) ก็คืองบประมาณที่เป็นภารกิจของกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ แต่ว่าหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ในการที่จะพิจารณาจัดสรรเงินลงไปตามแผนงานประจำปีก็คือ กระทรวงและกรมในฐานะที่เป็นหัวหน้าส่วนราชการ เพราะฉะนั้นโครงการแผนงานต่าง ๆ ส่วนใหญ่จะเป็นไปตามความต้องการของฟังก์ชัน คือของกระทรวงและกรม ไม่ได้เป็นไปตาม ความต้องการของจังหวัดในพื้นที่ ถึงแม้ว่าจะมีแผนพัฒนาจังหวัด แต่ว่าไม่ได้มีการนำแผนพัฒนา จังหวัดมาใช้ในการพิจารณาเวลาจัดสรรงบประมาณประจำปีลงไปให้ เพราะฉะนั้นจะเห็นได้ว่า เพียง ๒ เรื่อง การบริหารคนและการบริหารเงินซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของหลักการบริหาร ผู้ว่าราชการจังหวัดในพื้นที่ไม่มีอำนาจอย่างแท้จริง กฎหมายระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน เขียนไว้แต่เพียงว่ารัฐมนตรี ปลัดกระทรวง อธิบดี อาจมอบอำนาจในเรื่องต่าง ๆ ดังกล่าวให้กับ ผู้ว่าราชการจังหวัดได้แต่เป็นดุลยพินิจนะครับ มอบก็ได้ ไม่มอบก็ได้ บางกระทรวง บางกรม มอบเรื่องเดียวกันไม่เท่ากัน ไม่มีมาตรฐานเดียวกัน เพราะฉะนั้นที่ผมเรียนทั้งหมดก็คือว่าจังหวัด จะเป็นกลไกหลักในการที่จะบูรณาการในพื้นที่ระหว่างนโยบายของรัฐบาล ยุทธศาสตร์ของรัฐบาล กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและประชาชน เพราะฉะนั้นอยากจะฝากให้คณะกรรมาธิการ ปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดินและชุดที่เกี่ยวข้องได้ดูเรื่องนี้ด้วย เรากำลังมองข้ามเรื่องนี้ไป หรือเปล่า ขอบคุณมากครับ