นายมณเฑียร บุญตัน สมาชิกวุฒิสภา ภาคอื่น

กราบเรียนท่านประธานรัฐสภา ที่เคารพ กระผม นายมณเฑียร บุญตัน สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ก่อนอื่น ผมโดยส่วนตัวแล้วนะครับคิดว่าโครงการที่จะสร้างระบบขนส่งมวลชนทางเลือกให้กับ ประชาชนแทนระบบจราจรที่มีแต่การเพิ่มจํานวนรถบนถนนเป็นสิ่งที่ดีและผมคิดว่าจะต้อง ให้การสนับสนุนนะครับ โดยหลักการผมไม่มีปัญหาครับ แต่ผมอยากจะขอนําประสบการณ์ อันเจ็บปวดและขมขื่นเป็นอย่างยิ่งมาแบ่งปันกับที่ประชุมเพื่อว่าเราจะได้ไม่ทําซ้ําอีก ในเอกสารซึ่งมีอยู่ ๒ หน้านี้นะครับ มีถ้อยคําที่ทําให้ผมต้องนึกถึงเหตุการณ์ที่ผ่านมา แล้วก็นําเอาบทเรียนที่เจ็บปวดมาเล่าให้ท่านฟัง ท่านบอกว่าการกู้เงินในครั้งนี้จะเปิดโอกาสให้เราได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีเกี่ยวกับเรื่อง ของการสร้างระบบขนส่ง ทํานองนั้นนะครับ เป็นระบบขนส่งทางรางหรือระบบขนส่ง รถไฟฟ้านี่นะครับ เสียดายที่ท่านไม่ไปไกลถึงขนาดว่าการถ่ายทอดเทคโนโลยีนั้นมันเป็น การสะท้อนแนวความคิดหรือปรัชญาของประเทศที่ให้เงินกู้กับเราว่าการสร้างระบบขนส่งมวลชน หรือโครงสร้างพื้นฐานระบบใหญ่เขามีปรัชญาพื้นฐานนอกเหนือไปจากสิ่งที่เห็นเป็นรูปธรรม อย่างไร ถ้าท่านจะย้อนไปดูประเทศญี่ปุ่นหลังสงครามโลก ครั้งที่ ๒ หลายท่านที่มีอายุ มากกว่าผม ในที่ประชุมแห่งนี้ก็คงจะพอนึกภาพออกว่าสภาพบ้านเมืองของประเทศญี่ปุ่น ขณะนั้นเป็นอย่างไร แต่หลังจากที่ประเทศญี่ปุ่นได้เป็นเจ้าภาพการจัดการแข่งขัน กีฬาโอลิมปิกในปี ค.ศ. ๑๙๖๔ ประเทศญี่ปุ่นก็เปลี่ยนแปลงไปโดยสิ้นเชิงจนถึงปัจจุบันนี้ แล้วก็ไม่ย้อนกลับไปในอดีตอีกแล้ว ได้มีการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานขนานใหญ่ทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็นระบบขนส่งสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นอาคารสาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นถนนหนทาง ไม่ว่าจะเป็นทางเท้า ล้วนแล้วแต่มีการร้อยเรียงเชื่อมโยง เป็นระบบคิดเดียวกันหมด นั่นก็คือ สร้างความสะดวก สร้างความปลอดภัยและสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ที่ผมอยากจะ เรียกว่าเป็นการสร้างสังคมอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกัน ประเทศญี่ปุ่นมีแนวคิดเกี่ยวกับเรื่องนี้มาแต่อดีต อันนั้นไม่ปฏิเสธ เขามีประวัติศาสตร์อันยาวนานในเรื่องของความเป็นหนึ่งเดียว ความเป็นเอกภาพ อันนั้นเป็นปรัชญาพื้นฐานรองรับแนวคิดในการสร้างสังคมอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกัน ท่านทั้งหลายที่เป็นสมาชิกรัฐสภาแห่งนี้หลายท่านที่ไปดูงาน ไปศึกษาดูงานในประเทศญี่ปุ่น กลับมาก็มาเล่าสิ่งที่ได้รู้ได้พบได้เห็น ที่นั่นเขาดูแลกันดีนะ ดูแลผู้สูงอายุดี ดูแลคนพิการดี ฟุตปาธ (Footpath) ดี ถนนหนทางดี รถไฟฟ้าก็ดี แต่ท่านไม่ได้รับการถ่ายทอดปรัชญา ความคิดเหล่านี้มาเลย ทุกครั้งที่มีการเซ็นสัญญากู้เงิน ทุกครั้งที่มีการว่าจ้างบริษัทมาก่อสร้าง เราก็ปล่อยให้เป็นไปตามยถากรรมครับท่านประธาน เมื่อครั้งที่เราสร้างสนามบินสุวรรณภูมิ ซึ่งใช้เงินเป็นแสนล้านบาท ผมได้มีโอกาสกับพรรคพวกที่เป็นคนพิการครับ พวกเราเป็น กลุ่มเคลื่อนไหวรณรงค์ให้มีการออกแบบที่เป็นสากลหรือยูนิเวอร์แซล ดีไซน์ (Universal design) หรือบางท่านเรียกว่าอารยะสถาปัตย์ เราไปศึกษาวิธีการจัดการของการก่อสร้าง สนามบินสุวรรณภูมิขณะนั้น พยายามสอบถามว่าได้มีการออกแบบเพื่อรองรับการใช้งาน ของคนทุกกลุ่ม รวมถึงคนพิการ ผู้สูงอายุ สตรีมีครรภ์หรือไม่ ได้รับคําตอบจากผู้บริหาร ขณะนั้น ในช่วงระยะเวลาการเริ่มก่อสร้างนะครับว่า ไม่ต้องเป็นห่วงครับ เรามีนักออกแบบ เป็นชาวอเมริกัน มีความรู้ความสามารถเป็นอย่างดีกว่าพวกท่าน อีกประมาณ ๓-๔ ปี หลังจากนั้นครับ เราได้รับโอกาสหลังจากที่เราพยายามขอร้องขอเข้าไปดู ขอเข้าไปชมหลายรอบ ให้เข้าไปเยี่ยมชมสถานที่ก่อสร้างสนามบินสุวรรณภูมิก่อนแล้วเสร็จอีกไม่นาน และสิ่งที่ปรากฏ ก็ปรากฏว่าไม่ได้เป็นไปตามที่ได้พูดไว้เลย ขาดความสอดคล้อง ขาดแนวคิดการออกแบบ ที่เป็นสากลหรือเป็นธรรมหรืออารยะสถาปัตย์โดยสิ้นเชิง แล้วได้รับการตอบจากผู้บริหารว่า ฝรั่งออกแบบมาไม่ดี คงต้องมีการแก้ไขปรับปรุง ผมก็งงล่ะครับ สรุปแล้วผู้บริหารไม่เข้าใจ แนวคิดที่ฝรั่งออกแบบแล้วปล่อยให้มีการแก้หรือลดสเปก หรือฝรั่งออกแบบไม่ดีกันแน่ ผมไม่ทราบ ผมไม่เข้าใจ ผมก็เลยไปถามเจบิก (JBIC) ขณะนั้นซึ่งเป็นผู้ให้เงินกู้โครงการสนามบินสุวรรณภูมิ ถ้าผมจําไม่ผิด ผู้แทนจากเจบิกบอกว่าเป็นการยากเหลือเกินที่จะคุยคอนเซพท์ (Concept) เรื่องยูนิเวอร์แซล ดีไซน์กับทางการไทย ไม่มีใครสนใจเรื่องเหล่านี้ มีแต่สนใจว่าจะเปลี่ยนสเปก จากโลหะชนิดนี้เป็นอีกชนิดหนึ่ง เปลี่ยนจากหินแบบนี้เป็นอีกแบบหนึ่ง รูปร่างหน้าตามากกว่าเรื่องประโยชน์ใช้สอย ผลก็คือว่า กว่าสนามบินสุวรรณภูมิจะได้รับการแก้ไขปรับปรุงจนถึงขณะนี้ที่มีความใช้ได้พอสมควรนะครับ ต้องยอมรับว่าได้มีการปรับปรุงไปมาก เสียเงินเสียทอง มีการทุบขณะที่มีการปรับปรุงด้วยครับ ถ้ามีการใช้หลักการการออกแบบที่เป็นสากลหรือยูนิเวอร์แซล ดีไซน์ ตั้งแต่เริ่มแรกคงไม่ต้อง มาทุบทิ้ง คงไม่ต้องปรับปรุงขนาดนี้ และคงไม่ต้องไปด่านักออกแบบฝรั่งว่าออกแบบไม่เอาไหน จนถึงขณะนี้สิ่งที่สุวรรณภูมิยังปรับปรุงไม่ได้ และคาดว่าจะปรับปรุงไม่ได้ก็คือระบบเสียง หรืออะคูสติก (Acoustic) ที่แย่ที่สุดในบรรดาสนามบินชั้นนําต่าง ๆ เพราะเราใช้วัสดุที่ ไม่ดูดซับเสียงเลย อันนี้เป็นปัญหาครับ อันนี้คือตัวอย่างที่ขมขื่นและเจ็บปวดที่สุดในการใช้เงิน เป็นแสน ๆ ล้านบาทนะครับ

อีกตัวอย่างหนึ่งครับ อันนี้ก็ไม่นานมานี้เองครับ รถไฟฟ้าแอร์พอร์ทลิงค์ ขณะที่มีการเริ่มก่อสร้าง ชุมชนคนพิการ ชุมชนผู้รณรงค์เกี่ยวกับเรื่องการจัดสภาพแวดล้อม เพื่ออํานวยความสะดวกให้ทุกคน ประชาชนทุกกลุ่มนั้นเสียภาษีให้รัฐนะครับ พยายาม ทักท้วงแล้วว่าขอให้ได้มีการพิจารณาหลักการการออกแบบที่เป็นสากลหรือเป็นธรรม ได้รับการยืนยันว่าไม่ต้องห่วง เขามีวิศวกร เขามีสถาปนิกที่รู้ดีกว่าพวกเรา ผลที่เกิดขึ้นก็คือว่า สิ่งที่จะต้องเป็นอนุสาวรีย์ไปตลอดก็คือช่องว่างระหว่างตัวรถกับชานชาลานั้นห่างกันผิดปกติ ผมไปดูที่ไหนก็ไม่ห่างขนาดนี้ครับ ไม่ว่าจะเป็นที่ประเทศญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นที่ประเทศสิงคโปร์ ไม่ว่าจะเป็นที่ประเทศจีนครับ ระดับของตัวรถกับชานชาลานั้นนอกจากจะห่างน้อยกว่าเรา ยังมีระดับสูงต่ําใกล้เคียงกันมาก แทบจะไม่แตกต่างกันเลย ผลของการที่ตัวรถกับชานชาลา ห่างกันมากทําให้นักท่องเที่ยวชาวไต้หวันซึ่งเป็นเด็กเล็กตกลงไประหว่างชานชาลากับตัวรถครับ แทบจะนําความอับอายขายหน้ามาให้ประเทศไทยอันเป็นที่รักยิ่งของเรามาแล้ว ดีนะครับ ที่ไปค้างอยู่ เด็กผู้นั้นก็คางแตก มีการลงข่าวพอสมควร แต่เนื่องจากว่าไม่ถึงตายก็เลยไม่อับอาย ขนาดนั้น แล้วยังมีอนุสาวรีย์ของความไม่เท่าเทียมและการเลือกปฏิบัติอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น รถไฟฟ้าบีทีเอส ซึ่งขณะนี้ลิฟต์ก็ยังมีอยู่ไม่กี่สถานี รฟม. ซึ่งถือว่าดีที่สุดแล้วในบรรดาขนส่งมวลชน ก็ยังมีปัญหาเรื่องความห่างระหว่างตัวรถกับชานชาลา ทราบมาภายหลังว่าเหตุที่เป็นเช่นนั้น เป็นเพราะว่าการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นสถานีและระบบรางนั้นเป็นการออกแบบ แยกส่วนกับการกําหนดสเปกของรถที่จะมาวิ่ง คือขณะออกแบบยังไม่รู้เลยว่ารถที่จะมาวิ่ง เป็นอย่างไร เพราะฉะนั้นก็เลยต้องเผื่อช่องว่างระหว่างตัวรถกับชานชาลาไว้ก่อน นี่ละครับ คือการออกแบบที่ไม่เชื่อมโยง ไม่บูรณาการ และไม่เป็นการสร้างสังคมอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกัน ผมหวังว่าการกู้เงินในครั้งนี้จะได้นําเอาประวัติศาสตร์อันขมขื่นและเจ็บปวดมาเตือนสติ ให้ผู้บริหารบ้านเมืองไม่ว่าจะเป็นพรรคการเมืองใดก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นรัฐมนตรีท่านใดก็ตาม และไม่ว่าจะเป็นคณะกรรมการที่ดูแลในเรื่องของระบบขนส่งชุดใดก็ตาม ได้พึงสังวรนะครับว่า เงินภาษีของประชาชนทุกบาททุกสตางค์นั้นจะต้องถูกนําไปใช้เพื่อให้เกิดความเป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ และเป็นการใช้อย่างคุ้มค่าเพื่อเตรียมสังคมไทยไปสู่สังคมผู้สูงอายุ ท่านทั้งหลายที่อยู่ในที่ประชุมแห่งนี้สักวันหนึ่งท่านก็ต้องอยู่ในวัยที่ประสบความยากลําบาก ในการที่จะเคลื่อนไหวไปมา ในการที่จะเดินทางไปไหนมาไหน ถ้าท่านอยากให้ระบบโครงสร้างพื้นฐานขนส่งมวลชนเป็นแบบญี่ปุ่นที่พวกเราต่างก็อิจฉากัน ท่านต้องคิดอย่างที่ผมพูดครับ ในการจัดทําทีโออาร์ ในออกแบบ ในการจ้างที่ปรึกษา ท่านจะต้องนําสิ่งเหล่านี้ ความผิดพลาด ความไม่เป็นสากล ความไม่เป็นยูนิเวอร์แซล ดีไซน์ มาคิดตั้งแต่เริ่มแรก ตั้งแต่เริ่มร่างทีโออาร์ครับ แล้วไม่ต้องแสดงความอวดดี เวลามีคนเขาทักท้วง ผู้บริหารบ้านเรานั้นส่วนใหญ่จะกลัวเสียหน้า เวลามีใครไปทักท้วงก็มักจะเกิดอารมณ์โมโห แล้วมักจะคิดว่าคนที่ไปทักท้วงนั้นเป็นพวกกระจอกงอกง่อย ไม่มีความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้ ผลก็คือว่าเราได้สิ่งที่ไม่สมบูรณ์ ผลก็คือว่าน่าเสียดายที่การใช้เงินเป็นแสน ๆ ล้านบาท ของเรานั้นมีข้อบกพร่อง น่าเสียดายที่คนที่เขาจะมาท่องเที่ยวจากประเทศต่าง ๆ ซึ่งต่อไป ส่วนใหญ่จะเป็นผู้สูงอายุนะครับ เพราะคนเหล่านี้มีกําลังซื้อมหาศาล สามารถจะมาอยู่ เมืองไทยได้นาน ๆ แต่ถ้าเขาเห็นระบบโครงสร้างพื้นฐานของเรานั้นไม่ได้มาตรฐาน ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นสากล และมีลักษณะเป็นการเลือกปฏิบัติอย่างนี้ โอกาสที่เราจะโปรโมท (Promote) ประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางการคมนาคม โอกาสที่เราจะโปรโมท ที่เราจะโฆษณา ประชาสัมพันธ์ว่าประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยว เป็นแหล่งอารยธรรมที่น่ายกย่อง และเป็นฐานสําคัญในการสร้างแบบอย่างของการสร้างสังคมอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันอย่างแท้จริง ก็จะเกิดขึ้นได้ยาก เพราะฉะนั้นขอเรียนผ่านสภาแห่งนี้ไปยังรัฐบาลว่าได้โปรดใช้ความคิด ได้ใช้วิจารญาณอย่างหนัก และขอให้โครงสร้างพื้นฐานโครงการขนส่งมวลชนทุกโครงการ หลังจากนี้ต่อไป ตั้งแต่ระดับการจัดทําทีโออาร์นะครับ ได้โปรดนําหลักการการออกแบบ ที่เป็นสากล เป็นธรรม เป็นอารยะสถาปัตย์มาใช้ตั้งแต่เริ่มแรก ตั้งแต่เริ่มร่างทีโออาร์ ตั้งแต่ มีการทําสัญญาจ้างเหมา ตั้งแต่มีการตรวจสอบการก่อสร้างอย่างเข้มงวดจนจบ จนถึงการตรวจรับ แล้วประเทศไทยก็จะเป็นประเทศที่น่าอยู่สําหรับทุกคน จะเป็นประเทศที่คําว่า ประชาธิปไตย ที่เราพูดทุกวันเป็นประชาธิปไตยที่จับต้องได้อย่างแท้จริง เป็นประเทศที่เกิดความปลอดภัย ในการเดินทาง เป็นประเทศที่ทุกคนสามารถเข้าถึงบริการสาธารณะโดยไม่มีการเลือกปฏิบัติ อีกต่อไป ขอกราบขอบพระคุณครับท่านประธานครับ