กราบเรียนท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ที่เคารพครับ ผม อำพล จินดาวัฒนะ สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติครับ ก่อนอื่นก็ต้องขอชื่นชม คณะกรรมาธิการนะครับที่ได้กรุณาศึกษาและนำเสนอเรื่องดี ๆ แบบนี้เข้าสู่สภาของเรา ในวันนี้ เช่นเดียวกับที่อาจารย์เจิมศักดิ์พูดนะครับ เป็นวาระสุดท้ายก่อนสิ้นปีก็มีเรื่องดี ๆ เข้ามานะครับ ผมคิดว่าเรื่องที่นำเสนอที่ท่านใช้เวลาค่อนข้างยาวพูดถึงเนื้อหาสาระแล้วก็ บอกว่ามันดี ผมคิดว่าจริง ๆ แล้วชัดเจนว่ามันเป็นเรื่องที่ดีนะครับ ถ้าอธิบายไม่ยาวก็ชัดเจนว่า มันดีครับ คราวนี้มีประเด็น ๓ ประเด็นที่ผมคิดว่าอยากจะขออนุญาตฝากไว้เป็นข้อสังเกต ร่วมกัน สิ่งที่ผมเรียนว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องดีเพราะว่าทุกคนจะทราบดีแล้วก็รู้จักดี ไม่ว่าจะอยู่ ที่ตรงอันดามันหรือไม่นะครับว่าอันดามันนั้นดีอย่างไรนะครับ เมื่อเร็ว ๆ นี้มีการเผยแพร่ ทางสื่อว่าสถานที่ท่องเที่ยวในโลกนี้ ๒๐ แห่งที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่ดีมาก และทุกคนควรจะได้มีโอกาสไปเที่ยวนั้น หนึ่งในนั้นคือส่วนหนึ่งของอันดามันครับ คือแถว ๆ จังหวัดพังงา รวมทั้งภูเก็ตเราก็เป็นไข่มุกอันดามัน เพราะฉะนั้นเรื่องอันดามันไม่ต้องสงสัยเลยในเรื่องความโดดเด่น สิมิลันนะครับ สุรินทร์ อะไรต่าง ๆ เหล่านี้เป็นสุดยอดอยู่แล้ว อันหนึ่งที่ทางท่านกรรมาธิการอาจจะไม่ได้มี การเน้นย้ำไว้ก็คือเรื่องวิถีชุมชนที่มันเป็นส่วนหนึ่งของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เดี๋ยวผมจะขออนุญาตมากราบเรียนตอนหลัง รวมทั้งที่มีบางท่านได้พูดไปแล้วว่าขณะนี้สิ่งที่ ท่านจะเสนอเป็นมรดกโลกนั้นมันกำลังถูกคุกคาม ถูกทำลายอย่างรุนแรง ผมเห็นเจตนาของ ท่านที่เสนอเรื่องนี้เพื่อที่จะให้การถูกทำลาย ถูกคุกคามนั้นหยุดยั้งลงโดยเร็วนะครับ ถ้าใครเคยไปแถวนั้นก็จะพบว่ามันมีกิจการหลายอย่างมากที่ไปกระทบทำให้สภาพแวดล้อม อุทยานแห่งชาติ สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เหล่านั้นเสียหาย และการท่องเที่ยวนั้นเรามุ่งเน้นการ ท่องเที่ยวเชิงปริมาณ ไม่ได้ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ก็ทำลายหลายอย่าง ซึ่งท่านกรรมาธิการได้ กล่าวถึงแล้วนะครับ เมื่อเร็ว ๆ นี้ผมได้คุยกับพี่น้องเพื่อนที่อยู่ทางฝั่งอันดามันเขาก็บอกว่า เมื่อก่อนนี้เวลาออกไปตกปลาจะได้ปลาจำนวนมากในเวลาไม่นาน แต่ปัจจุบันนี้หาได้ยาก เต็มทีครับ ปรากฏว่าระบบประมงปัจจุบันใช้เทคโนโลยีสูงมาก เพราะฉะนั้นเขาสามารถ จับปลาได้หมดทั้งฝูงมันจะมีอวนชนิดหนึ่งที่ไปล้อมฝูงปลาซึ่งเอาเทคโนโลยีไปจับว่ามันอยู่ที่ไหน แล้วก็รวบใต้อวนเข้าด้วยกันเป็นถุงยกขึ้นมา เพราะฉะนั้นหมดทั้งฝูงครับ เรื่องพะยูน เรื่องอะไรท่านพูดไปแล้วซึ่งชัดเจน ในขณะเดียวกัน ๓ กิโลเมตรริมฝั่งเป็นที่ที่ไม่ให้อวนลาก อวนรุน เข้าไป ซึ่งเป็นประมงพื้นบ้าน เพราะมันเป็นแหล่งอาหาร แหล่งเพาะพันธุ์พืช สัตว์น้ำ ก็ปรากฏว่าจะมีเรืออวนลาก อวนรุน เขาจะลอยอยู่ในเวลากลางวัน จะลอยอยู่ในเขตที่เกิน ๓ กิโลเมตรจากฝั่งทะเล แล้วพอกลางคืนพอค่ำแล้วเขาก็จะเข้ามาในบริเวณนั้น ขณะนี้อุตสาหกรรมนี้เฟื่องฟูมาก มีกฎหมายทุกอย่าง แต่ทำลายล้างอย่างมาก จับปลาทุกชนิดเพราะจะเข้าไปทำเป็นผลิตภัณฑ์อาหารสัตว์ครับ แล้วก็ผลิตอาหารสัตว์ บริษัทยักษ์ใหญ่ก็เติบโตขึ้นไปเรื่อย ๆ เรากำลังแลกด้วยทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ผมคิดว่ากรรมาธิการท่านเห็นสิ่งเหล่านี้ แล้วท่านกำลังมองอยู่เรื่องภัยคุกคาม แต่ผมคิดว่า ในเอกสารที่ท่านได้รายงานศึกษาไว้ท่านพูดถึงด้านบวกด้านเดียว เรื่องว่าทำมรดกโลกนี้ เป็นอย่างไร การศึกษาทางด้านผลกระทบในปัจจุบันที่เป็นตัวที่จะต้องเร่งทำให้เรื่องนี้ ที่ท่านจะทำมีเหตุและผลหนักขึ้น จำเป็นที่จะต้องเติมเข้าไป เดี๋ยวผมจะขออนุญาต กราบเรียนเป็นข้อสังเกตนะครับ คราวนี้ข้อสังเกตที่ผมอยากกราบเรียนว่า สปช. เรานี่ตั้งขึ้น มาตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว พ.ศ. ๒๕๕๗ เรามีหน้าที่ ตามมาตรา ๒๗ วรรคสอง ผมพยายาม ถามตัวเองแทนท่านผู้ฟังและประชาชนว่าเรื่องมรดกโลกนี้มันเป็นการปฏิรูปประเทศไทย ตรงไหน ตรงนี้ต้องถาม เพราะว่าเราต้องถามแทนคนอื่น ผมทราบดีว่าท่านกรรมาธิการ ท่านจับเรื่องนี้ด้วยชีวิตและทุกคนท่านเล่นอยู่ตรงนี้ ท่านเห็นเรื่องนี้สำคัญ ที่ผมเรียนแล้ว สำคัญจริง ๆ ครับ ผมก็พยายามจะมาดูข้อบังคับการประชุม สปช. เรา ปี ๒๕๕๗ ข้อ ๘๐ มีการตั้งกรรมาธิการ ๑๘ คณะ ให้มีอำนาจหน้าที่ในการวิเคราะห์ จัดทำแนวทางและ ข้อเสนอต่อการปฏิรูปด้านต่าง ๆ นะครับ ซึ่งการปฏิรูปนี้ก็จะพูดชัดเจนว่าเพื่อให้ การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข มีความเหมาะสมกับสภาพสังคมไทย มีระบบเลือกตั้งที่สุจริตและเป็นธรรม มีกลไกป้องกัน และขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบที่มีประสิทธิภาพ คำถัดไปนะครับ ขจัดความเหลื่อมล้ำ และสร้างความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจและสังคมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ถ้ามีคำว่า เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ผมก็พยายามแปลความสิ่งที่ท่านเสนอนี่มันเข้าแถว ๆ นี้ ท่านอาจจะ ต้องอธิบายให้ชัดนะครับ ไม่เช่นนั้นอาจจะมีคนเสนอเรื่องการปฏิรูปการจราจร ในกรุงเทพฯ โน่นนี่นั่นอีกเยอะแยะ มันเป็นการเสนอเชิงประเด็น ของท่านนี่เชิงประเด็น ชัดเจน แต่มันจะเชื่อมกับระบบตรงไหน เชื่อมกับรัฐธรรมนูญตรงไหน เชื่อมกับบทบาทหน้าที่ ของสภาปฏิรูปแห่งชาติของเราตรงไหน ผมเองเดี๋ยวจะพยายามขออนุญาตกลับมาชี้ว่า มันมีการเชื่อมโยงได้ แต่อาจจะต้องวิเคราะห์แล้วบอกให้ชัดว่ามันอยู่ตรงไหนนะครับ เพราะของท่านตั้งประเด็นโดยเชิงประเด็น เราเป็น สปช. ไม่ได้เป็น ส.ว. ไม่ได้เป็นสภาผู้แทนราษฎร มีพันธกิจชัดเจน คือศึกษาและ ทำข้อเสนอให้เกิดการปฏิรูปด้านต่าง ๆ อันนี้กราบเรียนด้วยความเคารพว่า ถ้าท่านคณะกรรมาธิการได้กรุณาเชื่อมโยงให้ชัดว่าตรงนี้มันเป็นการปฏิรูปแล้วมันจะเพิ่ม ความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำตรงไหน หรือทำให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนอย่างไร เพราะการปฏิรูปมันจะต้องเปลี่ยนระบบและโครงสร้าง เปลี่ยนอุดมการณ์ เปลี่ยนวิธีคิด เปลี่ยนนโยบาย เปลี่ยนมาตรการ เปลี่ยนการปฏิบัติของทุกภาคส่วนในสังคม ผมพยายาม มองเรื่องที่ท่านเสนอนี่ครับ มันเปลี่ยนวิธีคิดนะครับ เปลี่ยนวิธีคิดการพัฒนา เปลี่ยนทิศทาง นโยบายเพื่อจะให้สังคมเราเอาเรื่องความยั่งยืนมาเป็นตัวตั้ง ถ้าท่านเขียนให้ชัดมันจะย้ำ ตรงนี้เป็นเหตุเป็นผล ซึ่งเราจะต้องเสนอต่อสาธารณะ เสนอต่อรัฐบาล ผมเกรงว่าถ้าเรา เขียนไม่ชัด เขาก็จะว่าเราไปหยิบประเด็นลอย ๆ ขึ้นมาทำ ซึ่งอันนี้ผมเข้าใจว่าในกรรมาธิการ ชุดอื่น ๆ ที่เรากำลังทำงานอย่างขยันขันแข็งก็คงจะต้องตระหนักในสิ่งเหล่านี้ที่จะเชื่อมโยง กับบทบาทหน้าที่หลักนะครับ สิ่งที่เราทำนั้นเปลี่ยนอุดมการณ์ไหม เปลี่ยนวิธีคิดไหม เปลี่ยนระบบไหม เปลี่ยนโครงสร้างไหม หรือเป็นนโยบายการพัฒนาประเทศแบบทั่ว ๆ ไป อันนี้ผมกราบเรียนว่าเรื่องของท่านนี้แล้วท่านจะสามารถเพิ่มความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำ ตรงไหน ลดช่องว่างในสังคมได้ตรงไหน แก้วิกฤติความขัดแย้งในสังคมได้อย่างไร ผมฟังเพื่อนสมาชิกได้มีการอภิปรายหลายอันชัดเจนนะครับมันเป็นประเด็นขัดแย้งกันอยู่ ในสังคม มันเป็นประเด็นผลประโยชน์ที่แตกต่างกันอยู่ในพื้นที่ที่ท่านว่านี่ท่านต้องเขียน ออกมาให้ชัดว่าถ้าทำอันนี้แล้วมันจะเพิ่มความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำ ลดช่องว่าง แต่ถ้าทำแล้วมันขยายความเหลื่อมล้ำ ลดความเป็นธรรม ก็ไม่น่าจะเป็นทิศทางที่ถูก แต่ผมคิดว่าเรื่องที่ท่านทำ ผมศึกษาจากรายงานของท่านและที่ท่านนำเสนอค่อนข้างชัดเจน ไปในทิศทางนี้นะครับ อันนั้นก็เป็นประเด็นที่ผมอยากกราบเรียน คราวนี้เรื่องที่ท่านเสนอนี้ พอผมได้พยายามวิเคราะห์มาเทียบเคียงกับบทบาทหน้าที่ของเราแล้วผมเห็นอะไรต่อเรื่องนี้ ท่านอาจารย์เจิมศักดิ์ท่านพูดประเด็นไว้เป็นการเชิงตั้งคำถาม แต่หลายคำถามของท่านนั้น ก็เป็นการเพื่อจะย้ำให้ชัดเจนในการอธิบายในเรื่องนี้ ผมกราบเรียนแล้วว่าเราไม่สงสัยว่า เรื่องนี้ดีและควรจะประกาศ แต่ผมคิดว่าข้อวิเคราะห์น่าจะวิเคราะห์ให้เชื่อมโยงอย่างน้อย ๆ อีก ๕ เรื่องครับ

เรื่องที่ ๑ เรื่องมรดกโลกเรื่องนี้ท่านกำลังจะบอกใช่ไหมครับว่าทิศทาง การพัฒนาประเทศจะต้องเป็นทิศทางเพื่อความยั่งยืน ไม่ใช่เป็นการเอาตัวเลขเศรษฐกิจ เป็นตัวตั้งแล้วทำลาย ถ้าท่านตั้งด้วยประเด็นนี้แล้วก็ทำเรื่องนี้ให้มันใช่นะครับ

ข้อที่ ๒ ท่านกำลังจะเสนอเรื่องนี้โดยคำนึงถึงวิถีชีวิตของผู้คนที่เขาอยู่ใน ธรรมชาตินั้นด้วย อยู่ในสิ่งแวดล้อมนั้นด้วย พี่น้องมอแกน พี่น้องชาวเล คนในพื้นถิ่น ประมงพื้นบ้าน ซึ่งมีหลายท่านพูดไปแล้ว ท่านรวมอยู่ในนี้ใช่ไหม เป็นหนึ่งเหตุผลใช่ไหม สิ่งที่ท่านจะเสนอเรื่องนี้แล้วคนเหล่านี้ได้อะไร รัฐได้อะไร สังคมได้อะไร ใครกลุ่มไหน ได้อะไรบ้าง แล้วมันจะไปกระทบอะไรกับใครหรือไม่ อีกด้านหนึ่งก็ต้องดูด้วยนะครับ อันนั้นประเด็นที่ ๒ ก็คือผู้คน วิถีชีวิต ธรรมชาติ การอยู่ร่วมกันแบบยั่งยืนนะครับ

ประเด็นที่ ๓ ท่านกำลังเสนอให้มีการส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ซึ่งกำลังเป็นปัญหาใหญ่ในระดับโลก มันจะมีปัญหาเรื่องฐาน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่ถูกทำลายมากมายทั้งโลกกำลังลดลงในทศวรรษ ในศตวรรษข้างหน้านี้นะครับ ท่านกำลังจะทำเพื่อดึงอันนี้กลับไว้ใช่ไหม ถ้าใช่ก็จะเป็นเหตุผล ที่แรงครับ

อันที่ ๔ ที่ท่านพูดเยอะ ผมคิดว่าเรื่องนี้เรื่องเล็กลงมาอีกคือเรื่อง การท่องเที่ยว ก็คือเปลี่ยนท่องเที่ยวเอาเงินเป็นตัวตั้ง เอาวัตถุเป็นตัวตั้ง เอาความสุข ครั้งคราวเป็นตัวตั้งมาสู่ท่องเที่ยวแบบอนุรักษ์และยั่งยืน อันนี้ท่านพูดแล้วเชื่อมโยงเข้ามาครับ

อันที่ ๕ อาจจะยังไม่มีใครแตะ แล้วมันมีความสำคัญไหมครับ ท่านทำเรื่องนี้ เพื่อจะระวังผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติที่กำลังจะมาจากการพัฒนา เช่น ท่าเรือน้ำลึกจะกระทบไหมครับ โรงไฟฟ้าจะกระทบไหมครับ ซึ่งภาคใต้กำลังจะมี สิ่งเหล่านี้ตลอด เพราะภาคใต้เหมือนพื้นที่ที่มีลูกสาวสวย อันตรายเหลือเกินครับ เพราะฉะนั้นภาคใต้เป็นพื้นที่ที่ติดชายฝั่งทะเล โรงไฟฟ้า นิคมอุตสาหกรรม ท่าเรือน้ำลึก สิ่งต่าง ๆ ตามมา มันเป็นอย่างไรกับมรดกโลกครับ มันเป็นทางตรงกันข้าม มันไปด้วยกันไหม แล้วมันเป็นอย่างไร ในรายงานท่านไม่มี ท่านไม่ได้กล่าวถึง ผมคิดว่าน่าจะต้องแตะไว้ด้วย และเรื่องนี้หรือเปล่าครับที่มันทำให้อันดามันมรดกโลกมันไม่เกิดมาเป็นสิบ ๆ ปี เพราะมันสวนทาง ถ้าท่านมีเหตุผลอะไรต่าง ๆ เหล่านี้ยิ่งชัดเจนครับว่าทิศทางที่ท่านเสนอนี้ คือการปฏิรูปประเทศไทย คือการปฏิรูปความคิดของการพัฒนา ปฏิรูประบบและโครงสร้าง แล้วเวลาเราพูดแบบนี้ก็ต้องมีการไปแตกหักกับการพัฒนาอีกแบบหนึ่งใช่หรือไม่ ท่านศึกษาเรื่องเหล่านี้อยู่ในรายงานหรือไม่นะครับ อันนี้ผมมองเห็นประเด็นที่น่าจะต้อง กล่าวถึงอยู่ประมาณ ๕ กลุ่มเรื่องนะครับที่อาจจะยังไม่มีในนี้

สุดท้ายท่านประธานครับ ผมกลับมาดูก่อนที่จะมาขมวดสุดท้ายตรงนี้ผมขอ เรียนอย่างนี้ครับ อยากเรียนท่านประธานและท่านเพื่อนสมาชิกว่าผมนั่งดูรายงานและ สิ่งที่ท่านเสนอนี้ท่านทั้งหลายเชี่ยวชาญเรื่องเหล่านี้สูงมากไม่เป็นที่สงสัยนะครับ มันทำให้ ผมนึกถึงนะครับว่าเมื่อสมัยก่อนเวลาหมอจะผ่าตัดนี่ หมอจะต้องใช้มีดแล้วผ่าตัดเสมอ เพราะหมอคือหมอ แล้วก็เรียนกันอยู่ในเฉพาะพวกหมอครับ ท่านเห็นไหมครับวันนี้การผ่าตัด ใช้แสงเลเซอร์ก็มีครับ เป็นแกมมา ไนฟ์ (Gamma knife) ก็มีไม่ต้องใช้มีดครับ กำลังจะใช้ นาโน (Nano) แล้วครับ ทำไมมันเกิดอันนี้ได้ ผมอยากกราบเรียนมันเกิดเพราะหลายสาขา เข้ามาทำงานด้วยกันครับ หลายสาขา หลายสหวิทยาการเข้ามาสุมหัวทำงานด้วยกัน ท่านกรรมาธิการที่เคารพครับ ท่านเชี่ยวชาญเรื่องธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อาจจะต้อง สุมหัวเพิ่มกันนิดหนึ่งไหมครับว่าท่านจะต้องนึกถึงคนที่ทำด้านสังคม มีเพื่อนเราเสนอ เรื่องเกี่ยวกับชุมชน ท้องถิ่น การมีส่วนร่วม เรื่องประมงนะครับ เรื่องอื่น ๆ ต่าง ๆ ที่มันอยู่ใน พื้นที่นั้น ถ้าเราได้นำมาคุยกันแล้วมาเสนอด้วยกันให้มันเข้มแข็งเข้มข้นขึ้นนี่ข้อมูลจะชัดเจน ทิศทางจะชัดเจน มันอาจจะทำให้เปลี่ยนจากหมอที่ใช้มีดนี่มาใช้เทคโนโลยีอื่นเข้ามานะครับ จะไม่มีข้อมูลด้านเดียวคือทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม มรดกโลก อุทยาน วนอุทยาน ต่าง ๆ ซึ่งท่านเชี่ยวชาญอยู่มันก็จะประกอบความเชี่ยวชาญของผู้คนที่อยู่ในสภานี้จาก หลายสาขาเข้ามาทำงานด้วยกันมากขึ้น อันนี้ผมกราบเรียนด้วยความเคารพครับ เพราะว่า ผมเองนั้นอยู่ในคณะกรรมาธิการปฏิรูปด้านสังคม เราตระหนักดีว่าถ้าเราจะปฏิรูปด้านสังคม มันเกี่ยวกับหลายระบบมาก เกี่ยวกับความเชี่ยวชาญหลายสาขามาก อาจจะต้องเข้ามา ร่วมกันทำงาน ข้อจำกัดของการทำงานแบบกรรมาธิการ แบบแยกส่วนตามความเชี่ยวชาญ อาจจะเป็นข้อจำกัดหนึ่ง มีข้อดี คือท่านเชี่ยวชาญเรื่องนั้น ข้อจำกัดอาจจะทำให้ไม่กว้างพอ ในการเอาเรื่องอื่นเข้ามาประกอบกัน ผมคิดว่าเรื่องนี้เป็นบทเรียนของเราด้วยกันทั้งหมดนั่นละครับ เราเรียนรู้ด้วยกัน แล้วก็ถ้าเกิดเราได้ผนึกกำลังกัน ข้อมูลต่าง ๆ มันจะครบถ้วนรอบด้าน พลังในการจะเสนอนี่จะครบถ้วนและมีความชัดเจนนะครับ

สุดท้ายท่านประธานครับ ผมมาดูในข้อเสนอในเอกสารรายงานนะครับ ซึ่งก็ท่านทำไว้อย่างดี ข้อเสนอนี้อยากจะกราบเรียนฝากท่านประธานไปถึงคณะกรรมาธิการว่า

ประเด็นที่ ๑ ผมรู้สึกว่าไม่แน่ใจว่าข้อเสนอในข้อ ๕ ๕.๑ หรือ ๕.๗ ถึง ๕.๘ ของท่านที่เลขานุการคณะกรรมาธิการได้ลงนามมาแล้วนี่นะครับ มันเป็นข้อเสนอของ คณะอนุกรรมาธิการหรือข้อเสนอของกรรมาธิการครับ อยากจะให้ท่านตรวจสอบนิดหนึ่ง เพราะว่าเดี๋ยวขั้นตอนต่อไปถ้าวันนี้สภาเราเห็นชอบ เราจะต้องส่งไปให้รัฐบาล ผมคิดว่าตรงนี้ ฝากทางฝ่ายกรรมาธิการ ท่านอ่านแล้วอาจจะต้องอีดิต (Edit) สักนิดหนึ่งไหมครับเพื่อจะให้ตรง ผมอาจจะเข้าใจผิดท่านครับ ผมเดาว่า ๕.๑ ถึง ๕.๘ เป็นข้อเสนอของคณะอนุกรรมาธิการ ที่เสนอต่อกรรมาธิการ แต่วันนี้ควรจะเป็นข้อเสนอของคณะกรรมาธิการเสนอต่อสภา ทำไมผมมีข้อสังเกตอันนั้นครับ ๕.๑ ครับท่านเขียนว่า คณะกรรมาธิการปฏิรูป ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้องมีมตินำเสนอต่อสภาปฏิรูปแห่งชาติ มันมีคำว่า ต้องมีมติ นะครับ อาจจะเกินมาก็ได้นะอันนี้ไม่แน่ใจ จริง ๆ แล้วก็คือท่านมีมติเสนอ เพราะว่าต้องมีมติมันเลยคล้าย ๆ ว่าอนุกรรมาธิการเป็นคนเสนอกรรมาธิการหรือเปล่า หรือมันเออเรอร์ (Error) ตรงไหนนะครับ ในการพิมพ์หรือเปล่า พอ ๕.๒ ๕.๓ ๕.๔ นี่ท่านมี คำว่า ต้อง เยอะเลย ต้องมันก็ดูเหมือนท่านบังคับว่าต้องทำนะครับ แล้วท่านลงรายละเอียดขั้นตอนการทำไปเลย เนื่องจากท่านเชี่ยวชาญแล้วท่านรู้หมดเลย ท่านก็จะรู้อันไหนทำ พ.ศ. ไหน ปีไหน เดือนไหน ผมไม่แน่ใจว่าสภาปฏิรูปแห่งชาติของเรา จะเสนอต่อรัฐบาลในการทำเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ควรจะลงรายละเอียดขนาดนี้หรือควรจะ เสนอหลักการ แล้วก็เสนอว่าเราจะให้รัฐบาลพิจารณาแล้วทำอะไร อันนี้เป็นข้อสังเกต ที่มีความหมายต่อสภาครับ เนื่องจากเราเพิ่งพิจารณางานเรื่องพวกนี้เป็นเรื่องที่ ๒ แต่คราวที่แล้วที่กรรมาธิการคราวที่แล้วที่เสนอสัปดาห์ที่แล้วจะเสนอสั้น แต่อันนี้จะเสนอ รายละเอียดลงไป ผมก็ไม่คิดว่าอย่างใดอย่างหนึ่งดีนะครับ แต่อยากจะฝากท่านกรรมาธิการว่า มันละเอียดเกินไปหรือเปล่า ล็อกเวลา ล็อกเดือนไปนะครับ อย่างนี้หรือควรไหม แล้วสภาใหญ่ ของเราควรจะเสนอแต่เฉพาะข้อเสนอหลักใหญ่ให้เขาไปทำ หรือจะกำหนดวัน เวลา อย่างนี้นะครับ อันนี้ผมไม่มีความแน่ใจว่าควรจะเป็นหรือไม่ แล้วฝากท่านกรุณาตรวจสอบว่า เป็นข้อเสนอของกรรมาธิการใช่ไหม ถ้าใช่คำมันอาจจะเขย่งอะไรอยู่เล็กน้อยซึ่งผมว่า ต้องปรับแก้ เพราะเดี๋ยวถ้าสภาเห็นชอบมันจะไปทั้งชุดครับ มันจะได้สง่างาม และอาจจะมี ข้อคลาดเคลื่อนเล็กน้อยจะได้แก้ไขเสียตั้งแต่ตอนที่ท่านได้สรุปก่อนที่จะมีมติกันอีกครั้งหนึ่ง

และสุดท้ายจริง ๆ ท่านประธานครับ ในหัวข้อนี้ผมอยากจะขอเรียนปรึกษาว่า เนื่องจากข้อเสนอกรรมาธิการที่ท่านทำมาดีมากมันเป็นน้ำหนักอยู่ด้านเดียว และน้ำหนัก หลายด้านที่มีสมาชิกอภิปรายในสภาซึ่งเป็นการเติมให้กับท่านนะครับ เป็นการสนับสนุน ให้กับท่าน เป็นเรื่องที่มีข้อสังเกตให้ระมัดระวัง มันเป็นเรื่องดีแต่มันไม่มีครับ ดังนั้นสุดท้าย ที่เราจะเสนอต่อรัฐบาลถ้ามีมติอย่างนั้นนะครับ ขอความกรุณาขอให้มีข้อสังเกตจากสมาชิก ในสภาประกอบไปด้วยก็จะไม่ใช่เสนอแต่แค่เฉพาะรายงานฉบับนี้ฉบับเดียว ความครอบคลุม ของข้อเสนอในมิติอื่น ๆ ก็อาจจะมีสมบูรณ์ครอบคลุมมากขึ้นนะครับ ขอบกราบขอบพระคุณ ท่านประธานครับ