สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๑๓ · ๒๙ ธันวาคม ๒๕๕๗

เอกชัย ศรีวิลาศ หารือเรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนกับการทำมรดกโลก โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการคงไว้สิทธิของประชาชนและธรรมชาติ และเรียกร้องให้มีการศึกษาสถานการณ์ชนเผ่าในพื้นที่ที่มีปัญหา พร้อมขอให้คณะกรรมาธิการพิจารณาเรื่องสิทธิของชนเผ่าต่าง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ นอกจากนี้ยังหารือเรื่องการอนุรักษ์มรดกโลกและป่าไม้ โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการคงไว้สิทธิของประชาชนและธรรมชาติ

พลเอก เอกชัย ศรีวิลาศ

เรียนท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ ผม พลเอก เอกชัย ศรีวิลาศ ครับ ผมมีประเด็นที่จะแลกเปลี่ยนนำเสนอนี่ประมาณสัก ๓-๔ ประเด็นนะครับ ก็เป็นข้อคำถามที่หลาย ๆ ท่านได้ถามมาว่าระยะเวลา ๑๐ ปี ที่ผ่านมานี้ทำไมใครไปทำอะไรอยู่ จึงทำให้ไม่สามารถที่จะนำเสนอไปสู่การขึ้นบัญชี มรดกโลกได้ ผมก็มีส่วนในการที่ลองลิสต์รายการทั้งหมด

ประการแรก การมีส่วนร่วมของประชาชนนี่เพียงพอหรือยัง การทำมรดกโลก ตรงนี้เป็นการทำมรดกโลกที่เป็นเขตทางทะเลแล้วก็มีบนบกด้วย ในเขตทางทะเลและบนบกนี้ มีสิ่งทั้งมีชีวิตและไม่มีชีวิตจำนวนมากมายมหาศาล สิ่งมีชีวิตมีทั้งพืช พันธุ์สัตว์อะไรต่าง ๆ ที่สำคัญที่สุดมีสิ่งมีชีวิตที่เป็นคนอยู่จำนวนมหาศาล และเป็นคนที่อยู่มาดั้งเดิมตั้งแต่ อาจจะเป็นหมื่น ๆ ปีมาแล้วอย่างที่มีบางท่านได้อภิปรายไปแล้วนะครับ อันนี้เป็น ประการหนึ่งว่าการมีส่วนร่วมก็คิดว่ายังไม่น่าจะเพียงพอในส่วนนี้นะครับ

แล้วก็อีกประการหนึ่ง เนื่องจากว่าผมไปช่วยในการเจรจาเรื่องเกี่ยวกับชนเผ่า ต่าง ๆ ในพื้นที่นี้ที่มีปัญหา แล้วก็ที่เขามีปัญหาก็คือว่ากฎหมายนี่ไปทับสิ่งที่เขาอยู่นะครับ แล้วก็เดี๋ยวผมจะมีข้อคิดเห็นในตอนช่วงสุดท้ายในเรื่องนี้ต่อไปนะครับ

ประการที่ ๒ ตรงนี้ผมคิดว่าคณะตรงนี้ยังไม่ได้ศึกษาเลย เมื่อกี้บางท่าน ได้พูดไปแล้วว่านอกจากที่มีชนเผ่ามอแกน ชนเผ่ามอแกน ชนเผ่าอูรักลาโว้ย แล้วก็มี ข้ามไปถึงตรัง แล้วก็สตูลด้วยก็จะมีพวกซาไกด้วยซึ่งเป็นชนเผ่าตรงนี้ แล้วก็ยังมีอีกหลายชนเผ่า ที่อยู่ตรงนี้ อยากจะเรียนว่าชนเผ่าต่าง ๆ เหล่านี้เรียกร้องสิทธิของตัวเองอยู่ตลอดเวลา แล้วก็ถูกนายทุนนี่แหละรุกไล่ แล้วก็ถูกกฎหมายเรานี่แหละรุกไล่เขา จนเขาต้องไม่มีที่อยู่ ที่อาศัยจนถึงปัจจุบันนี้นะครับ

อีกประการหนึ่งที่ผมคิดว่า ๑๐ ปีจะเพียงพอหรือไม่ ผมลองไปดูว่าการทำ อุทยานทางทะเลมีที่ไหนบ้าง ในแถบบ้านเราก็จะมีฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ใกล้ ๆ นี้ก็จะมี ๓-๔ ประเทศ แต่ข้อสำคัญว่าเขาทำเป็นอุทยานทั้งหมด เขาไม่ได้ทำเป็นเขตทางทะเล ตอนนี้เป็นอุทยานก็ทำง่าย หาข้อมูลง่าย ที่ว่าทำง่ายเพราะอย่างนี้ครับ เนื่องจากว่า ท่านจะต้องทำนอมิเนชัน ไฟล์ (Nomination file) ด้วยซึ่งเป็นแฟ้มข้อมูล ผมคิดว่า แฟ้มข้อมูลของท่าน ขออนุญาตว่าน่าจะไม่ค่อยสมบูรณ์ แล้วก็เมื่อกี้บางท่านบอกว่าในเรื่อง เกี่ยวกับแฟ้มข้อมูลนี้บางเรื่อง บางกรมก็ยังไม่ตอบนะครับ เพราะฉะนั้นเรื่องนี้เป็น เรื่องสำคัญ เนื่องจากว่าทำถึง ๑๗ อุทยาน เพราะฉะนั้นข้อมูลต้องมีมหาศาลมากเลย ผมคิดว่าข้อมูลที่ศึกษาอยู่นี่ยังไม่เพียงพอในส่วนตรงส่วนนี้

ประการต่อไปคือมีการบุกรุกเขตอุทยานและที่ราชพัสดุในสิ่งที่ท่านกำหนด กฎหมายใหม่ขึ้นมาจำนวนมหาศาลมากนะครับ เพราะมีเรื่องขัดแย้งกันทั่วไป มีการฟ้องร้อง มีการไล่ที่จำนวนมาก

อีกอันหนึ่งก็คือว่าเขตมรดกของท่านนี่นะครับ เป็นมรดกโลกอันแรกของโลก เลยนะครับ เพราะฉะนั้นอันแรกของโลกนี่จะต้องมีข้อมูลอย่างสมบูรณ์มาก เพราะฉะนั้น นี่คือปัญหาที่เกิดขึ้นที่ผมคิดว่าน่าจะเป็นส่วนที่ยังไม่มีความพร้อมในส่วนนี้ คิดว่าเวลา ที่เหลืออยู่น่าจะรีบหาข้อมูลตรงนี้อย่างเร็วด่วนนะครับ

อีกประการหนึ่ง ผมได้ดูจากข้อมูลว่า ในการที่จะจัดทำแฟ้มข้อมูล นอมิเนชัน ไฟล์นี่นะครับ ทางด้านศูนย์มรดกโลกได้พูดไว้ว่าอาจให้คำแนะนำช่วยเหลือ ในการจัดทำแฟ้มข้อมูลนี้ ก็อยากจะถามท่านว่าท่านได้ให้ศูนย์มรดกโลกได้ช่วยในการจัดทำ แฟ้มข้อมูลให้ท่านหรือไม่ อย่างไร ถ้าเผื่อจัดทำแฟ้มข้อมูลให้ท่านแล้วก็จะเป็นเรื่องต่อไปว่า แล้วทำไมชื่อของเราจึงไม่ถูกเสนอขึ้นไปในส่วนนี้นะครับ เพราะว่าจะต้องถูกเสนอไปยัง องค์กรที่ตรวจสอบและพิจารณาอีก ๒ แห่งคือสภานานาชาติว่าด้วยการดูแลอนุสรณ์สถาน และแหล่งโบราณคดีกับสหภาพสากลเพื่อการอนุรักษ์ ทั้ง ๒ องค์กรนี้จะต้องผ่านตรงนี้ก่อน

อีกประการหนึ่ง ผมมองถึงว่าในการมีส่วนร่วมนี่ต้องสร้างความเข้าใจและ สร้างจิตสำนึกประกอบกันด้วย สาเหตุต้องสร้างความเข้าใจและจิตสำนึก ผมยกตัวอย่างกรณี ของมรดกโลกของอยุธยา ผมเชื่อแน่ว่าหลาย ๆ ท่าน หรือว่าคนอยุธยาเองก็ยังไม่ทราบว่า อยุธยาได้มรดกโลกเพราะอะไร แล้วก็ได้มรดกโลกในข้อไหนของหลักเกณฑ์ทางวัฒนธรรม อันนี้เป็นสิ่งที่ท่านจะต้องทำในมรดกโลกเกี่ยวกับธรรมชาติจะต้องมีเรื่องต่าง ๆ เหล่านี้ ที่ตอบคำถามด้วย ยกตัวอย่างนะครับ เรื่องนี้ก็ยังไม่เห็นใครพูดในเรื่องนี้นะครับ มรดกโลกของอยุธยาที่จะถูกถอนมรดกโลก มรดกโลกของเขานี่ในข้อที่ ๑ บอกว่า เป็นตัวแทนถึงความเป็นเยี่ยมในการสร้างสรรค์อันทรงคุณค่า และการเลือกสรรตำแหน่งที่ตั้ง ของพระนครที่เหมาะสมกับความซับซ้อน นี่คือเขาพูดถึงจีโอโพลิติกส์ (Geopolitics) หรือภูมิรัฐศาสตร์ของที่ตั้งที่กำหนด แล้วก็ที่ตั้งตรงนี้เป็นพื้นฐานวัฒนธรรมที่สนองตอบต่อ ความต้องการในการรักษาพระนคร ในการป้องกันการรุกรานข้าศึกศัตรูและความต้องการ ในการจัดระบบสาธารณูปโภคได้อย่างเหมาะสมกับสังคมพระนคร เพราะเหตุวันนี้ สังคมพระนครตรงนี้มันเปลี่ยนรูปแบบไป แล้วเขาพูดถึงด้วยว่าการที่สามารถรักษาพระนครได้ เพราะใช้น้ำล้อมรอบพระนครนี่แหละเป็นตัวที่ทำให้ป้องกันศัตรู เพราะฉะนั้นถ้าเผื่อท่านจะ เขียนอะไรในส่วนของท่านต่อไปนี้ ขอให้บันทึกในส่วนนี้แล้วก็ปิดประกาศให้คนได้รับรู้ รับทราบด้วยว่า มรดกโลกของเราที่เข้าต่อเงื่อนไขข้อต่าง ๆ ของมรดกโลกนี่นะครับ มีเขียนไว้ว่าอย่างไร เพราะว่าผมไปอยุธยาผมหาข้อมูลตรงนี้ก็หาไม่ได้ในจังหวัดอยุธยานะครับ

อีกประการหนึ่งก็คือว่า ที่ต้องสร้างจิตสำนึกเพราะว่าอันนี้ก็คือว่าต้องสร้างให้ คนในพื้นที่เป็นเจ้าของ เมื่อกี้มีหลาย ๆ ท่านพูดบอกว่าอยู่ในพื้นที่เองก็ยังไม่ได้ร่วมในการที่ เสนอตรงนี้นะครับ ต้องให้ประชาชนในพื้นที่เป็นเจ้าของ โดยเฉพาะประชาชนที่เขาอยู่มา ตั้งแต่ดั้งเดิม สาเหตุต้องพูดตรงนี้เพราะว่าผมมีสิ่งหนึ่งที่อยากจะฝากไปสู่คณะกรรมาธิการ เพราะว่าคณะกรรมาธิการไม่ได้เลือกตรงนี้ให้เป็นมรดกโลกด้านวัฒนธรรม แต่ผมก็มีข้อเสนอว่า ท่านลองคิดไตร่ตรองให้ดี ตรงนี้มีคนอยู่มหาศาล มีคนเผ่าพันธุ์อยู่มาตั้งนานแล้ว คนเผ่าพันธุ์ต่าง ๆ เหล่านี้เขาจะตรงกับในข้อที่ ๕ ของหลักเกณฑ์ทางวัฒนธรรมนะครับ ก็คือว่าเป็นตัวอย่างอันโดดเด่นของวัฒนธรรมมนุษย์ ขนบธรรมเนียมประเพณี แห่งสถาปัตยกรรม วิธีการก่อสร้างหรือถิ่นฐานของมนุษย์ที่เสื่อมสลายได้ง่ายจากผลกระทบ ของการเปลี่ยนแปลงสังคมและวัฒนธรรมตามกาลเวลา ที่ผมต้องพูดตรงนี้เพราะว่า ในมรดกโลกมิใช่มีแค่วัฒนธรรมกับธรรมชาติ เขามีผสมด้วยผสม ๒ อย่างด้วย แล้วก็ผสม ๒ อย่างทั้งโลกนี้มีอยู่ ๑๙ แห่ง ใน ๑๙ แห่ง อยู่ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ๑๐ แห่ง แล้วก็อยู่ในยุโรป แล้วก็อเมริกาเหนือ ๑๐ แห่ง นอกนั้นก็มีเล็กน้อยก็แสดงว่าในภูมิภาคทั้ง ๒ ภูมิภาคนี้มีเกี่ยวกับชาติพันธุ์สูงตัวเลขสูง เพราะฉะนั้นจึงมีเรื่องต่าง ๆ เหล่านี้เข้ามาเกี่ยวข้องเขาจึงทำรูปแบบผสมนะครับ ซึ่งให้ท่าน ได้ลองพิจารณาดู เพราะเหตุว่ากลุ่มชนเผ่าต่าง ๆ เหล่านี้เขาจะโต้แย้งในการต่อสู้ในเรื่องสิทธิ ของที่ดินของเขาที่เขาอยู่มาตั้งแต่ปู่ย่าตายายตรงนี้ เพราะฉะนั้นก็ฝากตรงนี้ให้ท่าน ช่วยพิจารณาด้วยนะครับ

อีกส่วนหนึ่งก็คือมีกรณีศึกษาของในต่างประเทศ เพราะเมื่อกี้มีกรรมาธิการ บอกว่าไม่จำเป็นต้องคุมคน ผมก็ฝากท่านคิดนะครับ ท่านจะคุมคนหรือไม่ก็แล้วแต่ แต่ท่านอย่าลืมว่าคนที่จะมาสู่ประเทศไทยแล้วมาท่องเที่ยว ที่บินเข้ามาประเทศไทยใช้เวลา ไม่เกิน ๑-๒ ชั่วโมง จะมีจำนวนทั้งสิ้นตามนี้นะครับ ประเทศจีน ๑,๓๐๐ ล้านกว่าคน ประเทศอินเดีย ๑,๒๗๐ ล้านคน แล้วอนาคตอีก ๕๐ ปีจะเป็น ๑,๕๐๐ ล้านคน ประเทศอินโดนีเซียก็มีอีกประมาณเกือบ ๓๐๐ ล้านคน ๓ ประเทศนี้รวมกันประมาณ ๓,๐๐๐ กว่าล้านคน แล้วถ้าเผื่อเขาจะมาประเทศไทยเรามาเที่ยวแล้วก็เริ่มมาแล้วเยอะขึ้นด้วย โดยเฉพาะคนจีนกับคนอินเดีย แล้วท่านจะดูแลอย่างไร ถ้าเผื่อท่านไม่คุมโควตา อันนี้ผมฝาก ผมกำลังจะเสนอท่านในมาตรการป้องกันในอนาคต จิ่วไจ้โกวเองก็คุมโควตาครับ จิ่วไจ้โกวเองก็ไม่ให้รถยนต์เข้าไปในพื้นที่ครับ จิ่วไจ้โกวเองก็ไม่ให้คนใส่รองเท้าแล้วเดินไปใน พื้นที่ครับ ต้องเดินไปในสะพานไม้ทั้งหมด นี่อยู่กับวิธีการจัดการ แต่ของท่านเป็นมรดกโลก ที่อยู่ในทะเลและในบนบกท่านจะจัดการตรงนี้อย่างไร

อีกประการหนึ่งก็คือว่า เราเคยมีมรดกโลกเช่นนี้ที่ทุ่งใหญ่นเรศวร ห้วยขาแข้ง หรือเขาใหญ่ดงพญาเย็น ในลักษณะที่เป็นธรรมชาติลักษณะนี้ ท่านก็คงจะเห็น เหมือนกันเหมือนกับอยุธยา ก็คือปัญหาที่เกิดขึ้นเมื่อ ๒-๓ วันนี้ก็มีเกิดขึ้นที่เขาใหญ่ที่มีการ จะตัดถนน แล้วก็ถูกโต้แย้งในเรื่องเกี่ยวกับมรดกโลกตรงนี้นะครับ ห้วยขาแข้งก็มีคนพยายาม จะตัดถนนเข้า คนที่ตัดถนนไม่ใช่ใคร คือรัฐนะครับ แล้วก็โดยความเรียกร้องของราษฎร ตรงนี้ผมว่าต้องระมัดระวังตรงส่วนนี้ด้วย แต่สุดท้ายคนที่เคยอยู่มาดั้งเดิม ผมฝากท่าน อย่างนี้ ท่านจะต้องออกกฎหมายและคงจะต้องไล่เขาออกไปอีกเหมือนกับกฎหมาย ฉบับเก่า ๆ ที่ไล่เขาออกมาแล้ว ผมจะฝากพระราชดำรัส พระบรมราโชวาทของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในช่วงที่มีงานวันรพี เมื่อวันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๑๖ ท่านได้ตรัสไว้ว่า ในป่าสงวนซึ่งทางราชการได้ขีดเส้นไว้ว่าเป็นป่าสงวนหรือป่าจำแนก แต่ว่าเราขีดเส้นไว้ประชาชนก็อยู่ที่นั่นแล้ว เราจะเอากฎหมายป่าสงวนไปบังคับคนที่อยู่ในป่า ที่ยังไม่ได้สงวนแล้วเพื่อไปสงวนทีหลัง โดยขีดเส้นบนเศษกระดาษก็ยังชอบกลอยู่ แต่มีปัญหา ที่เมื่อขีดเส้นแล้วประชาชนที่อยู่ในนั้นก็กลายเป็นผู้ฝ่าฝืนกฎหมายไป ถ้าดูในทางกฎหมาย เขาก็ฝ่าฝืน เพราะเราตรามาเป็นกฎหมายโดยชอบธรรม แต่ถ้าว่าตามธรรมชาติ ใครเป็น ผู้กระทำความผิดกฎหมาย ก็ผู้ที่ขีดเส้นนั่นละ ก็เพราะว่าทราบอยู่แล้วมีคนอยู่ในป่านั้น เขาอยู่ก่อนเขาก็มีสิทธิในทางเป็นมนุษย์ เพราะฉะนั้นก็ฝากให้คณะกรรมาธิการชุดนี้ได้ พึงระลึกว่าท่านจะเอากฎหมายมาขีดเส้นกับคนต่าง ๆ เหล่านี้ที่ท่านไม่ได้สนใจอยู่ใน เอกสารเลย ท่านก็จะกลายเป็นผู้ที่ผิดกฎธรรมชาติต่อไปครับ ขอบคุณครับ