สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๑๓ · ๒๒ ธันวาคม ๒๕๕๘

เลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ เสนอแนวทางปฏิรูปเศรษฐกิจการเกษตร โดยเน้นแก้ไขปัญหาภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วง หนี้สินเกษตรกร และผลิตที่ไม่เป็นระบบ พร้อมเสนอแนวทางปฏิรูปเชิงนิเวศและสิ่งแวดล้อม เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างยั่งยืน

นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ กรรมาธิการ

กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ท่านสมาชิกสภาผู้ทรงเกียรติ กระผม นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ สมาชิก สปท. ลําดับที่ ๑๒๗ ก็จะขอนําเสนอเรื่องการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจการเกษตร เป็นที่ทราบกันดีนะครับ ในปัจจุบันภาคการเกษตรต้องเผชิญกับความท้าทายท่ามกลาง ความเปลี่ยนแปลงและความผันผวนทางเศรษฐกิจ การเมือง สังคม วัฒนธรรม ปัญหา ด้านสิ่งแวดล้อมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ส่งผลให้จีดีพี (GDP) ภาคการเกษตรปี ๒๕๕๘ มีแนวโน้ม หดตัวลง แล้วก็จากปัญหาหลักในเรื่องภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วงเป็นสําคัญ และปัญหาหนี้สินเกษตรกร ก็จะส่งผลต่อเนื่องไปยังในปีต่อ ๆ ไป ซึ่งปัญหาอาจจะสรุปได้เป็น ๓ ด้าน

ในด้านแรก ก็เรื่องของด้านการผลิต เกษตรกรทําการเกษตรเชิงเดี่ยว ตามความเคยชินที่อิงกับราคารับซื้อ เน้นปริมาณ ทําให้คุณภาพต่ํา สินค้าล้นตลาด ราคาตกต่ํา ต้นทุนสูง ผลตอบแทนต่อไร่ต่ํา ขาดการวางแผนการผลิตที่เป็นระบบ ตั้งแต่แปลงผลิต แปรรูป จนถึงการตลาด มีการระบาดของโรคและศัตรูพืช เช่น โรคกุ้งตายด่วน การระบาด ของหนอนหัวดํา มีการผลิตที่ผิดกฎหมายหรือขาดการยอมรับ เช่น อาร์ยูยู (RUU) การใช้ แรงงานเถื่อนในอุตสาหกรรมการเกษตร การใช้องค์ความรู้และเทคโนโลยี การผลิตสมัยใหม่ ที่ทําให้ผลผลิตมีคุณภาพและปริมาณยังมีน้อย

ในเรื่องของปัญหาด้านที่ ๒ ด้านเศรษฐกิจและสังคม ก็มีเรื่องของภาวะวิกฤติ เศรษฐกิจโลก เช่น ราคาน้ํามัน ราคาน้ําตาลของตลาดโลกปรับลดลงอย่างต่อเนื่อง เกษตรกร เกือบ ๔,๒๐๐,๐๐๐ ครอบครัวเป็นเกษตรกรรายย่อยมีที่ดินไม่ถึง ๑๕ ไร่ และมีหนี้สินครัวเรือน ภาคเกษตรเพิ่มขึ้น แรงงานภาคเกษตรมีแนวโน้มลดลง ในขณะที่เกษตรกรมีอายุเฉลี่ย ๕๐-๖๔ ปี ถึงร้อยละ ๗๐ โครงสร้างพื้นฐานสําคัญภาคเกษตรมีไม่เพียงพอ เรามีระบบชลประทานเพียง ๒๐ เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่เพาะปลูก การรวมกลุ่มไม่เข้มแข็ง การสร้างภาคีเครือข่ายก็ยังมีน้อย

ปัญหาสุดท้าย เป็นปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ผลกระทบ จากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทําให้สถานการณ์ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น อุทกภัย ภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วงเพิ่มความรุนแรงและยาวนานขึ้น น้ําต้นทุนในระบบชลประทานมีปริมาณน้อย การผลิตสินค้าเกษตรไม่เหมาะสมกับพื้นที่สูงถึงร้อยละ ๔๐ ของพื้นที่เกษตร ดินมีสภาพเสื่อมโทรม เนื่องจากการใช้สารเคมีและการขาดการบํารุง จากปัญหาเหล่านี้ สปช. เองก็ได้นําเสนอในเรื่อง ของการปฏิรูปเศรษฐกิจด้านการเกษตรในหลายเรื่อง ในส่วนของคณะอนุกรรมาธิการปฏิรูป ด้านเศรษฐกิจการเกษตรได้นําสิ่งที่ สปช. ได้ศึกษาไว้โดยมาดูว่าอันไหนที่จะสามารถเป็นควิกวิน (Quick win) หรือเป็นโพรดักต์แชมเปียน (Product champion) โดยควิกวิน (Quick win) ก็จะสามารถดําเนินการได้ภายใน ๖ เดือนแรก ก็ได้นําเสนอในเรื่องของที่จะทําเรื่องควิกวิน (Quick win) กับเรื่องการปฏิรูปแก้ไขปัญหายางพาราอย่างยั่งยืนระยะเร่งด่วน ผมใช้คําว่า ระยะเร่งด่วน เพราะว่าปัญหายางพารายังมีอีกเยอะ อันไหนที่ทําได้ในเบื้องต้น ก็จะทําเลย อย่างเช่น เรื่องของการขับเคลื่อนศูนย์ต้นแบบการแปรรูปผลิตการยางพารา ในระดับชุมชน และอีกเรื่องหนึ่งก็คือเรื่องของการขับเคลื่อนตัวการยางแห่งประเทศไทยเอง ซึ่งเป็นหน่วยงานใหม่นะครับ เป็นการรวมตัวของ ๓ หน่วยงานที่มีความรู้ความสามารถ เฉพาะด้าน พอมารวมตัวกันเป็นการยางแห่งประเทศไทยมีภารกิจมากมาย ส่วนโพรดักต์ แชมเปียน (Product champion) และเรื่องอื่น ๆ ก็วางตามกรอบเวลาตามโรดแมป (Road map) ของ สปท. ก็มีในเรื่องของการปฏิรูปการขับเคลื่อนความเข้มแข็ง สถาบันเกษตรกร การปฏิรูปขับเคลื่อนเกษตรอินทรีย์เชิงพาณิชย์อย่างเป็นรูปธรรม การปฏิรูป เศรษฐกิจพื้นฐานเกษตรชีวภาพ สิ่งเหล่านี้ก็จะดําเนินการตามกรอบเวลาในขณะเดียวกัน คณะอนุกรรมาธิการได้ตั้งคณะทํางานขึ้นมา ๓ คณะที่จะดําเนินการศึกษาแนวทางปฏิรูป ในเรื่องต่างๆ โดยแบ่งเป็นตามฟอร์แมต (Format) ของคณะกรรมาธิการชุดนี้ที่จะให้ มีเรื่องของการดําเนินการแบบเกษตรก้าวหน้า มีการแข่งขันทางด้านการเกษตร แล้วก็ เพื่อเชิงนิเวศและสิ่งแวดล้อม ก็แบ่งคณะทํางานออกเป็น ๓ คณะ แล้วก็มีการศึกษา ในหลาย ๆ เรื่องซึ่งทาง สปช. ได้ดําเนินการศึกษาไว้ และเพิ่มเติมในส่วนของ คณะอนุกรรมาธิการเกษตร ซึ่งอย่างเช่นในเรื่องของการปฏิรูปขับเคลื่อนเศรษฐกิจ การเกษตรแบบก้าวหน้าหรือโมเดิร์นฟาร์มมิง (Modern farming) ก็จะมีการศึกษา เรื่องการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพื้นฐานชีวภาพทางการเกษตร หรือไบโอ เบส อีโคโนมี (Bio-based economy) นโยบายขับเคลื่อนปฏิรูปเกษตรเชิงพันธสัญญา คอนแทรกต์ฟาร์มมิง (Contract farming) แล้วก็แปลงใหญ่ เมกะฟาร์ม (Mega farm) ขับเคลื่อนระบบฐานข้อมูล และศูนย์เตือนภัยด้านการเพาะปลูก การเชื่อมโยงห่วงโซ่คุณภาพ การปฏิรูปการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ทางการเกษตร และการส่งเสริมสร้างศูนย์ฝึกอบรมพัฒนาความรู้ทางเทคนิค ในส่วนของ การปฏิรูปการขับเคลื่อนขีดความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกร ก็จะศึกษา เรื่องแนวทางการปฏิรูปการลดพื้นที่เกษตรซึ่งไม่สามารถแข่งขันได้หรือที่เรียกว่าโซนนิง (Zoning) การปฏิรูปปัญหาเสถียรภาพกับราคาสินค้าเกษตรโดยยกกรณีศึกษาแค่ ๒ พืช คือยางพารา และข้าว แนวทางขับเคลื่อนธนาคารที่ดิน อันนี้มีการกล่าวในคณะอื่นแล้ว การส่งเสริมความเข้มแข็ง สถาบันเกษตรกร แนวทางปฏิรูปเพิ่มผลผลิตต่อไร่ใช้ปุ๋ยที่สมดุลกับพื้นที่ เพิ่มขีดความสามารถ ในการแข่งขันเชิงธุรกิจของสหกรณ์ การขับเคลื่อนยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร การศึกษา ระบบแบ่งผลประโยชน์ที่เป็นธรรมระหว่างภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกร

ในเรื่องของการปฏิรูปเชิงนิเวศและสิ่งแวดล้อม ก็มีการปฏิรูปการขับเคลื่อน เกษตรอินทรีย์ที่มีมาตรฐาน ผลักดันการทํานาเชิงชีวภาพ ทบทวนการส่งออกสินค้าประมง ที่มีผลกระทบต่อระบบนิเวศและทรัพยากรทางทะเลของชาติ

ปฏิรูปรับมือมาตรการซึ่งไม่ใช่ภาษีด้านสิ่งแวดล้อมสําหรับการส่งออกสินค้าเกษตร ด้านสุขภาวะเกษตรกรซึ่งเกิดจากการใช้สารเคมีในภาคเกษตร การขับเคลื่อนนโยบายที่เกี่ยวข้อง จากการป้องกันการรุกล้ําพื้นที่ป่าอนุรักษ์และป่าสงวนจากนายทุน สําหรับในส่วนของ คณะอนุกรรมาธิการจะมีการขับเคลื่อนในเรื่องที่ได้กล่าว ขอบคุณครับ