ณรงค์ พุทธิชีวิน หารือเรื่องรัฐวิสาหกิจที่ไม่มีประสิทธิภาพและขาดความสัมพันธ์กับผลประกอบการ โดยเสนอแนะให้รัฐวิสาหกิจไทยเปลี่ยนเป็นวิสาหกิจชุมชนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสัมพันธ์กับชุมชน และเชื่อว่าความสำเร็จของการบริหารอยู่ที่การหาคนดีมาบริหารรัฐวิสาหกิจ โดยไม่ยึดโยงกับกลุ่มผลประโยชน์
ท่านประธานที่เคารพ ผม ณรงค์ พุทธิชีวิน สปช. ๐๗๔ ด้านการศึกษาครับ ผมขอเสนอ ๒ ประเด็นครับท่านประธาน
ประเด็นแรกจะเสนอพาราดอกซ์ (Paradox) เกี่ยวกับรัฐวิสาหกิจ พาราดอกซ์ผมอยากจะแปลว่าจุดย้อนแย้งในกระบวนการของการมีอยู่และการดําเนินการ ของรัฐวิสาหกิจ
ส่วนที่ ๒ ก็เป็นข้อเสนอเกี่ยวกับเรื่องรัฐวิสาหกิจครับ ผมมีพาราดอกซ์ อยู่ ๘ ประการด้วยกัน หลายเรื่องสอดคล้องกับที่กรรมาธิการได้เสนอมาแล้ว แต่หลายเรื่อง อาจจะมีความแตกต่างอยู่บ้างครับ พาราดอกซ์ตัวแรก วันนี้มีความจําเป็นแน่หรือครับ ที่ยังจะต้องมีรัฐวิสาหกิจ ข้อเสนอของคุณหมออําพลเมื่อกี้ เหตุผล ๔ ประการในการที่จะต้องมีอยู่ วันนี้เราแก้ไขด้วยกลไกอื่นไม่ได้เลยหรือครับ และถ้าจะปฏิรูปแล้วลองไหมครับที่จะเลิก รัฐวิสาหกิจ เพราะเหตุผลของการคงอยู่นั้นมันมีเหตุผลน้อยมากกับเหตุผลสําหรับที่ ไม่ควรจะมี
ตัวที่ ๒ ก็คือรัฐวิสาหกิจนี้เป็นองค์กรที่แปลกนะครับ เงินเดือนของแต่ละคน สูงมาก แต่ประสิทธิภาพในการทํางานกลับสวนทางกัน ถามคนที่บ้านเถอะครับ ถ้าลูกหลาน ได้ทํางานรัฐวิสาหกิจแล้วชีวิตทั้งชีวิตมีความเพียงพอแล้ว เพราะทําอะไรก็ได้ ไม่ทําอะไรก็ได้ ทําอะไรดีก็ได้ ไม่ดีก็ได้ แต่เงินเดือนสูงแน่นอน
พาราดอกซ์ที่ ๓ วัตถุประสงค์ของการทํารัฐวิสาหกิจก็เพื่อทําธุรกิจ แต่สิ่งที่ เป็นอยู่กลับทําเป็นกรมประชาสงเคราะห์และรับหลักการประชานิยมเต็มรูปแบบ วันนี้หลายเรื่องนโยบายของรัฐเข้าไปแทรกแซงให้บริการฟรี สิ่งไหนบ้างไหมครับที่เป็นธุรกิจ แล้วให้บริการฟรี องค์กรในการที่จะดําเนินการทางธุรกิจแต่เป็นองค์กรที่จัดสรรคนด้วย หลักการของการสงเคราะห์พวกพ้องและเครือญาติ
ประการที่ ๔ เห็นด้วยกับหลายท่านทีเดียว เป็นองค์กรที่ขาดทุนอย่างมี มาตรฐาน ก็แปลว่าทุกปีขาดทุนแน่ ๆ เพราะนั่นคือมาตรฐานของรัฐวิสาหกิจ แต่มีโบนัสทุกปี มีค่าตอบแทนทุกปี ถามว่าเป็นโบนัสอะไร ค่าตอบแทนอะไร ถ้าตอบอย่างเหตุผลง่าย ๆ ก็คือ โบนัสที่ทําให้องค์กรนี้ประสบความขาดทุน
ประการที่ ๕ รัฐวิสาหกิจ เป็นองค์กรของรัฐเพื่อทําธุรกิจแต่ไม่ยึดโยง กับผลประกอบการเลย มีคนในองค์กรรัฐวิสาหกิจสักกี่คนไหมครับที่คํานึงถึงผลประกอบการ ทั้ง ๆ ที่บอกว่านี่คือธุรกิจ เพราะถ้าขาดทุนก็มีโบนัส ขาดทุนก็มีเงินซับซิดี (Subsidy) จากรัฐ เพราะฉะนั้นผลประกอบการจะเป็นอย่างไรก็เป็นเช่นนั้นเอง
ประการที่ ๖ รัฐบาลทุกรัฐบาลมีนโยบายที่ส่งเสริมให้มีการแข่งขัน แต่รัฐวิสาหกิจทําลายหลักการนี้โดยตรง ไปแข่งขันเสียเอง และไม่ใช่แข่งขันธรรมดานะครับ ผูกขาดแข่งขัน ถามว่าเหตุผลตรงนี้เรามีรัฐวิสาหกิจเพื่ออะไรกัน
ประการที่ ๗ ผมเห็นด้วยกับกรรมาธิการครับ บอกว่าเป็นองค์กรที่ให้ ผลตอบแทนกับบุคลากรสูงมาก แต่แปลกนะครับคุณกลับไม่รัก ไม่ผูกพันกับองค์กรนี้ เลย ขาดทุนก็ช่าง ไม่ขาดทุนก็ช่าง เป็นอย่างไรก็ช่างมัน เป็นเช่นนี้จริง ๆ ครับท่านประธาน
ประการสุดท้ายสําหรับพาราดอกซ์ที่นําเสนอ ผมเชื่อว่าองค์กรทางธุรกิจ องค์กรรัฐวิสาหกิจเป็นองค์กรต้องการที่จะให้เกิดประสิทธิภาพ แต่รัฐวิสาหกิจไทยกลับไม่มี กลไกที่ตอบสนองต่อประสิทธิภาพนั้นเลย โดยเฉพาะหลักการธรรมาภิบาลและการพัฒนาคน ให้มีคุณภาพมีปัญหามาก ๆ ข้อเสนอของผมครับ มีอยู่ ๔ ประการ
ประการแรกก็คือถ้าทําได้ให้ทบทวนพาราด็อกซ์นี้แล้วก็ทําให้เป็นองค์กร ที่มีเหตุมีผล ถ้าจะมีก็ต้องมีโดยเหตุผลที่จะต้องมี ไม่ใช่มีโดยเพราะว่ามันอยากจะให้มี
ประการที่ ๒ ผมมีความเชื่ออย่างยิ่งว่ารัฐวิสาหกิจไทยนั้นสามารถเปลี่ยนเป็น วิสาหกิจชุมชนได้ เพราะวิสาหกิจชุมชนนั้นชุมชนเขารัก เขาหวงแหน แล้วเขามีประสิทธิภาพ พอที่จะทําให้เกิดคุณภาพได้
ประการที่ ๓ ผมตั้งคําถามกับซุปเปอร์บอร์ดที่พูดกันมาและคิดว่าตั้งแล้ว ก็ตั้งไปแล้ว ถ้าเรามีความเชื่อว่าการตั้งคณะทํางานขึ้นมาชุดหนึ่งแล้วแก้ปัญหานี้ได้ทั้งโลก องค์กรต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นก็คงไม่ต้องมี แล้วก็มีเฉพาะซุปเปอร์บอร์ดและบอร์ดต่าง ๆ อย่างนี้ แล้วผมเชื่อว่าวิธีคิดนี้กําลังติดกับดักของการรวบอํานาจ ที่สุดแล้วซุปเปอร์บอร์ดก็จะเป็น กลไกที่เอาอํานาจสูงสุดของทุกรัฐวิสาหกิจมาไว้ตรงนี้ มั่นใจหรือครับ ว่าซุปเปอร์บอร์ดมีคนดี มั่นใจหรือครับว่าซูเปอร์บอร์ดต้องมีคนคุณภาพ และมั่นใจหรือครับว่าซุปเปอร์บอร์ดต้องมา ด้วยกระบวนการคุณภาพ ไม่ใช่มาด้วยกระบวนการประชาสงเคราะห์
ประการสุดท้ายท่านที่เคารพครับ ผมเชื่อว่าที่สุดแล้วรัฐวิสาหกิจมีทางเดียว ที่จะอยู่รอดได้ ต้องหาคนดีมาบริหารครับ แล้วหลักการในการได้มาซึ่งคนดีนั้นต้องไม่ยึดโยง กับกลุ่มพวกและกลุ่มผลประโยชน์ ถ้าเป็นเช่นนี้แล้วจะทําอย่างไรกับรัฐวิสาหกิจ ก็ทําเถอะครับ ผมเชื่อว่ามันประสบความสําเร็จได้ภายใต้น้ํามือของคนดีท่านประธานครับ ด้วยความขอบคุณครับ