กราบเรียนท่านประธาน สภาปฏิรูปแห่งชาติและท่านสมาชิกที่เคารพ กระผม นายเกษมสันต์ จิณณวาโส สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ลำดับที่ ๑๖ จากที่ดอกเตอร์ธรณ์ได้นำเรียนถึงความสำคัญของ การเสนอฝั่งอันดามันเป็นแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ ผมขออนุญาตกราบเรียนเพิ่มเติม บางประเด็นอย่างนี้นะครับว่าในสิ่งที่ได้นำเสนอต่อสภาในลักษณะที่เป็นเพาเวอร์พอยท์นั้น ความสำคัญทางทรัพยากรทางธรรมชาติของประเทศไทยมี ๖ ระบบนิเวศที่สำคัญนะครับ ถ้าเราดูจากแผนที่เราก็จะพบว่าเรามีระบบนิเวศทางทะเลลึก แล้วก็ทะเลน้ำตื้นทั้งตอนบน กับตอนล่าง ซึ่งตรงนี้จะมีชนิดพันธุ์ มีความหลากหลายทางชีวภาพมากมายมหาศาล อีก ๒ กลุ่มก็จะเป็นระบบนิเวศป่าชายเลน ป่าชายหาด แล้วก็ระบบนิเวศเขาหินปูน พวกนี้คือ สิ่งที่มันเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นนะครับ หลายท่านอาจจะสงสัยว่าทำไมเราถึงจะต้องพูดอย่างนี้ ตรงนี้การที่หยิบยกขึ้นมาเพราะว่าเราจะต้องชี้ให้เห็นถึงความสำคัญในเรื่องเอกลักษณ์ เรื่องทัศนียภาพ เรื่องคุณค่าของความสำคัญ เพื่อที่จะเสนอว่าการที่เราเอา ๖ ระบบนิเวศ ของไทยในฝั่งอันดามันเสนอเพื่อเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ มันไปเข้ากับหลักเกณฑ์ที่ ยูเนสโกเขากำหนดไว้ในข้อที่ ๗ ข้อที่ ๙ และข้อที่ ๑๐ อย่างไร ก่อนอื่นผมอยากกราบเรียนว่า ประเทศไทยนี่โชคดีนะครับหลังจากที่เกิดภัยสึนามิมาแล้ว เราก็ยังมีภัยทางธรรมชาติ เมื่อปี ๒๕๕๓ เกิดการฟอกขาวของปะการังทั่วประเทศนะครับ เสียหายกว่า ๗๕ เปอร์เซ็นต์ ทางกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งก็ได้เร่งดำเนินการฟื้นฟู การฟื้นฟูแบบที่เราเคยเห็น เก็บกิ่งมาแล้วไปปักชำ แล้วก็เอาไปปลูกตรงนั้นนี่มันไม่ค่อยได้ผล แต่สิ่งที่ได้มีการทำก็คือ เราได้ทำเป็นครั้งแรกของประเทศไทยนะครับ ก็คือเรื่องของการขยายพันธุ์ปะการังโดยอาศัยเพศ ตรงนี้ก็ยังทำมาอย่างต่อเนื่อง

สิ่งที่สำคัญในส่วนที่ ๒ ที่ผมอยากนำกราบเรียนก็คือว่า หลายท่านยังสงสัยว่า หลักเกณฑ์ข้อที่ ๗ นี่คืออะไร หลักเกณฑ์ข้อที่ ๗ ก็คือว่าในหลักของยูเนสโกนี่เขาพูดถึงว่า จะต้องมีลักษณะทางธรรมชาติที่เป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่น มีความงดงามตามธรรมชาติ อย่างเป็นพิเศษ แล้วก็มีความสำคัญทางสุนทรียศาสตร์ พวกนี้เมื่อกี้ได้มีการนำเสนอนะครับ สิ่งที่อยากจะเน้นย้ำก็คือเรามีเนเชอรัล บัฟเฟอร์ โซน (Natural buffer zone) เรามีฝั่ง อันดามันที่เป็นธรณีสัณฐานในลักษณะที่เป็นร็อค ฟอร์ม (Rock form) เรามีแซน ดูนส์ (Sand dunes) มีป่าชายหาด มีเทือกเขา มีป่าชายเลน ตรงนี้จะเข้าหลักเกณฑ์ข้อที่ ๗

ในประเด็นที่ ๒ ก็คือหลักเกณฑ์ข้อที่ ๙ ที่พูดถึงว่า ความโดดเด่นทางระบบ นิเวศและชีววิทยาที่มีมาอย่างต่อเนื่องนะครับ รวมทั้งสังคมพืชและสังคมสัตว์ ผมก็จะ หยิบยกให้ท่านดูว่าสิ่งที่มีและเกิดขึ้นกับประเทศไทยก็คือเรื่องของระบบนิเวศของ ป่าชายเลน ซึ่งมีทั้งเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์หน้าดินนะครับ เป็นเรื่องของพื้นที่ที่มีการใช้เป็น เนเชอรัล บัฟเฟอร์ โซนในเรื่องของกรณีที่เกิดคลื่นหรือลม ลดความแรงของมรสุม ลดปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง และที่สำคัญก็คือว่ามีอยู่แห่งเดียวครับก็คือเรื่องของพื้นที่ บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาหลัก-ลำรู่ ไล่ต่อเนื่องไปจนถึงพรุไม้ขาวที่บริเวณจังหวัดภูเก็ต ก็เป็นที่ที่วางไข่ของเต่าทะเล ไม่ว่าจะเป็นเต่ามะเฟืองหรือเต่าตนุนะครับ ตรงนี้ก็จะเป็นพื้นที่ ที่มีลักษณะโดดเด่นเข้าหลักเกณฑ์ของยูเนสโกในประเด็นข้อ ๙

ข้อสุดท้ายที่ทางยูเนสโกจะพิจารณาก็คือเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยทางธรรมชาติ สำหรับการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ทางธรรมชาติ ซึ่งปัจจุบันเริ่มมีการคุกคาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นสิ่งที่มีชีวิตที่โดดเด่นอันเป็นสากล จากมุมมองทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ หรือทางด้านการอนุรักษ์ พวกนี้ก็ชี้ให้เห็นได้ยกตัวอย่างเช่นระบบนิเวศแถวปากน้ำกระบี่ เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่เรียกว่าเป็นแรมซาร์ ไซต์ (Ramsar site) พื้นที่แถวนี้ก็จะมีชนิดพันธุ์สัตว์ ทั้งพืช นก มีในเรื่องของแหล่งที่อยู่อาศัยของพะยูน มีพื้นที่ที่เป็นแหล่งอาหารโดยเฉพาะ หญ้าทะเล

ประเด็นที่สืบเนื่องกับข้อพิจารณาของยูเนสโกจะเกี่ยวข้องกับเราอีกประเด็นหนึ่ง ก็คือว่าเป็นเงื่อนไขสำคัญครับว่าในเรื่องออพพอเรชันแนล ไกด์ไลนส์ ฟอร์ อิมพลิเมนเทชัน ออฟ เดอะ เวิลด์ เฮอริเทจ (Operational guidelines for implementation of the world heritage) คือในย่อหน้า ๑๒๓ เขาระบุไว้ชัดเจนว่าในการนำเสนอเพื่อที่จะขอ เสนอชื่อหรือเราเรียกว่า เทนทะทีฟ ลิสต์ (Tentative list) อันนี้เป็นเพียงการบอกกล่าว เบื้องต้น สาระสำคัญก็คือว่าเราคงจะต้องมีกระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ ในกระบวนการนำเสนอชื่อก่อนที่จะไปในขั้นตอนที่เป็นนอมิเนชัน โพรเซส (Nomination process) เพราะฉะนั้นกระบวนการการมีส่วนร่วมของภาคีการพัฒนาทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็น ทั้งคนที่อยู่ในพื้นที่ พี่น้องประชาชน เจ้าหน้าที่ ภาครัฐ เอกชน องค์กร ชุมชน หน่วยงาน ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว การอนุรักษ์ ต้องมาร่วมกันแสดงความคิดเห็นครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหลักพื้นฐานก็คือจะต้องร่วมแสดงความรับผิดชอบร่วมกับรัฐภาคี ก็คือ สเตท ปาร์ตี (State party) ในเรื่องของการบำรุงรักษา การดูแล การคุ้มครอง การอนุรักษ์ ฟื้นฟู ประเด็นตรงนี้จะไปเชื่อมโยงกับเรื่องของสิ่งที่เราพยายามจะรักษาแหล่งมรดกโลก เอาไว้ให้ได้อย่างต่อเนื่อง หลายคนอาจจะสงสัยนะครับ อย่างกรณีของเขาใหญ่ ทับลาน ปางสีดา ปีนี้ในเดือนเมษายนที่จะถึงนี้เป็นปีที่เราจะต้องทำเรื่องชี้แจงเพราะเราโดนแจ้งเตือน เนื่องจากว่าบริเวณพื้นที่นั้นมีผลกระทบจากการบุกรุกทำลาย จากการล่าสัตว์ จากเรื่องของ การตัดไม้พะยูง ตรงนี้ก็เป็นกระบวนการชี้แจง

มีประเด็นที่นำเรียนก็คือว่าเรื่องนี้ได้มีการเตรียมการมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๗ ผมอยากกราบเรียนท่านสมาชิกดังนี้นะครับว่าในกระบวนการหรือขั้นตอนในการนำเสนอ เป็นแหล่งมรดกโลกนั้น ตอนทำเอกสารนั้นเข้าใจว่าผมในฐานะเป็นฝ่ายเลขานุการของ คณะอนุกรรมการมรดกโลกทางธรรมชาติ แล้วก็เป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการแห่งชาติ ว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก คือในส่วนที่เกี่ยวข้องขณะนี้คือเป็นเลขาธิการของ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ก็ได้ตรวจสอบเอกสาร กระบวนการทั้งหมด ก็เพราะว่าขณะนี้เทนทะทีฟ ลิสต์ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ยังอยู่ระหว่างการเตรียมการ ยังเดินทางมาไม่ถึงสำนักงานผม ซึ่งอาจจะเป็น ระยะทางที่ไม่ไกลนักแต่ใช้เวลานาน ตรงนี้ต่างหากคือสิ่งที่อยากจะนำเรียนว่าในการ ประสานงานเบื้องต้นระหว่างหลาย ๆ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนั้นเราก็พบว่าข้อมูลปัจจุบันที่ใช้ อยู่ในเอกสารก็ยังเป็นฐานปี ๒๕๕๑ เพราะฉะนั้นในการที่เราจะปรับปรุงรายละเอียดข้อมูล ทั้งหมดที่จะส่งมาใหม่ต้องให้เสร็จภายในวันที่ ๑๕ เมษายน แล้วก็ต้องมีข้อมูลที่ค่อนข้างที่จะ ทันสมัยมาก ถ้าหากข้อมูลที่ปรากฏยังไม่ครบถ้วน ผมอยากกราบเรียนอย่างนี้ครับว่าเราก็ยังมีเวลาครับ อีกเกือบปีที่จะต้องปรับปรุงกรณีที่เรา จะต้องส่งรายละเอียด โดยเฉพาะในกระบวนการที่เราเรียกเป็น นอมิเนชัน โพรเซส ตรงนี้ เมื่อเสนอตามกระบวนการไปยังคณะอนุกรรมการหรือคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วย อนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลกแล้วนี่ก็นำเสนอต่อคณะรัฐมนตรี เสร็จแล้วเมื่อคณะรัฐมนตรี มีมติเห็นชอบทางสำนักงานก็จะส่งเอกสารทั้งหมดเพื่อไปยังศูนย์มรดกโลกของยูเนสโก เพื่อทำการตรวจสอบในขั้นตอนรายละเอียดแล้วบรรจุเป็นวาระการประชุมในปีถัดไป เพราะฉะนั้นอยากกราบเรียนที่ประชุมว่าในกระบวนการหลังจากที่มีการส่งเทนทะทีฟ ลิสต์ เราต้องใช้เวลาอีก ๑ ปีในการทำเอกสารขั้นตอนที่มีรายละเอียด หลังจากที่ทำเอกสารชัดเจนแล้ว ในกระบวนการที่เราพิจารณาในเรื่องของเอกสารฉบับสมบูรณ์ ยังต้องใช้เวลาอีก ๑ ปี แล้วในปีที่ ๓ คือเป็นปีที่เราจะต้องมีการไปออกแรงนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการประชุม มรดกโลกที่ฝรั่งเศส ทีนี้สิ่งที่ผมอยากนำกราบเรียนว่าขณะนี้เรายังมีเวลาครับ เพื่อที่ไม่ทำให้ คุณค่าหรือความสำคัญของระบบนิเวศทางทะเล ระบบนิเวศป่าชายเลนหรือระบบนิเวศ ป่าชายหาดสูญเสีย อยากฝากนำเรียนต่อที่ประชุมว่าเราอาจจะต้องช่วยกันให้ความเห็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาจจะต้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ไปปรับปรุงรายละเอียดชี้หรือทำข้อมูลให้มัน สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ข้อ ๗ ข้อ ๙ ข้อ ๑๐ ต้องชี้ให้ชัดครับ เพราะว่าถ้าเราคิดว่า เราเข้าตามหลักเกณฑ์ที่ยูเนสโกกำหนด แต่บางทีเขาอาจจะมองว่าที่เราเสนอมาอาจจะ ไม่ตรงก็ได้

ประการที่ ๒ ก็คือว่าเนื่องจากเรามีเวลาล่วงหน้าอีก ๒ ปี จะเป็นไปได้ ไหมครับว่าถ้าเกิดขณะนี้เราจะเตรียมบุคลากร เราจะดูแลเรื่องป้องกัน เรื่องฟื้นฟู เรื่องของ การอนุรักษ์ โดยเฉพาะความหลากหลายทางชีวภาพและพันธุกรรมทั้งพืชและสัตว์ควบคู่ กันไปในขณะที่เราทำเอกสาร ที่สำคัญผมยังอยากนำกราบเรียนว่าในฝั่งอันดามันมีสัตว์สงวน ซึ่งขึ้นบัญชีไว้ในรอบที่ ๒ เดิมนั้นเราประกาศไว้ ๘ ชนิด แล้วเราเพิ่มมาเป็น ๑๕ ชนิด ชนิดสุดท้ายคือพะยูน ทั่วประเทศขณะนี้เหลือไม่มากครับ ไม่เกิน ๒๕๐ ตัวนะครับ แล้วก็ยัง ถูกล่าบ้าง ติดอวนนะครับ หรือโดนใบจักรทำให้เกิดการบาดเจ็บและล้มตายเป็นระยะ ๆ เพราะฉะนั้นในจำนวนที่มีการสำรวจ บินสำรวจนะครับ หรือมีการติดแทก (Tag) เพื่อติดตาม สัญญาณดาวเทียมก็พบในเรื่องของแหล่งที่อยู่ก็ดีหรือจำนวนก็ดี เริ่มจะลดน้อยลง ตรงนี้คือสิ่งที่ผมคิดว่าเราต้องให้ความสำคัญมากยิ่งขึ้น

ประการต่อมาก็คือว่าเมื่อเราได้รับประกาศเป็นมรดกโลก มรดกโลก นี่เหมือนกับเราได้รับเกียรติบัตรรับรองว่าเรามีคุณค่า มีความโดดเด่น แต่วันใดที่เรา ไม่สามารถที่จะรักษาคุณค่าหรือความโดดเด่นทางทรัพยากรชีวภาพ ความหลากหลาย ทางชีวภาพ หรือแม้แต่เอกลักษณ์ของสภาพพื้นที่ให้เกิดการบุกรุกทำลายแผ้วถาง โดยที่เรา ไม่มีการแจ้งไว้ก่อนในตอนที่เราไปยื่น มรดกโลกไม่ได้ห้ามในกระบวนการพัฒนา แต่หมายความว่าก่อนที่เราจะไปยื่นให้เป็นแหล่งมรดกโลกนั้น เราคงจะต้องหารือกับทุก ๆ หน่วยงานนะครับว่า ท่านจะมีโครงการพัฒนาอะไรที่จะเกิดขึ้นในอนาคตบริเวณพื้นที่นี้ หรือไม่ ถ้าเราสามารถชี้แจงหรือใส่ไว้ในบัญชีได้ก็สามารถที่จะอธิบาย แล้วก็ไม่ถูกแจ้งเตือน หรือถูกปลดออก เหมือนกับเราไปชิมอาหารที่ร้านใดร้านหนึ่ง เมื่อรสชาติไม่เหมือนอดีต ที่ได้รับการรับรอง เขาก็ปลดป้ายหรือความสำคัญออก

ประการต่อมานะครับ ผมอยากจะนำเรียนก็คือว่าในกระบวนการทั้งหลาย เมื่อเข้าสู่ขั้นตอนของการพิจารณา ผมคิดว่าทางกระทรวงการต่างประเทศน่าจะเป็นทีม ลีดเดอร์ (Team leader) ในเรื่องของการเจรจาหารือ หรือแม้แต่ในเรื่องของการพบปะพูดคุยกับ ประเทศสมาชิกหรือรัฐภาคีทั้งหมด เนื่องจากว่าในการเจรจาหลาย ๆ รอบที่ผ่านมา ถ้ากราบเรียนต่อที่ประชุมก็คือว่าต้องออกแรงเยอะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของ การลอบบี (Lobby) เพราะฉะนั้นในแต่ละครั้งเราคงต้องใช้ทั้งทรัพยากร ใช้เวลา เราอาจจะ ต้องให้การสนับสนุนทางด้านงบประมาณเป็นกรณีพิเศษให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้ ในการนี้นะครับ

สิ่งที่สำคัญอีก ๒-๓ ประการที่อยากจะนำเรียนก็คือว่ามีหลายเรื่อง โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน เช่น เรื่องของปะการัง เรื่องความเป็นเอกลักษณ์ ของป่าชายหาดหรือป่าชายเลน กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งคงจะต้องเร่งดำเนินการ สำนักงบประมาณเองก็คงจะต้องให้การสนับสนุนในเรื่องบุคลากร นักวิจัย เรือ แล้วก็ค่าใช้จ่าย เพื่อที่จะรักษาไว้ซึ่งความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรทางทะเลในฝั่งอ่าวไทย เรื่องที่จะต้องไปเกี่ยวข้องกับกระทรวงการท่องเที่ยว นักธุรกิจภาคที่ประกอบการที่เรา พบเห็น ช่วงนี้เป็นช่วงที่อุทยานแห่งชาติทางทะเลบริเวณฝั่งอันดามัน ๑๗ แห่งเปิดให้บริการ การท่องเที่ยว เราคงไม่อยากเห็นคนเอาขนมปังไปให้ปลาทะเล มันเป็นการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมของสัตว์ เปลี่ยนแปลงระบบนิเวศ ตรงนี้เราคิดว่าเราอาจจะรู้เท่าไม่ถึงการณ์ แต่บางครั้งเราเป็นการทำลายระบบพันธุกรรม ระบบความหลากหลายทางชีวภาพของ สัตว์ทะเลในทางอ้อม ตรงนี้ก็เป็นตัวอย่างหนึ่ง บางตัวอย่างเราก็จะพบนักท่องเที่ยวที่มาเป็น จำนวนมากมายมหาศาล ดำน้ำตื้น เหยียบย่ำปะการังยังไม่พอ ยังหยิบเอามาถ่ายรูปโชว์ ให้ดูอีก ตรงนี้ต่างหากผมคิดว่าเราคงต้องดำเนินมาตรการหลาย ๆ เรื่องควบคู่กันไป ตั้งแต่เรื่องของการให้ความรู้ในขณะที่นั่งอยู่ในเรือ หรือก่อนลงเรือ หรือแม้แต่ต้องการลงโทษ ในลักษณะที่ต้องใช้กฎหมายอย่างเข้มข้น และที่สำคัญอยากฝากเรียนไปอีกประเด็นหนึ่งคือ เรื่องของซี วอล์คเกอร์ (Sea walker) ซี วอล์คเกอร์เป็นตัวทำลายปะการังน้ำลึก อย่างมหาศาล สมัยผมเป็นอธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เปิดกฎหมายทุกมาตราหา ไม่รู้จะแจ้งความดำเนินคดีในมาตราไหนเพราะว่ามันหลุดลอดช่องไปหมด ส่วนสุดท้ายครับ ก็ฝากขอบพระคุณท่านสมาชิกทุก ๆ ท่าน สิ่งที่นำกราบเรียนนี้เป็นประสบการณ์ที่ได้มีโอกาส ทำงานในหลาย ๆ หน้าที่ ตั้งแต่เป็นอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นอธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ขณะเดียวกันวันนี้ก็จะมาเป็นหน่วยงาน สนับสนุนในฐานะฝ่ายเลขานุการของคณะอนุกรรมการมรดกโลกทางธรรมชาติ ที่จะช่วยกัน ผลักดันสิ่งที่สภาแห่งนี้นำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีหรือต่อรัฐบาล ซึ่งเราก็คงอยากจะเห็นอยู่คู่ คุณค่าของประเทศไทยต่อไป ขอบพระคุณครับ