สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๒๔ · ๘ เมษายน ๒๕๕๘

อำพล จินดาวัฒนะ เสนอแนวคิดการปฏิรูปประเทศ โดยเน้นย้ำถึงการลดอำนาจรัฐและเพิ่มอำนาจของประชาชน ชุมชน และท้องถิ่น พร้อมเสนอแนวทางการปฏิรูปการบริหารท้องถิ่น โดยการวิจัยและเรียนรู้จากประเทศต่าง ๆ และการบูรณาการงานระหว่าง องค์การบริหารท้องถิ่น เพื่อการปฏิรูประบบการทำงานร่วมกัน และการกระจายอำนาจให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

นายอำพล จินดาวัฒนะ

กราบเรียนท่านประธานสภาปฏิรูปที่เคารพครับ ผม อำพล จินดาวัฒนะ สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติครับ ผมมีสัก ๔ ประเด็นครับ ก่อนที่จะเป็น ประเด็นที่ ๑ ก็อยากจะเรียนว่าดีใจที่เห็นรายงานฉบับสำคัญฉบับนี้นะครับ ซึ่งก็เป็นอะไรที่วาระ ปฏิรูปที่เรารออยู่ เพราะว่าจะต้องมีการเชื่อมโยงกันอีกหลายชุด ผมคิดว่าเรื่องนี้สำคัญมาก เพราะว่าเป็นทิศทางการพัฒนาประเทศนะครับ ซึ่งเราจะต้องลดอำนาจรัฐส่วนบน เพิ่มอำนาจ ประชาชน ชุมชนและท้องถิ่น ซึ่งเป็นฐานรากของสังคม ทำให้ชุมชนท้องถิ่นจัดการกันเองให้ มากที่สุด นี่คือทิศทางของบ้านเรา

ประเด็นที่ ๑ ที่ผมอยากกราบเรียนครับว่าเท่าที่ทราบกรรมาธิการยกร่าง รัฐธรรมนูญจะปรับชื่อการปกครองส่วนท้องถิ่น เป็น การบริหารท้องถิ่น ผมคิดว่าดีมากเลย นะครับ จะทำให้เรามีกรอบคิดที่ชัดเจนเรื่องการบริหารมากกว่าการปกครองนะครับ ผมคิดว่า การบริหารท้องถิ่นนั้นมีเรื่องสำคัญอยู่ ๔ เรื่อง ซึ่งท่านกรรมาธิการก็ได้ยกร่างแล้วก็ได้เสนอ ไปแล้ว

อันที่ ๑ คือเรื่องการเป็นออทอโนมี (Autonomy) นะครับ มีความอิสระคล่องตัว ในการบริหารจัดการ มีอำนาจในขอบเขตที่เหมาะสม แต่ไม่ใช่เป็นอินดิเพนเดนท์ (Independent) ไม่ใช่อิสระแบบเหนือความควบคุม ขนาดพอเหมาะ น่าจะเป็นคำตอบที่สำคัญ ซึ่งท่านได้แตะ เรื่องนี้แล้ว

เรื่องที่ ๒ ก็คือการบริหารท้องถิ่นนั้นคงจะต้องเน้นเรื่องของการที่ให้ประชาชน ชุมชนได้มีส่วนร่วมอย่างโดยตรง ที่เรียกว่าเป็นประชาธิปไตยทางตรง เพราะว่าองค์กรบริหาร ส่วนท้องถิ่นนั้นอยู่ในชุมชนอยู่แล้ว ใกล้กับประชาชน เป็นของชุมชน เพื่อชุมชน โดยชุมชน เพราะฉะนั้นผมคิดว่าอันนี้สำคัญที่สุด ทำอย่างไรให้องค์กรบริหารส่วนท้องถิ่นกับชุมชนเป็น เหมือนแฝดอินจันที่แยกจากกันไม่ได้ จะต้องอยู่ด้วยกัน เป็นของกันและกัน แล้วก็หนุนเสริม ซึ่งกันและกัน แล้วก็ต้องมีกลไกที่เช็ก แอนด์ บาลานซ์ (Check and balance) ตรวจสอบกำกับ อันนี้ท่านพูดไปแล้ว

ประเด็นที่ ๒ อยากเรียนครับว่า ผมเข้าใจว่าทางกรรมาธิการท่านคงจะมีการ ทำงานต่อ ผมอยากเห็นการทบทวนองค์ความรู้ งานวิจัยต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อจะเป็นฐานอ้างอิงในการสังเคราะห์ข้อเสนอการปฏิรูป ไม่ว่าจะเป็นประเทศบราซิล ประเทศ ญี่ปุ่น ประเทศอินโดนีเซีย หรือประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเขามีปัญหาเรื่องกระจายเร็วแล้วก็มีปัญหา เราควรจะเรียนรู้จากบทเรียนเหล่านั้น บราซิลไปไกลทีเดียวนะครับ ข้อเสนอเหล่านี้อยากเห็นครับ เพื่อที่จะมามองภาพว่าบ้านเราควรจะมีภาพที่พึงประสงค์ของบริหารท้องถิ่นอย่างไร สถานการณ์ ปัจจุบันที่เรามีอยู่นั้นเป็นอย่างไร และมีช่องว่างอะไรที่เราจะเติมนะครับ เพราะว่าสิ่งที่ท่านเสนอ ในระยะเวลาอันสั้นนี้ เรายังเห็นสิ่งที่อยู่ในเรื่องโครงสร้างและระบบของเราเท่านั้น เรายัง ไม่เห็นภาพฝันว่าบริหารท้องถิ่นของเรานั้นหน้าตาควรจะเป็นอย่างไร ถ้าเทียบกับประเทศต่าง ๆ แล้วเราเลือกเอาสิ่งที่ดีมาใช้นะครับ

ประเด็นที่ ๓ ผมคิดว่าท่านคงจะมีการทำงานต่อไป คือการสังเคราะห์บทบาท พันธกิจ ก่อนที่จะว่ากันด้วยเรื่องโครงสร้าง อำนาจคน งบประมาณ การกำกับ บทบาทภารกิจ หน้าที่ต่าง ๆ ผมคิดว่าอาจจะต้องทำความกระจ่างระหว่าง ๔ ส่วนครับ

ส่วนที่ ๑ อะไรรัฐบาลกลางควรจะเป็นคนทำ หมายถึงภูมิภาคด้วย

ส่วนที่ ๒ อะไรที่ อบท. เป็นคนทำ คือองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น

ส่วนที่ ๓ เราต้องไม่ลืมนะครับ ภาคส่วนอื่น ๆ เธิร์ด เซคเตอร์ (Third sector) เขาจะต้องทำอะไร แบ่งกันอย่างไร และ

ส่วนที่ ๔ แฝดอินจัน คือชุมชนจะต้องมีบทบาทหน้าที่ทำอะไร พันธกิจเราจะ แบ่งกันอย่างไร ผมคิดว่าอันนี้คือหัวใจสำคัญที่จะต้องแยกแยะวิเคราะห์ เพื่อที่จะมาพูดถึงเรื่อง โครงสร้าง แล้วก็ระบบโครงสร้างต่าง ๆ ของ อบท. ผมอยากเห็นการวิเคราะห์พันธกิจ แยกแยะ ให้ชัดเจนนะครับ อย่างเช่นเมื่อวานนี้มีท่านสมาชิกท่านหนึ่งพูดถึงเรื่องว่าอาจจะต้องมีการ กำหนดว่าอะไรที่ไม่ให้ท้องถิ่นทำ อะไรท้องถิ่นทำบ้างนะครับ แยกแยะกันให้ชัดเจน

สุดท้ายครับ ท่านประธานครับ ผมคิดว่าอาจจะต้องมีการประสานเพื่อให้เกิด กลไกการทำงานเชื่อมกันระหว่างกรรมาธิการหลายชุดหรือไม่ เพราะว่าองค์การบริหารท้องถิ่นก็ดี ศึกษาก็ดี สาธารณสุขก็ดี สังคมก็ดี เมื่อวานเราคุยกันเรื่อง ผู้สูงวัย วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี นวัตกรรมการจัดการทรัพยากรหลายชุดมากที่เราจะต้องไป บูรณาการที่ชุมชนท้องถิ่นและเป็นการแบ่งบทบาทหน้าที่จะต้องมีการปฏิรูประบบกลไกทำงาน ร่วมกัน ตรงนี้เราจะคุยกันอย่างไร เราจะได้มีการยึดโยงพูดคุยกันเรื่องนี้ต่อไป อย่างไร หรือไม่ เพื่อที่จะให้การกระจายอำนาจและการปฏิรูปการบริหารท้องถิ่นไปยึดโยงกับพันธกิจที่จะต้องมี หลายภาคส่วน หลายสาขาลงไปบูรณาการร่วมกัน อันนี้ผมก็ฝากกราบเรียนไว้ว่าในอนาคต ข้างหน้าอาจจะต้องมีกลไกนี้ในสภาของเราเพื่อจะทำงานร่วมกันต่อยอดเรื่องนี้ต่อไปหรือไม่ครับ ขอบพระคุณท่านประธานครับ