นายสุรชัย เลี้ยงบุญเลิศชัย

ครับ ดังที่ผมได้กราบเรียนที่ประชุมครับว่า ภารกิจึงานให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ที่เราพยายามตั้งเปัาไว้ว่า พี่น้อง ประชาชนต้องเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะประชาชนผู้ยากไร้ที่เขาไม่มี ความสามารถในการที่จะว่าจ้างทนายความได้ด้วยตนเอง รัฐต้องพยายามดำเนินการให้ ประชาชนสามารถมีทนายความในการที่จะเปึ้นที่ปรึกษากฎหมาย ในการที่จะเปึ้นผู้ที่ แก้ต่างให้กับพี่น้องประชาชน สภาทนายความได้ยืนหยัดในอุดมการณ์ดังกล่าวมา ตลอดเวลา ๒๒ ป้ ครับ ท่านประธานครับ บัดนี้ เมื่อมีการยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เรา ได้บัญญัติแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐไว้ในมาตรา ๘๐ ว่าด้วยสิทธิของประชาชนในการที่ จะต้องเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมให้ได้โดยง่าย สะดวก รวดเร็ว โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ผมขอ เรียนต่อที่ประชุมครับว่า สภาทนายความพร้อมที่จะทำบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ ในมาตรา ๘๐ ให้เปึนความจริง นั่นหมายความว่า เราพร้อมที่จะทําหน้าที่ในการให้บริการ งานด้านให้ความช่วยเหลือกับพี่น้องประชาชนโดยง่าย สะดวก รวดเร็ว และไม่มีค่าใช้จ่าย ถามว่าแนวคิดในการให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย โดยประชาชนไม่ต้องเสีย ค่าตอบแทนนั้น เพิ่งเปึ้นเรื่องใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้หรือเปล่า ก็ต้องกราบเรียนครับว่า แนวคิดดังกล่าวมีมาตั้งแต่รัฐธรรมนูญ ฉบับ ๒๕๔๐ แล้วครับ แต่ที่ผ่านมาเราไม่มีเจ้าภาพ ในการที่จะรับผิดชอบงานให้บริการช่วยเหลือประชาชนทาง กฎหมาย เพราะฉะนั้นบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญภายใต้แนวคิดที่ว่า ประชาชนผู้ยากไร้ ต้องได้รับความช่วยเหลือทางกฎหมาย ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ ที่ผ่านมา จึงเปึ้นเพียงแค่ตัวหนังสือ แต่ในทางปฏิบัติจริง ไม่มีเจ้าภาพรับผิดชอบในเรื่องนี้ โดยตรง เท่าที่ผ่านมาสภาทนายความจะเปึนหน่วยงานหลักในการทำหน้าที่ตรงนี้ โดยตลอด ผลงานในด้านคดีที่ปรากฏทางภาคสังคมที่เห็นได้ชัด ในการที่สภาทนายความ เปึ้นองค์กรหลักในการทำหน้าที่ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ผมจะ ขออนุญาตยกตัวอย่างสองสามคดี ครับ คดีนิสิตจุฬาถูกจับในข้อหามียาเสพติดใน ครอบครอง ผลสุดท้ายศาลพิพากษายกฟัองครับว่า เปึนการยัดข้อกล่าวหา เปึนการยัดของกลาง ให้กับผู้ต้องหา คดีนี้ว่าความโดยทนายความอาสาของสภาทนายความ คดีที่ประชาชนถูก ขังโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายที่สถานีตำรวจนครบาลลุ่มพินี หรือที่เรียกว่า คดีขังลืมลุมพินี คดีนี้ผู้ที่เปึนคนไปตรวจพบ แล้วทำการยื่นคำร้องขอให้ศาลปล่อยตัวผู้ตัวหารายนั้น คือ ทนายความอาสาของสภาทนายความ แล้วผมกราบเรียนครับว่า คดีนี้ทนายความอาสา ของสภาทนายความ ไปติดต่องานคดีอื่นที่สถานีตำรวจแห่งนี้ แต่ด้วยปฏิภาณไหวพริบ เปึ้นผู้ตรวจพบเองครับ ไม่มีใครไปร้องเรียนว่า ที่โรงพักแห่งนี้มีการขังผู้ต้องหาโดย ผิดกฎหมาย นี่คือผลงานหนึ่งในด้านการพิทักษ์สิทธิของประชาชน นอกเหนือจากผลงาน ในการพิทักษ์สิทธิของประชาชน สภาทนายความยังได้ทำหน้าที่ในการช่วยเหลือ ดูแลและ พิทักษ์สิทธิประโยชน์ของประเทศชาติด้วย ตัวอย่างคดีได้แก่ คดีที่สภาทนายความยื่นฟัอง ต่อศาลปกครองให้เพิกถอนการแปรรูปการไฟฟัาฝ์ายผลิตแห่งประเทศไทย ผลที่สุดศาล ปกครองสูงสุดมีคำพิพากษาให้เพิกถอนการแปรรูปการไฟฟั้าฝ์ายผลิตแห่งประเทศไทย ทำให้ ณ วันนี้ ประเทศไทยได้การไฟฟัาฝ์ายผลิตกลับคืนมาเปึนกิจการของรัฐเช่นเดิม นี่คือตัวอย่างผลงานของการทำหน้าที่ในการเปึนหน่วยงานหลักในการให้ความช่วยเหลือ ประชาชนทางกฎหมาย รวมถึงการทำหน้าที่ในการดูแลพิทักษ์ผลประโยชน์และทรัพย์สิน ของแผ่นดิน ผมขออนุญาตเรียนเปึนประการสุดท้ายต่อที่ประชุมครับว่า นอกเหนือจาก การทำหน้าที่ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ซึ่งเปึ้นบทบัญญัติที่ปรากฏอยู่ใน ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้แล้ว ถ้าเพื่อนสมาชิกได้ช่วยกันสังเกตและตรวจสอบ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ถูกยกร่างขึ้นภายใต้หลักการที่ว่า เราจะลดอํานาจรัฐ เพิ่มอํานาจ ประชาชน เพิ่มการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนทางการเมืองให้มากขึ้น ดังตัวอย่างที่เรา จะพบว่า รัฐธรรมนูญฉบับนี้ กำหนดให้ประชาชน ๒๐,๐๐๐ คน สามารถเข้าชื่อกัน เพื่อ ขอให้รัฐสภาออกกฎหมายได้ แต่โดยที่จะต้องแนบร่างกฎหมายไปด้วย ตรงนี้สภา ทนายความจะสามารถทำหน้าที่ให้กับพี่น้องประชาชนได้ แต่ถ้าปราศจากหน่วยงานที่จะ ทำหน้าที่หลักในการทำหน้าที่เปึ้นที่ปรึกษากฎหมายให้กับประชาชนแล้ว ผมเชื่อได้ว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนภายใต้บทบัญญัติดังกล่าวจะไม่มีทางเปึนไปได้เลย นอกจากนี้ผมขอกราบเรียนว่า ภาครัฐเองมีแนวคิดในการที่จะออกกฎหมายขึ้นมา ฉบับหนึ่ง เรียกว่า พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย ด้วยแนวคิดของร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ภาครัฐมีแนวคิดที่จะจัดตั้งคณะกรรมการให้ ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายขึ้นคณะหนึ่ง คณะกรรมการชุดนี้จะมี ปลัดกระทรวงยุติธรรมทำหน้าที่เปึนประธาน จะมีปลัดกระทรวงการคลังทำหน้าที่ ร้องประธาน ผมขอกราบเรียนครับว่า ถ้าคณะกรรมการในการให้ความช่วยเหลือ ประชาชนทางกฎหมายยังประกอบขึ้นด้วยภาครัฐ งานให้ความช่วยเหลือประชาชนทาง กฎหมายนั้นจะประสบความสำเร็จไม่ได้ พี่น้องประชาชนจะเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ไม่ได้ เหตุใดผมถึงกราบเรียนที่ประชุมอย่างนี้ครับ ผมขอเรียนครับว่า การที่ประชาชนถูก ละเมิดสิทธิเสรีภาพนั้น มีทั้งการถูกละเมิดจากประชาชนด้วยกันเอง รวมทั้งอาจจะเกิด จากการละเมิดโดยหน่วยงานของรัฐ เพราะฉะนั้นองค์กรที่จะมาทำหน้าที่ในการดูแล้งาน ให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมายนั้น จึงไม่ควรที่จะเปึนองค์กรภาครัฐ เพราะถ้า เปึ้นองค์กรภาครัฐแล้ว ในกรณีที่องค์กรดังกล่าวจะต้องไปดูแลสิทธิเสรีภาพของพี่น้อง ประชาชนด้วยการฟัองหน่วยงานของรัฐ หรือด้วยการฟัองเจ้าหน้าที่ของรัฐจะไม่อาจ กระทําได้ หรือกระทําได้โดยมีขีดจํากัดครับ ท่านประธานครับ เพราะจะมีผลประโยชน์ ทับซ้อนอยู่ในตัวเอง อีกนิดหนึ่งครับ ท่านประธานครับ นอกจากนี้ผมขอกราบเรียนว่า ผู้ที่ จะมาขอรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่มีหน้าที่ให้ความช่วยเหลือประชาชน อาจจะ เปึนภาคประชาสังคม หรืออาจจะเปึนประชาชนเองก็ได้ครับที่ทำงานอยู่ในหน่วยงาน ของรัฐ แต่มีปัญหาที่จะต้องดำเนินคดีกับหน่วยงานของรัฐ ในกรณีอย่างนี้นี่ ประชาชนที่ แม้จะรับราชการก็ไม่อาจที่จะไปอาศัยพนักงานอัยการ ซึ่งเปึ้นทนายความของแผ่นดินได้ ยกตัวอย่างเช่น ข้าราชการที่จะฟัองหน่วยงานทางปกครอง หรือหน่วยราชการเปึน คดีปกครอง ต่อศาลปกครอง จะไปหาอัยการเพื่อให้ยื่นฟัองหน่วยงานของตัวเอง ทำไม่ได้ ครับ