ไพโรจน์ พรหมสาส์น หารือเรื่องระบบการเมือง และเรียกร้องการพิจารณาเรื่องการสรรหาและจัดตั้งสมาชิกวุฒิสภา โดยให้ความเห็นเกี่ยวกับผลการสำรวจของสถาบันพระปกเกล้าและสำนักงานสถิติแห่งชาติ
กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ กระผม ไพโรจน์ พรหมสาส์น กรรมาธิการยกร่าง และสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ กระผมคงจะต้องขออนุญาตท่านประธาน และคณะกรรมาธิการครับ อภิปราย ใน ๒ ฐานะครับ ทั้งฐานะที่เปึนกรรมาธิการ และฐานะที่เปึน สสร. ด้วย เพราะปกติ เวลาผมอภิปราย ท่านศิวะนี่จะขึ้นมาทันที เพราะฉะนั้นวันนี้ท่านศิวะพูด ผมก็ต้องขอพูด บ้างนะครับ เพราะว่าคู่กันครับ คู่กัน ท่านประธานที่เคารพครับ เมื่อวานนี้กระผม ได้อภิปรายในที่ประชุมแห่งนี้ว่า การที่เราจะมีระบบบริหารบ้านเมืองที่ดีอย่างไรนั้น การได้มาซึ่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร การจัดระบบบริหารราชการของเรา ในฐานะที่จะ จัดตั้งรัฐบาลอะไรต่าง ๆ นั้น เปึนสิ่งที่จําเปึนและสําคัญอย่างมาก เราต้องการได้รัฐบาล ที่ดี มีความสามารถ ต้องการได้รัฐสภาที่ดี และผมก็เรียนว่าถ้าไม่เช่นนั้นยากนะครับ ในการที่ประเทศชาติเราจะแก้ไขปัญหา เราพัฒนาประชาธิปไตยมา ๗๕ ป้แล้ว สส. ก็ดี วุฒิสมาชิกก็ดี จะต้องมาทําหน้าที่กํากับ ดูแล ควบคุมการบริหารงานของรัฐบาล ซึ่งจะต้องมาจัดตั้งรัฐบาล รัฐบาลนั้นทุกท่านก็คงจะทราบนะครับ บริหารงบประมาณ ป้หนึ่งอย่างน้อย ๑.๕ ล้านล้านนะครับ ๑.๕ ล้านล้าน ถ้ามีใครสักคนหนึ่ง กลุ่มหนึ่ง พรรคหนึ่ง ใช้เงินเพียงสี่ห้าพันล้านบาท หรือ ๑๐,๐๐๐ ล้านบาทนี่ สามารถที่จะดูแล งบประมาณไป ๔ ป้ ก็ท่านคิดดูแล้วกัน ๖ ล้าน วุฒิสมาชิกอยู่ ๖ ป้ก็เกือบ ๑๐ ล้านล้าน นะครับ นั่นคือสิ่งที่เราจะต้องใส่ใจให้ความสําคัญตรงนี้ให้มาก ว่าเราจะสร้างระบบของ การได้มาหรือที่มาของทั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสมาชิกนี้อย่างไร เปึ้นสิ่งที่ เราต้องตระหนักมากที่สุด และขอเรียนฝากไปยังพี่น้องประชาชนที่กำลังรับฟังอยู่ขณะนี้ ด้วยนะครับว่า เมื่อเราต้องปฏิรูประบบการเมือง การปกครอง แล้วก็จัดให้มีการ ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ อีกไม่นานก็คงมีการประชามติ อาจจะ ๑๙ สิ่งหา และมีการ เลือกตั้งประมาณสักปลายพฤศจิกา เราคงจะต้องตระหนักในเรื่องเหล่านี้ให้มากที่สุดครับ เพราะเราจะเลือกตั้งทั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสมาชิก ในส่วนของวุฒิสมาชิก นั้น หลายท่านก็อภิปรายแล้วนะครับว่า ให้มีอํานาจทั้งสามสี่ประการ ดังที่ทุกท่าน ได้ทราบแล้ว เพราะฉะนั้นเมื่อเปึนเช่นนี้การพิจารณารูปแบบโครงสร้าง หรือที่มาของ วุฒิสมาชิก กรรมาธิการตอนแรกนั้นก็ดูจากว่า รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ เปึนอย่างไร สส. สว. ชุดแรกเปึนอย่างไร มีปัญหาอย่างไร ท่านสุรชัยได้กล่าวแล้ว อันนี้อาจจะรวมไปถึง ฝากท่านคิดพิจารณาด้วยนะ ว่าเราจะให้ สว. ชุดแรกคืนชีพมาเพื่อที่จะสมัครในคราวนี้ หรือไม่ อย่างไร เปึ้นเรื่องที่ฝากไว้เปึนข้อน่าคิดนะครับ เดี๋ยวยังไม่ถึง มันอาจจะมีอยู่ใน บทเฉพาะกาล แต่ว่าอาจจะเอามาดูประกอบการพิจารณาตรงนี้ด้วยนะครับ เพราะฉะนั้นเราจึงได้พิจารณาตรงนั้น แล้วจึงได้พิจารณาในระบบที่ให้มีการสรรหา ทั้ง ๑๖๐ คน ๑๖๐ คนนั้นประมาณสองในห้า นั่นในกรอบที่ ๒ เราพิจารณาอย่างนั้น เสนอที่ประชุมยกร่างเราเห็นชอบอย่างนั้น ไปที่ชะอำก็พิจารณากันนะครับ ตอนหลังก็มา ปรับเปลี่ยน หลังจากที่เราได้ออกร่างแรกไปแล้วก็รับฟังความคิดเห็น ก็ปรากฏว่านะครับ ผมขออ้างนิดหนึ่งครับ ในความเห็นเกี่ยวกับสมาชิกวุฒิสภานี่ครับ ส่วนใหญ่ ก็ต้องใช้ว่า ส่วนใหญ่ ประมาณร้อยละ ๕๗ โดยภาพรวม ไม่เห็นด้วยนะครับ กับการที่จะมาจากการ เลือกตั้งทั้งหมด แต่ก็มีความเห็นว่าใช้ระบบผสมบ้าง อะไรบ้างนะครับ เมื่อมาจาก การสรรหาทั้งหมดนะครับ ก็เห็นว่ามาจากการเลือกตั้งบ้าง ผสมบ้าง อะไรบ้าง รวมทั้ง ๑๒ องค์กร ก็มีทั้งเห็นด้วย ไม่เห็นด้วย บางองค์กรก็บอกว่า ถ้าหากมีอำนาจถอดถอนนี่ ก็น่าจะมาจากการเลือกตั้งเปึนส่วนใหญ่ อะไรทํานองนั้นนะครับ เพราะฉะนั้นกรรมาธิการ จึงได้มาปรับรูปแบบของที่มาและจํานวนของสมาชิกวุฒิสภานี่เสียใหม่ว่า อย่ากระนั้นเลย ถ้าอย่างนั้นเราก็เอาสักจังหวัดละคน ๗๖ จังหวัด ๗๖ คน ตอนแรกก็จะ ๘๔ คน มาจาก กลุ่มวิชาชีพต่าง ๆ แต่ว่ามาถกกันอีกที่บอก เอ๊ะ ที่มาจากเลือกตั้งมันน่าจะต้องมากกว่า มาจากการสรรหาหรือแต่งตั้ง เพราะฉะนั้นจึงลดจำนวนลงมาเหลือ ๗๔ รวมกันเปึน ๑๕๐ ลดจาก ๑๖๐ เหลือ ๑๕๐ นั่นก็เปึ้นที่ไปที่มาที่ผมขอกราบเรียนเช่นนั้นนะครับ และจากรายงานมาก็ต้องขออ้างอิง เมื่อวานอ้างอิงสถาบันพระปกเกล้า และสำนักงาน สถิติแห่งชาติ ที่ไปสำรวจ ๓๔,๗๗๙ คน ระหว่างวันที่ ๔ ถึง ๑๔ พฤษภาคม ก็บ่งบอก ชัดเจนนะครับว่า ความเห็นที่ได้จากการสํารวจนั้นบอกว่า ถ้าหากว่าสมาชิกวุฒิสภา จะประกอบด้วย สมาชิก ๑๖๐ คน เห็นเปึนอย่างไร ก็ปรากฏว่า ๖๐ เปอร์เซ็นต์ เห็นด้วย สมาชิกวุฒิสภามาจากการสรรหาของคณะกรรมาธิการสรรหา เห็นด้วย ๕๓ เปอร์เซ็นต์ ลดลงมาหน่อยหนึ่ง สมาชิกวุฒิสภามาจากการสรรหาจังหวัดละ ๑ คน รวม ๗๖ คน และผู้แทนภาคส่วนต่าง ๆ ๘๔ คน เห็นด้วย ๔๓.๒ เปอร์เซ็นต์ ครับ นี่เปึ้นตัวเลขครับ แม้กระทั่งการอภิปรายของพวกเราในที่ประชุมแห่งนี้หลาย ๆ ท่านก็ยังเห็น ทั้งเห็นด้วยกับ กรรมาธิการ แล้วก็เห็นด้วยว่าน่าจะมาจากการเลือกตั้งโดยตรง เพราะฉะนั้นโดยสรุป ความเห็นโดยภาพรวมแล้วนะครับ กระผมก็คิดว่าในเรื่องที่มานั้นก็ออกจะเห็นด้วยกับ การที่น่าจะเปึ้นระบบผสม เพราะมันจะไปแก้จุดอ่อน ข้ออ่อนด้อยของทั้งที่มาจากการ เลือกตั้งและที่มาจากการสรรหานะครับ ส่วนจำนวนนั้นก็สุดแล้วแต่ที่ประชุมจะพิจารณา นะครับ แต่โดยหลักแล้วนะครับ ถ้าหากเราจะเอา หนึ่งในสี่ก็จะ ๑๒๐ คนของ สมาชิกสภาผู้แทน ๔๘๐ คนนะครับ หนึ่งในสาม ก็ ๑๖๐ สองในสาม ก็ ๒๑๐ ครึ่งหนึ่ง ก็ ๒๔๐ เพราะฉะนั้นถ้าหากว่าจำนวนที่เราคิด ๑๖๐ ลดลงมาเหลือ ๑๕๐ ก็ประมาณสัก หนึ่งในสามนะครับ ซึ่งใกล้เคียงกับที่ท่านวุฒิสารว่าไว้เมื่อสักครู่นี้ว่า จะไปทําหน้าที่ใน เรื่องของการถอดถอน การอะไรต่าง ๆ มันก็จะมีตัวเลขสัมพันธ์กันอยู่นะครับ นี่เปึน ความเห็นที่อยากจะนําเรียนต่อที่ประชุมนะครับว่า ถ้าเปึ้นเช่นนั้นนะครับ วุฒิสมาชิกที่เรา กําลังดีไซน์รูปแบบอะไรต่าง ๆ นี่ควรจะเปึนอย่างไรครับ แต่โดยสรุปรวมแล้วก็คือ น่าจะต้องได้วุฒิสมาชิกที่เปึนกลางนะครับ ใช้อํานาจหน้าที่อย่างเปึนกลาง เปึนธรรม ไม่ฝักใฝ์ฝ์ายใด เราถึงได้กำหนดในนี้ว่าอย่างน้อยที่สุด ถ้าเลือกตั้งโดยตรงนี่คุณจะต้อง ๕ ป้นะ ๕ ป้ที่อยู่ในจังหวัดนั้น หรือมาจากสรรหานี่ก็ต้องกลุ่มวิชาชีพต่าง ๆ ส่วนผู้ที่จะ เปึนกรรมการสรรหานั้นก็แน่นอน กําหนดไว้หกเจ็ดคน ก็ไม่เปึนไรครับ ถึงแม้ว่าท่าน เหล่านั้นเปึ้นผู้สรรหาแล้ว ท่านเหล่านั้นอาจจะถูกพิจารณาโดยวุฒิสมาชิกก็ไม่เปึนไรครับ อย่างสหรัฐอเมริกานะครับ ประธานศาลสูงสุดนี่ครับ ประธานาธิบดีเปึนคนเสนอให้เซเนท์ (Senate) วุฒิสภาเปึ้นคนพิจารณาให้ความเห็นชอบ แต่เมื่อพิจารณาแล้วเขาขาดจากกัน เลยเปึน เซพพะเรชัน ออฟ พาวเวอร์ (Separation of power) แยกจากกันเลย อำนาจ ประธานาธิบดีไปทางหนึ่ง ประธานาธิบดีอาจจะถูกถอดถอนโดยสภาสูงนะครับ สภาเซเนท์ และผู้พิพากษาศาลสูงอาจจะตัดสินกรณีของการเลือกตั้งหรืออะไรก็แล้วแต่ เห็นไหมครับ การเลือกตั้งคราวที่แล้วที่ฟลอริดา (Florida) ที่ศาลสูงเปึนคนสั่งเลยว่า อย่างนี้ อย่างนี้ เขาแยกกันเด็ดขาด เพราะฉะนั้นอันนี้เราคิดว่าแยกหน้าที่กันทําได้แล้ว ท่านไม่ต้องเปึนห่วงตรงนั้นนะครับ เพราะฉะนั้นผมก็ยังคิดว่าน่าจะเปึ้นระบบผสม มากกว่าครับ ขอเรียนที่ประชุมเพื่อโปรดพิจารณา ทั้งนี้ทั้งนั้นก็สุดแล้วแต่ที่ประชุม จะพิจารณา ขอบพระคุณครับ