สุชาติ นวกวงษ์ อภิปรายสนับสนุนการเสนอพื้นที่อนุรักษ์ทะเลอันดามันเพื่อขึ้นทะเบียนมรดกโลก โดยชี้แจงความสำคัญของอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลกทั้งทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ
กราบเรียนท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ที่เคารพครับ กระผม รองศาสตราจารย์สุชาติ นวกวงษ์ อดีตอาจารย์คณะสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ปรึกษาของมหาวิทยาลัยธนบุรีครับ ขอใช้โอกาสนี้ ในฐานะเลขานุการคณะกรรมาธิการปฏิรูปทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอภิปรายใน เชิงสนับสนุนให้ข้อมูลที่ท่านสมาชิกจะใช้เพื่อการคิดตัดสินใจนะครับ ผมขอใช้เวลาสักนิดหนึ่งนะ ครับ เพราะว่าเรื่องของการนำเสนอพื้นที่อนุรักษ์ในทะเลอันดามันต่อการเป็นมรดกโลกนั้น ก็เป็นเรื่องที่ใหญ่แล้วก็เป็นเรื่องที่มีความสำคัญ และเป็นเรื่องที่มีความเกี่ยวพันกับศักดิ์ศรี ของประเทศเรานะครับ อยากจะเท้าความไปให้ท่านสมาชิกได้ทราบครับว่าเรื่องของ อนุสัญญาว่าด้วยเรื่องการคุ้มครองมรดกโลกนี้เริ่มต้นด้วยองค์การยูเนสโก ประมาณปี ๒๕๑๕ ถ้านับถอยหลังไปก็ประมาณ ๔๐ ปีแล้ว ตอนนั้นก็ได้มีการคิดกันถึงเรื่องที่จะทำอย่างไรให้มี การคุ้มครองสิ่งที่สำคัญในโลกนี้ที่กระจายอยู่ในประเทศต่าง ๆ ให้มันมีความสำคัญมากขึ้น ก็ได้คิดกันอนุสัญญาว่าด้วยเรื่องการคุ้มครองมรดกโลก ซึ่งมันมี ๒ ประเภทครับ มรดกโลกนี้มี ๒ ประเภทตามความหมายขององค์การยูเนสโก ก็คือมรดกโลกทางวัฒนธรรมและมรดกโลก ทางธรรมชาตินะครับ ถ้าผมจะเรียนสั้น ๆ มรดกโลกทางวัฒนธรรมก็หมายความถึงสิ่งที่เป็น มรดกโลกในส่วนที่มีความเกี่ยวพันกับวัฒนธรรมเรา ของทุกชาติในโลก ถ้าย่อส่วนนั้นเข้ามา อยู่ในประเทศไทย มรดกโลกที่เป็นทางด้านวัฒนธรรม เช่น อุทยานประวัติศาสตร์อยุธยา อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย หรือแม้กระทั่งบ้านเชียง เหล่านี้เป็นมรดกของโลก ทางด้านวัฒนธรรม เราก็จะเห็นความแตกต่างว่ามันมีความเกี่ยวโยงกับวัฒนธรรม
ส่วนอีกด้านหนึ่งก็คือการเป็นมรดกโลกทางด้านธรรมชาติ ทางด้านอาจารย์ธรณ์ ก็ได้พูดถึงในส่วนที่มันเกี่ยวข้องกับธรรมชาติ นั่นคือมันเกิดขึ้นตามธรรมชาติ ในส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องธรรมชาตินั้นหมายความว่า มันเกิดขึ้นเองและยืนยาวมากระทั่งถึงทุกวันนี้นะครับ ในส่วนของประเทศไทยอุทยานแห่งชาติพื้นที่มรดกโลก ยกตัวอย่างเช่น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ห้วยขาแข้ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรนี้เป็นธรรมชาติโดยแท้ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ปางสีดา ทับลานก็เป็นอุทยานแห่งชาติและเป็นมรดกโลกด้วย ดังนั้นเราก็จะเห็น ความแตกต่างเรื่องของมรดกโลกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติอย่างชัดเจน กรณีที่นำเสนอ เรื่องนี้ก็เป็นการนำเสนอในลักษณะของการเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ นั่นคือนำเสนอ พื้นที่อนุรักษ์ของประเทศไทย ซึ่งอยู่ในแนวชายฝั่งด้านอันดามันของฝั่งตะวันตกของประเทศไทย ถ้าผมจะเอ่ยชื่อพื้นที่เหล่านั้นท่านก็จะได้ยินและรับทราบ พื้นที่เหล่านี้ก็คืออุทยานแห่งชาติ หมู่เกาะสุรินทร์ อุทยานแห่งชาติสิมิลัน อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะพีพี แล้วก็พื้นที่อื่น ๆ ที่อยู่ในแนวตะวันตก แม้กระทั่งเรื่องของอุทยานแห่งชาติเขาหลักก็รวมอยู่ในเขตต่าง ๆ เหล่านั้นด้วย เราก็จะเห็นได้ว่ามีความแตกต่างอย่างชัดเจน ทีนี้เราจะมีพูดถึงเรื่องของเกณฑ์ การเป็นมรดกโลก ท่านเลขาธิการ สผ. ก็ได้พูดถึงบ้างแล้วว่าการขึ้นเป็นมรดกโลกนั้น มีเกณฑ์ต่าง ๆ อะไรบ้าง
ผมจะขอสรุปสักเล็กน้อยนะครับ หลักเกณฑ์การเป็นมรดกโลกทางด้าน วัฒนธรรมก็มีหลายข้อ แต่ข้อที่ชัดเจนก็คือว่า ถ้าหากว่าทางด้านวัฒนธรรมพื้นที่เหล่านั้น ต้องเป็นตัวแทนแสดงผลงาน ต้องมีความโดดเด่นที่แสดงลักษณะความเป็นวัฒนธรรม และมีความโดดเด่นเชิงประวัติศาสตร์ เพราะฉะนั้นถ้าเราย้อนกลับไปดูพื้นที่ของเราที่ผม เรียนทางด้านอุทยานประวัติศาสตร์อยุธยาก็แสดงความเป็นเอกลักษณ์ของประเทศไทยเรา ถ้ามองมาถึงที่สุโขทัยก็จะมีความโดดเด่นทางด้านวัฒนธรรม และถ้าหากว่ามองย้อนไปที่ บ้านเชียงก็จะเห็นว่าที่อุทยานบ้านเชียงนั้นมีความโดดเด่นย้อนหลังไปตั้ง ๔,๐๐๐-๕,๐๐๐ ปี เหล่านี้เป็นต้น นี่คือความโดดเด่นที่ใช้เป็นหลักเกณฑ์ในการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกของโลก ถ้าหากว่าจะมองไปด้านธรรมชาติละครับมีกฎเกณฑ์อะไรบ้าง เมื่อกี้นี้ท่านเลขาท่านได้พูดถึงแล้ว ผมก็จะขอสรุปชัด ๆ อีกนิดหนึ่ง หลักเกณฑ์ก็คือว่าจะต้องชี้ชัด เป็นสิ่งเด่นชัดที่เห็น วิวัฒนาการของสิ่งที่ต่อเนื่องมา ข้อที่ ๒ เป็นแหล่งกำเนิดหรือปรากฏการณ์ธรรมชาติ ที่เห็นชัด และข้อที่ ๓ เป็นแหล่งที่อยู่ของความหลากหลายทางธรรมชาติในพื้นที่เหล่านั้น ถ้าหากว่าเน้นลงไปที่พื้นที่อนุรักษ์ที่ผมได้เรียนเมื่อกี้นี้ก็จะเห็นความหลากหลาย ความแตกต่างชัดเจน อันนี้ทำให้ชัดมากขึ้นนะครับ ผมอยากจะพูดให้ฟังว่าพื้นที่ตรงนี้นะครับ มันมีความหลากหลายแล้วก็สมควรที่จะอนุรักษ์อย่างไรนะครับ ถ้าเรามองในเรื่องของ ปะการังนะครับ ปะการังในเขตพื้นที่นี้ก็มีความสมบูรณ์อย่างยิ่ง สมควรที่จะต้องนำเสนอ ปะการังที่นี่เป็นปะการังประมาณ ๔-๕ ชนิดด้วยกัน มีปะการังริมฝั่ง มีปะการังบนพื้นทราย ปะการังบนโขดหิน เข้าใจครับ แล้วก็แหล่งปะการังอ่อน เหล่านี้เป็นต้น ดังนั้นในแง่ของ การสนับสนุนเรามีพื้นที่ความแตกต่าง เรามีพื้นที่ที่โดดเด่น ดังนั้นจึงเป็นการสมควรอย่างยิ่ง ที่เราจะนำเสนอพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเลที่ทะเลอันดามันเป็นพื้นที่มรดกโลก โดยมีเข้าเกณฑ์ ต่าง ๆ ดังที่ผมได้กราบเรียนมาแล้ว จึงขอกราบเรียนท่านสมาชิกได้โปรดพิจารณาจาก เอกสารที่ทางกรรมาธิการของเราได้นำเสนอท่านไว้เพื่อพิจารณาด้วยครับ ขอบคุณครับ