อรพินท์ สพโชคชัย หารือเรื่องการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจของประเทศไทย โดยเน้นย้ำความสำคัญของการบริหารงานด้วยหลักการธุรกิจและผลกำไร โดยเสนอแนะการปรับปรุงและยกระดับขององค์กร และการถ่ายโอนสู่เอกชนหลังจากฟื้นฟูกิจการ
กราบเรียนท่านประธานนะคะ ดิฉัน อรพินท์ สพโชคชัย สมาชิก ๒๓๖ ก่อนอื่นดิฉันต้องขอขอบคุณคณะกรรมาธิการนะคะที่ได้ศึกษาแล้วก็ วิเคราะห์ประเด็นเกี่ยวกับเรื่องรัฐวิสาหกิจที่มีความชัดเจนนะคะ แล้วก็ดิฉันคิดว่าถึงเวลา ที่จะต้องมีการปฏิรูปหรือว่ายกเครื่องรัฐวิสาหกิจของประเทศไทยนะคะ เป็นปัญหา ที่หมักหมมกันมาเป็นเวลานาน แล้วถ้าดูจากข้อมูลที่ทางกรรมาธิการได้เสนอมานี่ เซกเตอร์ ของรัฐวิสาหกิจนั้นเป็นเซกเตอร์ที่มีความสําคัญต่อการพัฒนาประเทศค่อนข้างมาก ดิฉันเห็นด้วยกับข้อเสนอแนะทั้ง ๓ ข้อ ๔ ข้อนะคะที่เรื่องของการทบทวน การปรับปรุง แล้วก็เรื่องของการยกระดับ วันนี้ดิฉันมีข้อเสนอแนะ ๔ ข้อ สําหรับอยากจะฝาก ท่านกรรมาธิการช่วยกรุณาพิจารณาต่อไปนะคะ ดิฉันคิดว่าในการดําเนินการในเรื่องของการ ปรับปรุงรัฐวิสาหกิจ ดิฉันคิดว่าถึงเวลาแล้วที่จะต้องมีการจัดระเบียบรัฐวิสาหกิจให้ชัดเจน รัฐวิสาหกิจนั้นเป็นองค์กรที่รัฐตั้งขึ้นมาในช่วงที่เรายังมีความคลุมเครือว่าองค์กรใด ควรจะเป็นรัฐวิสาหกิจหรือองค์กรใดควรจะเป็นองค์กรของรัฐนะคะ คําว่า รัฐวิสาหกิจ นั้น ในหลักสากลหมายถึงธุรกิจของภาครัฐ ธุรกิจที่ภาครัฐต้องดําเนินการเนื่องจากว่าภาคเอกชน ยังไม่มีความเข้มแข็งพอหรือไม่มีศักยภาพในการลงทุน ในยุคปัจจุบันนี้รัฐวิสาหกิจ ในหลายประเทศนั้น รัฐบาลถือว่าเป็นธุรกิจประเภทหนึ่งที่รัฐบาลเป็นผู้ลงทุน เพราะฉะนั้น โอนเนอร์ หรือเจ้าของนั้นคือประชาชน เพราะฉะนั้นเมื่อรัฐวิสาหกิจนั้นทําธุรกิจที่เป็นธุรกิจ ที่มีความสําคัญและรัฐบาลเป็นเจ้าของนั้น หลักการในการบริหารงานหรือในการทําภารกิจต่าง ๆ ที่รัฐบาลมอบหมายให้องค์กรนั้นไปดําเนินการนั้น หลักการเมื่อดําเนินงานก็ควรจะ ดําเนินการเยี่ยงธุรกิจประเภทหนึ่งของเอกชนนะคะ เพราะฉะนั้นในหลายประเทศเขาถึงมี กติกาว่าเมื่อเป็นรัฐวิสาหกิจนั้น จะต้องบริหารงานที่สามารถที่จะมีผลกําไร เพราะว่า ถ้าบริหารงานแล้วขาดทุนรัฐวิสาหกิจนั้นก็ไม่ควรจะดําเนินการต่อนะคะ สําหรับรัฐวิสาหกิจ บางประเภทที่เป็นรัฐวิสาหกิจเชิงสังคมนั้นจะต้องมีความชัดเจนนะคะว่ารัฐบาลจะอุดหนุน หรือที่เรียกว่าเป็น พับลิก เซอร์วิส ออบลิเกชัน (Public Serviced Obligation) ในส่วนไหน อย่างเช่นเรามีรัฐวิสาหกิจบางแห่งที่ต้องดําเนินภารกิจบางอย่างเพื่อเป็นการที่จะช่วยเหลือ ประชาชน อย่างเช่นการรถไฟแห่งประเทศไทยนั้นมีเส้นทางบางเส้นทางยิ่งเดินยิ่งขาดทุน แต่ว่าเป็นบริการสาธารณะสําหรับประชาชนกลุ่มหนึ่งที่อาจจะยังไม่มีบริการสาธารณะ ที่เข้าถึงนะคะ อันนั้นรัฐบาลจะต้องมีความชัดเจนว่าจะต้องมีการอุดหนุนเป็นจํานวนเท่าไร เมื่อมีการดําเนินการแล้วมีการอุดหนุนแล้ว เมื่อมีการอุดหนุนที่ชัดเจนแล้ว สิ่งที่รัฐวิสาหกิจนั้น ต้องทําในช่วงที่สิ้นปีก็คือว่าจะต้องสามารถที่จะกําหนดได้ว่าการทําภารกิจนั้นเมื่อได้รับ เงินอุดหนุนแล้วเป็นการดําเนินภารกิจที่ไม่ขาดทุนนะคะ ในหลายประเทศบอกว่ารัฐวิสาหกิจนั้น จะต้องมีกําไรหรืออย่างน้อยที่สุด เบรก อีเวนท์ (Break event) ถ้ารัฐวิสาหกิจนั้นขาดทุน หมายความว่าผู้บริหารหรือว่าการดําเนินกิจการต่าง ๆ เหล่านั้นไม่เหมาะสมนะคะ ก็จะนําไปสู่การที่จะถอดถอนนะคะ
อีกประการหนึ่งที่ดิฉันคิดว่ามีความสําคัญก็คือว่าเมื่อจะจัดระเบียบ รัฐวิสาหกิจนั้นมีองค์กรหลายประเภทนะคะไม่ควรจะเป็นรัฐวิสาหกิจ จะต้องมีการ ปรับเปลี่ยนสถานภาพเป็นองค์กรประเภทอื่น องค์กรที่ไม่มีการดําเนินการที่เป็นเชิง การให้บริการหรือแสวงหากําไรนั้น ดิฉันคิดว่าควรจะปรับสถานภาพของการเป็นรัฐวิสาหกิจ
อีกประการหนึ่งที่ดิฉันคิดว่ามีความสําคัญก็คือว่า เรื่องของกรรมการ การแต่งตั้งกรรมการบริหารหรือที่เรียกว่าบอร์ด ออฟ ไดเรกเตอร์ (Board of director) กรรมการของรัฐวิสาหกิจนั้นยังมีหลายส่วนที่ดิฉันคิดว่ามีความจําเป็นที่ต้องมีการปรับปรุง กรรมการรัฐวิสาหกิจนั้นที่จะเข้ามากํากับดูแลธุรกิจขององค์กรหรือภารกิจต่าง ๆ ที่รัฐมอบหมายให้นั้นจะต้องเป็นกรรมการที่มีความรู้ความสามารถจริง ๆ มีการทํางาน เป็นมืออาชีพ มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับภารกิจขององค์กรนั้น ๆ เพราะฉะนั้นจําเป็น ที่จะต้องมีการพูดถึงเรื่องของความรับผิดชอบที่เรียกว่าแอคเคาท์ทาบิลิที ของคณะกรรมการ ในเรื่องของความรับผิดชอบต่อการตัดสินใจในการที่จะกํากับดูแล ในหลายประเทศนั้น กรรมการที่เรียกว่าบอร์ด ออฟ ไดเรกเตอร์ที่เข้าไปนั่งกํากับองค์กรนั้น จําเป็นต้องรับผิดชอบ ต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น เพราะฉะนั้นการที่มีกติกาแบบนี้จะทําให้กรรมการที่เข้าไปนั่ง กํากับดูแลนั้นจะต้องมีความรอบคอบในการที่จะดูแล ดิฉันเคยคุยกับกรรมการบอร์ด ของรัฐวิสาหกิจของหลายประเทศ เขาใช้เวลามากในการที่จะศึกษาข้อมูลในการที่จะติดตาม การทํางาน แล้วดิฉันถามเขาบอกว่าการทํางานนี้ทําไมถึงจะต้องทุ่มเทเวลาขนาดนี้ เขาบอกว่าตําแหน่งนี้เป็นตําแหน่งที่มีเกียรติ เป็นตําแหน่งที่จําเป็นจะต้องรักษาแม้แต่ ชื่อเสียงของเขาและวงศ์ตระกูล เพราะฉะนั้นดิฉันอยากเห็นภาพของกรรมการที่ประชาชน มอบหมายให้กํากับรัฐวิสาหกิจที่เป็นองค์กรธุรกิจของภาครัฐนั้นเป็นคนที่มีคุณภาพ และความรับผิดชอบ
ประการสุดท้ายสั้น ๆ นะคะท่านประธาน ประการสุดท้ายเรื่องของการถ่ายโอน รัฐวิสาหกิจไปให้เอกชนนั้น ดิฉันคิดว่าหลายประเทศในการถ่ายโอนรัฐวิสาหกิจ สู่เอกชนนั้น เขาไม่ได้ถ่ายโอนแบบทันทีทันใด อย่างเช่นที่นิวซีแลนด์นั้นก่อนที่จะถ่ายโอนไป หรือขายกิจการให้เอกชนเขาจะไม่ขายกิจการที่อยู่ภายใต้ภาวะขาดทุนจะมีการฟื้นฟูก่อน มีการปรับปรุงสภาพของคนที่ทํางานให้สามารถที่จะบริหารงานในเชิงเอกชนได้ เพราะฉะนั้น ในการถ่ายโอนไปก็จะต้องใช้เวลาแล้วก็จะทําให้การถ่ายโอนนั้นมีความราบรื่นมากขึ้น ก็ขอกราบเรียนข้อเสนอแนะไว้แค่นี้นะคะ ขอบพระคุณมากค่ะ