สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๑๙ · ๒๕ มีนาคม ๒๕๕๘

อําพล จินดาวัฒนะ ตั้งคำถามเกี่ยวกับการปฏิรูประบบสุขภาพ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเชื่อมโยงระหว่างระบบปฐมภูมิและระบบส่งต่อ และหารือเรื่องการปฏิรูปการเงินการคลังและการบริหารจัดการด้านสุขภาพ โดยแสดงความสับสนเกี่ยวกับเอกสารที่ส่งมาโดยกรรมาธิการ

นายอําพล จินดาวัฒนะ

กราบขอบคุณท่านประธานครับ ขออภัยครับ ท่านประธานที่เคารพครับ ผม อําพล จินดาวัฒนะ สมาชิกสภาปฏิรูปครับ ต้องกราบเรียน ขอบพระคุณท่านประธาน ขอบพระคุณท่านคณะกรรมาธิการที่ได้เสนอเรื่องนี้ เนื่องจากว่า ผมเองนั้นก็ได้มีโอกาสมีประสบการณ์อยู่ในการทํางานในระบบสุขภาพมา ๔๕ ปี ตั้งแต่เป็น นักศึกษาจนถึงวันนี้ก็ต้องขอบคุณมากครับคณะกรรมาธิการที่ได้พัฒนาข้อเสนอนี้ ก็ดูมีความมุ่งมั่นตั้งใจทําเรื่องนี้อย่างดีเป็นการยกระดับการปฏิรูประบบสุขภาพนะครับ คงจะต้องขออนุญาตใช้เวลาในการอภิปราย ๓ วาระปฏิรูป วาระที่ ๒๒ วาระที่ ๒๓ วาระที่ ๒๔ นะครับ เนื่องจากว่าตอนนี้เรามารวมกันเสนอจากการอภิปรายอาจจะมีบางส่วน ที่ต้องใช้เวลานิดหนึ่ง แต่จะใช้ให้น้อยที่สุดเพื่อจะรบกวนเวลาของสภาให้น้อยที่สุด แต่พยายามจะให้มีประโยชน์สูงสุดนะครับ ผมอยากจะกราบเรียนว่าเรื่องการที่ ท่านกรรมาธิการเสนอวันนี้เป็นเรื่องกรอบความคิดรวบยอดซึ่งยังไม่ได้ลงรายละเอียดมากนัก แต่ในกรอบความคิดรวบยอดนั้นก็จําเป็นที่จะต้องมีการศึกษาเพื่อจะมากําหนดกรอบ ความคิดรวบยอดนั้น ในขณะเดียวกันก็จะพูดถึงประเด็นสําคัญซึ่งท่านประธาน และคณะกรรมาธิการได้กรุณานําเสนอเมื่อเช้านะครับ ผมได้มีโอกาสรับฟังตลอดทุกเรื่อง แล้วก็ได้มีโอกาสอ่านเอกสารนะครับ ต้องเรียนว่าเป็นเรื่องที่น่าชื่นชมครับ คราวนี้ผมจะขอไป ทีละเรื่องนะครับ ในอะเจนดา (Agenda) ๒๒ ในระเบียบวาระปฏิรูป ๒๒ เรื่องการปฏิรูป ระบบบริการการแพทย์และสาธารณสุข เรื่องนี้คงจะใช้เวลาไม่มากครับ อยู่ในเอกสาร ที่ส่งให้พวกเราได้ไปอ่านแล้วตั้งแต่เมื่อปลายสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งต้องกราบเรียนท่านประธาน ไปยังท่านคณะกรรมาธิการว่าเอกสารที่ทําเรื่องของการที่มากําหนดกรอบความคิดอันนี้ ทําได้ดีมาก ๆ เลยนะครับ มีการศึกษาประเด็นที่จะศึกษา วิธีการศึกษา รวมทั้งมี คณะอนุกรรมาธิการ มีการรับฟังความเห็น มีการประชุมต่าง ๆ แล้วก็มีข้อสรุป เมื่อสักครู่ ตอนเช้าก็มีผู้แทนคณะกรรมาธิการเสนอไปแล้ว แล้วก็มีกรอบความคิดเรื่องการปฏิรูป ที่มีพื้นที่เป็นฐานประชาชนเป็นศูนย์กลางอยู่ในหน้า ๒๒ ของรายงาน ซึ่งเป็นเรื่องที่ดีนะครับ แล้วก็ได้เน้นเรื่องการบูรณาการการบริการสุขภาพในพื้นที่ในระดับอําเภอ ซึ่งเป็นจุดที่เรียกว่า ยุทธศาสตร์ในการเสนอการปฏิรูปครั้งนี้ก็ได้คือเรื่องการเน้นเรื่องการปฏิรูประบบปฐมภูมิ ซึ่งเราทราบดีว่าเรื่องปฏิรูปปฐมภูมินี้เป็นหัวใจสําคัญแล้วก็ประเทศไทยเรายังทําไม่สําเร็จสักทีหนึ่ง ถ้าเราทําสําเร็จจากการปฏิรูปบริการที่เน้นปฐมภูมิครั้งนี้ได้จริงก็เป็นคุณูประโยชน์ กับประชาชนอย่างมากนะครับ เพราะว่าบริการปฐมภูมินั้นจะทําให้เกิด ประสิทธิภาพ และมีคุณภาพในการให้บริการแล้วก็สร้างความเป็นธรรมอย่างสูง ผมเรียนฝากประเด็นเดียว สําหรับระบบนี้ครับท่านประธาน ในระบบนี้ในผังภูมิหน้า ๒๒ ของรายงาน ผมขออนุญาต ยึดรายงานที่ส่งไปให้ก่อนหน้านี้นะครับ เพราะถือว่าอันนั้นคือให้เวลาเราในการทําการบ้าน ส่วนเอกสารในอะเจนดา ๒๔ ที่เพิ่งปรากฏเมื่อเช้านี้เดี๋ยวผมจะขออนุญาตพูดตอนอะเจนดา ๒๔ อีกครั้งหนึ่ง สําหรับในข้อเสนอของอะเจนดา ๒๒ หรือวาระปฏิรูป ๒๒ ผมเสนอเป็นประเด็นเดียว เป็นข้อสังเกต แล้วก็ฝากท่านคณะกรรมาธิการครับว่าการพิจารณาปฏิรูปโดยเน้นระบบสุขภาพ ระดับอําเภออย่างเดียวนี้โดยไม่ได้พูดถึงการเน้นระบบส่งต่อหรือระบบบริการระดับที่เรียกว่า ทุติยภูมิกับตติยภูมิอาจจะทําให้ขาดข้อต่อที่สําคัญและอาจจะทําให้ปฏิรูปบริการปฐมภูมิ สําเร็จได้ยาก เพราะว่าถ้าตรงนี้เราไม่เชื่อมโยงมาถึงการบริการระดับบนแล้วคิดให้ชัดเจนนะครับว่า จะมีโครงข่ายอย่างไรก็จะทําให้ประชาชนนั้นข้ามบริการจากปฐมภูมิไปสู่ระดับตติยภูมิ และทุติยภูมิ ตรงนี้ก็น่าจะต้องคิดให้ถึงตรงนี้ด้วย ผมกราบขอบพระคุณท่านประธานครับ ในสําหรับระเบียบวาระที่ ๒

สําหรับวาระปฏิรูปที่ ๒๓ นี้เป็นเรื่องของการปฏิรูประบบสร้างเสริมสุขภาพ ป้องกันและควบคุมโรคและปัจจัยคุกคามสุขภาพ ซึ่งวันนี้ท่านคณะกรรมาธิการได้เรียงใหม่ ไปพูดตอนท้าย เป็นอันสุดท้ายแต่ก็คือระเบียบวาระที่ ๒๓ ผมคิดว่าทําให้เพื่อนสมาชิก ปวดหัวพอสมควรเพราะว่าระเบียบวาระมันมีวาระที่ ๒๒ วาระที่ ๒๓ และวาระที่ ๒๔ อันนั้นผมจบไปแล้วนะครับ ที่กดเมื่อกี้นะครับ

ระเบียบวาระที่ ๒๓ วันนี้นําเสนอเป็นเรื่องสุดท้าย ผมคิดว่าเป็นความยากลําบาก สําหรับเพื่อนสมาชิกที่ไม่ได้อยู่ในแวดวงสาธารณสุขครับว่ามันเรียงกันอย่างไรกันแน่ แต่บังเอิญเราได้ดูจากเอกสารที่ท่านส่งก่อนแล้วที่ผมกราบเรียน เรื่องนี้ก็มีการศึกษาวิเคราะห์ไว้ อย่างเป็นระบบอย่างมากนะครับ เมื่อเช้านี้ท่านผู้แทนคณะกรรมาธิการได้เสนอก็เป็นระบบ มีการศึกษาอย่างชัดเจนนะครับ มีการเสนอกรอบความคิดอยู่ในแผนภูมิที่ ๑ หน้า ๓๔ อยู่ในแผนภูมิที่ ๒ หน้า ๓๘ ซึ่งท่านผู้เสนอคืออาจารย์หมอณรงค์ศักดิ์ก็ย้ําชัดเจน เรื่องทุกนโยบายห่วงใยสุขภาพ แล้วก็เรื่องต่าง ๆ นะครับ แล้วก็พูดถึงในกรอบความคิดที่ ๕ ในหน้า ๔๑ ผมคิดว่าทั้งหมดนี้เป็นการศึกษาที่เป็นระบบ ต้องขอชื่นชมนะครับ แล้วก็มีความชัดเจน ก่อนที่จะมาออกเป็นรูปของกรอบความคิดรวบยอด มีเหตุ มีผล ที่มา ที่ไป และในกรอบความคิดที่ ๕ ในหน้า ๔๑ นั้นเป็นกรอบความคิดเรื่องของปฏิรูประบบสร้างเสริม ป้องกันและควบคุม โรคภัยคุกคามสุขภาพโดยชุมชน ผมอยากจะย้ําตรงนี้เพราะมันจะเป็นข้อต่อที่สําคัญ ที่จะไปเชื่อมโยงกับงานของคณะกรรมาธิการปฏิรูปสังคมซึ่งเราได้เสนอกรอบความคิด เรื่องชุมชนแล้ว ซึ่งสิ่งที่ท่านเสนอนี้มุ่งความสําเร็จที่ฐานรากของชุมชนคือชุมชนท้องถิ่น สอดคล้องกับข้อเสนอปฏิรูประบบบริการวาระ ๒๒ ที่ผมเรียนเมื่อสักครู่นี้นะครับ ที่มุ่งที่ระบบสุขภาพระดับอําเภอและสอดคล้องกับการปฏิรูปเพื่อสร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง วาระที่ ๒๘ ซึ่งเสนอไปแล้ว ผมต้องขอเรียนเพื่อจะเชื่อมโยงว่าเดี๋ยวเราจะได้ไปทํางานต่อร่วมกัน เพื่อจะได้มุ่งไปสู่ความสําเร็จ ขอบพระคุณท่านประธานครับ

มาถึงระเบียบวาระที่ ๒๔ ที่กราบเรียนไว้ว่าจะไม่ใช้เวลาของท่านมากนัก เวลาที่ตั้งข้างหน้าน่าจะเริ่มใหม่นะครับ ระเบียบวาระที่ ๒๔ การปฏิรูปการเงินการคลัง ด้านสุขภาพ เราก็ได้อ่านเอกสารที่ท่านส่งให้ก่อนหน้านี้ ซึ่งก็ปรากฏอยู่ในเอกสารที่พวกเรา ได้รับทั้งหมด ข้อนี้อยู่ในเอกสารตั้งแต่ เรื่องของการปฏิรูปเรื่องนี้อยู่ในพาร์ท (Part) แรกนะครับ มีการกล่าวถึงอยู่ในรายงานด้านหน้า ซึ่งรายงานด้านหน้ามีอยู่ทั้งหมด ๙ หน้า แล้วตอนท้าย ของรายงานพูดว่าแนวดังนี้จะไปบูรณาการร่วมกันกับกรรมาธิการชุดต่าง ๆ มีชื่อกรรมาธิการ ปฏิรูปสังคมอยู่ในนี้ด้วย ซึ่งที่ผ่านมาในอะเจนดานี้ เรายังไม่เคยได้มีโอกาสได้ทํางานด้วยกันนะครับ มีการเสนอไว้เรื่องกรอบความคิดในวาระนี้กรรมาธิการท่านได้เสนอ ๒ เรื่องแยกกันเข้ามา คือเรื่องที่เรียกว่า การปฏิรูปการบริหารจัดการด้านสุขภาพและการปฏิรูประบบการเงิน การคลัง ด้านสุขภาพ ตรงนี้เกิดความสับสนในความเข้าใจสักนิดหนึ่งเพราะท่านได้ไปแยกระบบ การเงินการคลังออกเป็น ๒ เรื่องด้วยกัน ซึ่งก็คงเป็นความพยายามที่จะแยกนะครับ ทําให้ผมไม่เข้าใจว่าระบบบริหารจัดการด้านสุขภาพนี้มันอยู่ภายใต้ระบบด้านการเงินการคลัง ด้านสุขภาพหรือระบบการจัดการระบบสุขภาพทั้งระบบ อันนี้เป็นความสับสนเบื้องต้น ที่อยากจะกราบเรียนเป็นข้อสังเกตในการทํางานขั้นถัดไปนะครับ ทีนี้ในส่วนที่ท่านสรุปไว้ ในรายงานหน้า ๘ ท่านพูดถึงเรื่องการปฏิรูประบบบริหารจัดการ (อภิบาลระบบ) แต่สิ่งที่ อยู่ในเอกสารผนวกแนบท้ายเป็นหนังคนละม้วนครับ ไม่เหมือนกันครับ ถ้าท่านลองอ่านดูแล้ว จะพบว่าไม่เหมือนกันครับ แล้วก็เมื่อเช้าที่ท่านประธานได้นําเสนอไปในที่ประชุม โดยเพาเวอร์พอยท์ชุดใหม่ที่มาวันนี้ก็จะมีความเหมือนด้วยแล้วต่างด้วย ตรงนี้สร้างความสับสน ได้พอสมควรนะครับ ในขณะเดียวกันเรื่องแนวปฏิรูปการเงิน การคลัง ที่ท่านเสนอไว้ในข้อ ๔ หน้า ๙ ก็เช่นเดียวกันมีความสับสนพอสมควร ผมอยากจะกราบเรียนว่าเราก็พยายามจะไปดูว่า ท่านศึกษาสิ่งที่มาใส่ไว้ในกรอบตรงนี้เอามาจากที่ใด พอเราไปดูในรายงานเดิมเราไม่พบว่า มีการศึกษาวิจัยเหมือนกับ ๒ วาระสักครู่นี้นะครับ ๒ วาระสักครู่นี้มีการศึกษาวิจัยชัดเจนและกําหนดข้อเสนอที่เป็นกรอบความคิดรวบยอด แต่อันสุดท้ายไม่ได้มีการเสนอเอกสาร เราไม่มีอ่านครับ มีเอกสารเพียงแค่เรื่องละ ๒ หน้า แล้วก็มีการสรุปรวบยอด มีข้อเสนอไม่ว่าจะเป็นคณะกรรมการระดับชาติ เรื่องเขต เรื่องการจัดสรรเงินทองของกองทุนของเรื่องการเงินการคลังด้านสุขภาพ พอมาเช้าวันนี้ ต้องขอบคุณท่านกรรมาธิการท่านก็ทํางานหนักมากนะครับ ท่านได้เสนอเอกสารเข้ามาอีก ๒ ชิ้น ชิ้นหนึ่งเขียนหัวชัดเจนว่าระเบียบวาระ วาระปฏิรูปที่ ๒๔ เพิ่มเติม อันนี้พอเราพลิกเข้าไปดูข้างใน เป็นเรื่องการปฏิรูประบบข้อมูลสารสนเทศบริการสุขภาพของประเทศ การจัดตั้ง สํานักมาตรฐานชื่อยาว ๆ นี่นะครับ มีตัวย่อด้วย ผมก็ไม่ทราบว่าเรื่องนี้มันเกี่ยวกับ กรอบความคิดรวบยอดตรงไหน แต่ท่านได้ไปสรุปอันนี้ไว้เป็นข้อหนึ่งอยู่ในกรอบความคิดรวบยอด แล้วก็ไม่ทราบที่มาที่ไป เป็นการศึกษาแยกเรื่องออกมาเรื่องหนึ่ง ไม่ได้อยู่ในการวิเคราะห์ มาทั้งระบบ และตอนท้ายของเอกสารนี้มีการเสนอให้เสนอไปยัง ครม. เพื่อจะไปตั้งสํานักนี้ แล้วก็เสนอไป สนช. ผมกราบเรียนท่านประธานด้วยความเคารพ สับสนครับ ว่าอะไร เรื่องนี้มันเป็นกรอบความคิดรวบยอดตรงไหน แล้วมันมาอยู่ในส่วนของกรอบความคิดรวบยอด อย่างไร ทีนี้มีเอกสารชิ้นหนึ่งที่ได้จากวันนี้ วาระปฏิรูปการเงินการคลังด้านสุขภาพ ผมก็พยายามอ่านและพยายามเข้าใจ พยายามอ่านใจกรรมาธิการ ท่านก็คงต้องการขยายข้อ ๔ ของระเบียบวาระที่ ๒๔ ในเอกสารเดิม ซึ่งไม่มีที่มาที่ไป ท่านก็ได้เขียนเอกสารนี้เข้ามาใหม่ มีทั้งหมด ๑๑ หน้า ตั้งแต่ประเด็นปัญหาหน้าที่ ๑-๘ หน้าที่ ๑๐ ภาคที่พึงประสงค์และกลไก หน้า ๑๑ การลงทุนและการหาเงินเข้าระบบ ไม่เป็นการศึกษาที่เป็นระบบเหมือน ๒ วาระแรก แล้วก็ยังไม่รู้ว่าวิธีการศึกษาเป็นอย่างไร มีการอ้างอิงอะไร และรับฟังความเห็นมากน้อยแค่ไหน แต่ท่านได้ขมวดออกมาเป็นกรอบความคิด ผมจะใช้เวลาท่านประธานอีกนิดเดียว กรอบความคิดที่ท่านเสนอในวันนี้ เราก็เพิ่งเห็นในวันนี้